Films en video's over pesten: een overzicht voor school en thuis

Pesten is geen probleem van één pester en één slachtoffer — het is een groepsproces. Daarom werkt het zo goed om een film of documentaire te gebruiken als gespreksstarter: leerlingen zien zichzelf, hun klasgenoten en hun eigen rol terug, en dat maakt het makkelijker om erover te praten. Niet alleen over de gepeste leerling en de pester, maar ook over de meelopers, de omstanders en de volwassenen die wel of niet ingrijpen.

Hieronder vind je een overzicht van films, documentaires en video's over pesten, gerangschikt per onderwijssoort. Bij elke titel staat een link naar waar je hem kunt bekijken en, als dat beschikbaar is, een link naar het lesmateriaal.

Let op: een paar titels in dit overzicht gaan over zelfdoding of andere zeer zware gevolgen van pesten. Die staan apart vermeld onderaan de pagina, met een duidelijke waarschuwing. Bekijk die films altijd eerst zelf, en zet ze nooit in zonder een goed voorbereid nagesprek.

Primair onderwijs: groep 1 tot en met 4

• Mina Moes (korte film, 15 minuten) Mina wil niet Mina heten, maar Minnie, en past zich niet aan haar saaie, grauwe omgeving aan. Een aandoenlijke film over jezelf durven zijn, geschikt voor groep 1 tot en met 4. Bekijken: via Schooltv Lesmateriaal: filmpagina met LessonUp-les
• Tijger zonder strepen (animatie, 8 minuten) Een tijgertje zonder strepen wordt geplaagd door de andere tijgertjes en gaat op zoek naar zijn eigen identiteit. Bekijken: via Vimeo Lesmateriaal: Cinekid-filmles "Verhalen met een Staartje" (op filmpagina)
• Zandtaart (korte film, 10 minuten) Mina beschermt haar knuffeldier tegen een groepje "slechteriken" in de speeltuin. Een toegankelijke opening voor een gesprek over pesten en vriendschap met de jongste kinderen. Bekijken: via VimeoMeer info: filmpagina Netwerk Filmeducatie
• Pestkop (animatie-aflevering uit de serie Anansi de Spin, 9 minuten) Aap plaagt iedereen in het bos op een vervelende manier, en Anansi leert hem daar op een positieve manier een lesje. Heel geschikt voor de onderbouw, ook tijdens de Kinderboekenweek. Bekijken en lesmateriaal: Schoolfilm van de Maand, Netwerk Filmeducatie (zoek naar "Pestkop")
• Prentenboek: Woezel & Pip – Stop, hou op! Geen film, maar wel het vermelden waard: dit prentenboek (2 tot 6 jaar) is geschreven in samenwerking met Stichting Stop Pesten Nu zelf. Een gratis lesbrief is beschikbaar bij uitgeverij Leopold — exacte downloadlink even zelf opzoeken op de Leopold-website, die kon ik niet rechtstreeks vinden.
• Prentenboek: Grapje – Ziva, de zebra zonder strepen Ook geen film, maar een prentenboek voor groep 1 tot en met 4 over Ziva, die wordt gepest omdat ze anders is. Het lesmateriaal "Pesten is geen grapje" is ontwikkeld door Onzewereldboeken.nl in samenwerking met Stop Pesten Nu — staat (of stond) in jullie eigen Week tegen Pesten-materialen.

Primair onderwijs: groep 5 tot en met 8

• De Boskampi's (speelfilm, 102 minuten) Rik wordt gepest en verzint een list: hij doet zich voor als zoon van een gevreesde maffiabaas. Geschikt voor groep 5 tot en met 8 en de brugklas. Bekijken: via Schooltv Lesmateriaal: LessonUp-les (knop op filmpagina)
• Bluebird (tv-film, 76 minuten) Een realistische film over de twaalfjarige Merel, die van de ene op de andere dag het mikpunt wordt van steeds heftiger pesten. Bekijken: via Zappbios Lesmateriaal: Vlaamse lesbrief 'Film en Educatie' (pdf) en leerkrachtenbundel 123lesidee.nl (pdf)
• Snor (korte film, 7 minuten) De negenjarige Zeenat wordt gepest om haar snor en gaat zichzelf afwijzen, terwijl er thuis niet over de pijn gepraat wordt. Bekijken: via Schooltv Lesmateriaal: Schoolfilm van de Maand + Cinekid-les (filmpagina)
• Muis te Koop (animatie, 5 minuten) Een eenzame muis met grote oren wordt in een dierenwinkel uitgelachen. Bekijken: via Vimeo Lesmateriaal: Filmkwartier 'Verhaal' (Eye Filmmuseum), via filmpagina
• Giovanni en het waterballet (documentaire, 18 minuten) Giovanni kiest voor synchroonzwemmen, ondanks wat de andere jongens daarvan vinden. Bekijken: via IDFA Docschool (gratis lerarenaccount nodig) Lesmateriaal: IDFA-docentenhandleiding + werkblad (pdf)
• Zwart-Wit (documentaire, 20 minuten) Jason (12) werd gepest en ziet zijn klas als een schaakspel van vrienden en vijanden. Bekijken: via Zappbios
• Ninnoc (documentaire, 18 minuten) Ninnoc worstelt met de vraag: pas je je aan, of blijf je jezelf, ook als dat betekent dat je buitengesloten wordt? Bekijken: via ZappDoc Lesmateriaal: IDFA Docschool
• Trots & Treiter (documentaire, 17 minuten) Emma (13) is Malinees-Nederlands en wordt gepest om haar afkomst, maar vindt uiteindelijk haar eigen plek. Onderdeel van de serie Mensjesrechten. Ook geschikt voor de onderbouw vo en mbo. Bekijken: via Schooltv Lesmateriaal: aan te vragen bij Amnesty International
• Wonder (speelfilm, ongeveer 113 minuten) August (10) heeft een zeldzame gezichtsafwijking en gaat na jaren thuisonderwijs voor het eerst naar school. Aanbevolen vanaf 6 jaar. Bekijken: te zien op Netflix en Videoland (betaald — geen directe link gevonden, even zelf zoeken op het platform)
• Cuerdas (korte animatiefilm, 10 minuten) Het Spaanse meisje María ontmoet op school een jongetje met hersenverlamming en bouwt een bijzondere vriendschap met hem op. Bekijken: gratis op YouTube (Spaans gesproken, Engels ondertiteld) — exacte video-link niet teruggevonden, zoek op "Cuerdas Pedro Solís García"
• Chrissa Stands Strong (speelfilm, ongeveer 90 minuten) Chrissa verhuist en wordt op haar nieuwe school, online en op de zwemclub gepest. Aanbevolen vanaf 6 jaar. Bekijken: te zien op HBO Max en YouTube (betaald — geen directe link gevonden)

Voortgezet onderwijs en MBO. Let op: deze titels hebben een zwaar thema

Deze films gaan over zelfdoding of andere zeer zware gevolgen van pesten. Bekijk ze altijd eerst zelf en zet ze alleen in met goede begeleiding en een geregeld nagesprek.

• Spijt! — De verfilming van het boek van Carry Slee. Jochem wordt structureel gepest en pleegt aan het einde van de film zelfdoding. Geschikt voor groep 7-8 en de vo-onderbouw, maar alleen met nabespreking. Meer info: filmpagina Netwerk Filmeducatie Lesmateriaal: docentenhandleiding PRIMA-lespakket (pdf, mogelijk verouderd)
• Pestkop (dvd, vanaf 12 jaar) — Een psychologische thriller waarin Danny het lesbische klasgenootje Suus pest en geconfronteerd wordt met een denkbeeldige "rechtbank" van slachtoffers. Niet te verwarren met de gelijknamige, onschuldige Anansi-aflevering voor de onderbouw (zie boven). Geen directe kijklink gevonden — dit is een dvd-uitgave.
• #ChallengeTheChallenge — Gaat over een internet-challenge die fatale gevolgen heeft voor een 16-jarige jongen. Bekijken: via YouTube Lesmateriaal: mentorles Internet Challenges (pdf)
• Coos en de colafles — Een NPO-documentaire waarin Coos (38) zijn voormalige vrienden confronteert met een "grap" op zijn 13e die uitliep op een grensoverschrijdende daad. Niet geschikt voor klassikaal gebruik zonder zeer zorgvuldige voorbereiding — eerder iets voor een docententeam dan voor leerlingen. Bekijken: via NPO Start
• Eindeloos gepest / het verhaal van Daan en Maryana — Een NPO-documentaire waarin jongeren terugblikken op hun pestverleden. Daan en Maryana, twee eerder geportretteerde jongeren, hebben beiden een einde aan hun leven gemaakt als gevolg van eindeloze pesterijen. Meer info: npo.nl/collecties/pesten
• 13 Reasons Why (Netflix-serie, 16+) — Gaat over een meisje dat zelfdoding pleegt en op cassettebandjes uitlegt wie daaraan heeft bijgedragen, waaronder pesten. Wordt internationaal bekritiseerd om de manier waarop zelfdoding wordt getoond. Niet zomaar aan te raden als lesmateriaal; alleen met deskundige begeleiding

Voortgezet onderwijs

• It's up to you (interactieve film, ongeveer 7 minuten) De kijker bepaalt zelf de keuzes van de hoofdpersonen en ervaart direct de gevolgen van cyberpesten. Erkend door NJI/RIVM, door 97% van de docenten aanbevolen. Bekijken en lesmateriaal: gratis na registratie via itsuptoyou.nu
• Toni_with_an_I (korte film, 12 minuten) Toni (13) wordt gepest, maar vindt online juist een creatieve uitlaatklep en steun. Bekijken: via YouTube Lesmateriaal: IFFR-les "Nieuwe Horizon" (filmpagina)
• Korte Kuitspier (korte film, 13 minuten) "Anders", een jongen wiens naam letterlijk zijn lot is, wordt overal geconfronteerd met plaagstoten om zijn anders-zijn. Ook geschikt voor mbo niveau 1-2. Bekijken: via VimeoLesmateriaal: LessonUp (filmpagina)
• Luister (documentaire, 15 minuten) Echte telefoongesprekken van De Kindertelefoon, onder meer over pesten en scheidende ouders. Bekijken: via IDFA Docschool (gratis lerarenaccount nodig) Lesmateriaal: IDFA-lesmateriaal
• #pestverhaal (documentaire, 16 minuten) Rosalie zoekt en vindt steun bij lotgenoten op internet na haatberichten via Facebook en Instagram. Ook geschikt voor mbo niveau 1-2. Bekijken: via IDFA Docschool (gratis lerarenaccount nodig) Lesmateriaal: lesbrief Mensjesrechten (pdf) of LessonUp-les
• De Locker: Ik ben geen kopie (documentaire, 5 minuten) Elisa was onzeker na pesten, maar gebruikt nu Spoken Word om zichzelf te uiten en anderen te inspireren. Bekijken: via IDFA Docschool (gratis lerarenaccount nodig) Lesmateriaal: lesbrief + werkblad Omroep HUMAN
• S10 – Buut Vrij (korte film, 5 minuten) Chris wordt onterecht beschuldigd van "snitchen" en systematisch online en offline buitengesloten door zijn vriendengroep. Initiatief van KPN, ook geschikt voor mbo. Let op: Kijkwijzer "let op met kinderen tot 12 jaar". Bekijken: via YouTube Lesmateriaal: Iedereen Behalve
• Freak (korte film) Ziggy ontwikkelt tijdens het zwemtrainen vliezen, vinnen en schubben en is doodsbang dat klasgenoten dit ontdekken — een metafoor voor anders-zijn. Ook geschikt voor mbo. Bekijken en lesmateriaal (IFFR): filmpagina Netwerk Filmeducatie
• MEAU – Stukje van mij (korte film, 4 minuten) Nadat Sarahs intieme foto onder druk wordt gedeeld en verspreid op school, wordt ze massaal uitgescholden en buitengesloten. Initiatief van KPN met zangeres MEAU, ook geschikt voor mbo niveau 1-4. Bekijken en lesmateriaal "Denk na voor je doorstuurt!": filmpagina Netwerk Filmeducatie
• Le Nouveau (speelfilm, Frankrijk) Een nieuwe leerling doet, op zoek naar zelfvertrouwen en een vriendinnetje, een paar "behoorlijk domme dingen" — een goed startpunt voor een gesprek over pesten en uitsluiting. Ook geschikt voor mbo. Bekijken: filmpagina Netwerk Filmeducatie (verwijst door naar waar de film online te zien is)
• Pisnicht: The Movie Nicolaas Veul onderzoekt hoe tolerant Nederland is rond homoseksualiteit en wat woorden als "homo" en "pisnicht" als scheldwoord met jongeren doen. Bekijken: op NPO 3 (geen directe link gevonden, zoek "Pisnicht the Movie NPO") Lesmateriaal: lesmateriaal 395, Stop Pesten Nu
• Skip en de Rhythm Rangers (documentaire) De 14-jarige Skip wil dansen, maar wordt tegengehouden door het idee dat "dansen voor gays is". Geschikt voor vo klas 1-4, ook goed voor Paarse Vrijdag. Bekijken: gratis via NPO Start (geen directe video-link gevonden) Lesmateriaal: lesidee 396, Stop Pesten Nu — bevat ook de LessonUp-link
• Bully (documentaire, vanaf 12 jaar) Volgt een aantal Amerikaanse kinderen door het schooljaar die weten dat ze opnieuw gepest zullen worden. Bekijken: NPO Start of Google Play Store (check zelf de actuele beschikbaarheid) Lesmateriaal: interactieve iBook, vermeld als "lesidee 394" op stoppestennu.nl — exacte downloadlink kon ik niet vinden, check via jullie eigen kennisbank
• Comments / Americanized / Nina Satana / Play Vier internationale korte films over pesten, online shaming en groepsdruk voor de bovenbouw vo. Bekijken en info: filmdatabase Netwerk Filmeducatie, thema pesten

Mbo

• De meeste vo-titels hierboven zijn ook geschikt voor mbo (Korte Kuitspier, #pestverhaal, S10, Freak, MEAU – Stukje van mij, Le Nouveau, Trots & Treiter) — zie de links hierboven.
• Sex Ding (39 minuten) Wanneer een intieme foto van Vita op sociale media verschijnt, stort haar leven in en raakt ze geïsoleerd van haar omgeving. Geschikt voor vo klas 1-6 en mbo niveau 1-4. Let op: Kijkwijzer "let op met kinderen tot 12 jaar", bevat geweld, angst en discriminatie. Bekijken: via NPO Start Lesmateriaal: LessonUp-les, via filmpagina Netwerk Filmeducatie

Interactieve tools (geen film, wel beeld en spel)

• Stip it: de pestbril Een NPO Zapp/EO-programma waarin kinderen en bekende Nederlanders via een VR-bril 360°-beelden bekijken van nagespeelde, waargebeurde pestsituaties — letterlijk door de ogen van het gepeste kind. Jaarlijks terug te zien rond de Week tegen Pesten. Bekijken: Zapp.nl of Schooltv
• HackShield Een gratis cybersecurity-game voor kinderen van 7 tot 12 jaar, ontwikkeld samen met de politie. Cyberpesten is een van de behandelde thema's. Scholen kunnen gratis gebruikmaken van de module "HackShield in de Klas". Meer info en aanmelden: joinhackshield.nl