Uit het onderzoek van Heilmann et al. (2026) komen meerdere vernieuwende en confronterende inzichten naar voren over de relatie tussen fysieke straffen in de opvoeding en later pestgedrag, waaronder online pesten. Met fysieke straffen, ook wel lijfstraffen genoemd, bedoelen de onderzoekers lichamelijke straf binnen de opvoeding. Het gaat dus niet om gewone begrenzing, duidelijke regels of pedagogisch corrigeren, maar om fysiek geweld tegen kinderen als manier om gedrag af te dwingen of te corrigeren. Denk aan slaan, tikken, hardhandig aanpakken of andere vormen van lichamelijke straf binnen het gezin.
- Lees het volledige onderzoek Physical punishment and child outcomes in the UK June 2026 University College London
Die verduidelijking is belangrijk, omdat veel mensen het woord “lijfstraffen” niet direct verbinden aan mishandeling of geweld in de thuissituatie. Daardoor kan het lijken alsof het gaat om iets kleins of onschuldigs, terwijl het onderzoek juist laat zien dat fysieke straf schadelijke gevolgen kan hebben voor de ontwikkeling van kinderen. Het gaat om kinderen die op jonge leeftijd, tussen 3 en 7 jaar, fysiek werden gestraft en later vaker betrokken raakten bij pestgedrag, agressie of ander antisociaal gedrag.
Een van de belangrijkste bevindingen is dat jongeren die in hun kindertijd fysiek werden gestraft, op 14-jarige leeftijd 26% meer kans hebben om betrokken te zijn bij cyberpesten, oftewel online pesten. Dat betekent niet dat ieder kind dat fysiek wordt gestraft later gaat pesten, maar wel dat het risico aantoonbaar groter is.
Het onderzoek laat daarnaast zien dat fysieke straffen samenhangen met verschillende vormen van pestgedrag. Het gaat niet alleen om algemeen pestgedrag richting leeftijdsgenoten, maar ook om agressief gedrag binnen het gezin. Kinderen die fysiek zijn gestraft, hebben 41% meer kans om hun broers of zussen te pesten en 25% meer kans op andere vormen van pesten.
Een belangrijk inzicht is dat de timing en herhaling van fysieke straf ertoe doen. Het risico op antisociaal gedrag, waaronder pesten, is het grootst wanneer kinderen vaker fysiek worden gestraft of wanneer deze straffen later in de kindertijd, rond de leeftijd van 7 jaar, nog steeds plaatsvinden. Herhaalde blootstelling lijkt daarmee een cumulatief effect te hebben: hoe vaker en hoe langer een kind fysieke straf ervaart, hoe groter het risico op latere problemen in gedrag richting anderen.
De onderzoekers verklaren deze uitkomsten onder andere vanuit de sociale leertheorie. Kinderen leren niet alleen van wat volwassenen zeggen, maar ook van wat volwassenen doen. Wanneer ouders fysieke straf gebruiken om gedrag te corrigeren of conflicten op te lossen, geven zij onbedoeld een voorbeeld af. Een kind kan daardoor leren dat macht, dwang of fysieke kracht manieren zijn om controle te krijgen over anderen of om problemen aan te pakken. Dat aangeleerde patroon kan zich later uiten in agressief gedrag, pestgedrag of online pesten.
Opvallend is dat moederlijke warmte dit verband niet wegneemt. Ook wanneer een kind opgroeit in een gezin waarin verder sprake is van liefdevolle betrokkenheid, blijft fysieke straf samenhangen met een verhoogd risico op pestgedrag richting anderen. Een warme opvoedingsstijl neutraliseert het negatieve effect van fysieke straf dus niet volledig.
De gevolgen lijken bovendien niet alleen tijdelijk te zijn. Hoewel de verbanden op 17-jarige leeftijd iets zwakker zijn dan op 14-jarige leeftijd, blijft er een duidelijke relatie zichtbaar tussen fysieke straf in de kindertijd en later antisociaal gedrag richting anderen. UCL beschrijft dat kinderen die op 3-, 5- en 7-jarige leeftijd fysieke straf meemaakten, op 14-jarige leeftijd vaker risicovol gedrag richting anderen vertoonden, zoals pesten of iemand slaan, duwen of wegduwen. Ook op 17-jarige leeftijd bleef dit verband zichtbaar, al was het minder sterk.
Deze bevindingen ondersteunen het pleidooi van de onderzoekers voor wetswijzigingen in Engeland en Noord-Ierland, naar voorbeeld van Schotland en Wales. Zij plaatsen het verbieden van fysieke straffen niet alleen binnen opvoedingsbeleid, maar ook binnen een bredere strategie voor geweldspreventie in de samenleving. Het onderzoek maakt duidelijk dat geweld tegen kinderen niet losstaat van later gedrag richting anderen. Wie kinderen wil beschermen tegen geweld, draagt daarmee ook bij aan het voorkomen van agressie, pestgedrag en online pesten.
Bron: Heilmann et al. (2026), Physical punishment and child outcomes in the UK, University College London.