Zoek je gratis lesmateriaal over pesten en online pesten voor het voortgezet onderwijs? Op deze pagina vind je een uitgebreid aanbod van gratis lessen, werkvormen, lespakketten, werkbladen, posters, video's, spellen, puzzels, cases, boeken en films voor de brugklas, onderbouw en bovenbouw van het voortgezet onderwijs. De materialen zijn direct inzetbaar tijdens de Gouden Weken, de Zilveren Weken, de Week tegen Pesten, de Week van de Mediawijsheid, mentorlessen, burgerschapslessen en op ieder ander moment in het schooljaar waarop pesten, online pesten, buitensluiten, groepsdruk, groepsvorming of sociale veiligheid aandacht vraagt.

Nieuw voor Week tegen Pesten 2026

• VO onderbouw De Ja-Lijn-Challenge: waarom lach je mee?
• VO bovenbouw Onze belofte aan elkaar
• VO onderbouw Onze klassenafspraken: van weten naar doen
• VO bovenbouw Wij maken de sfeer
• VO onderbouw Melden is geen klikken
• VO bovenbouw Kraak de code: geen excuus
• VO onderbouw Sta jij ervoor open?
• VO onderbouw Ik zeg iets
• VO onderbouw Niet de thuissituatie de schuld geven
• VO bovenbouw Zeggen is geen klikken
• VO onderbouw De leerkracht als groepscoach
• VO onderbouw Vier reacties, één moment
• VO Onderbouw Wat zie jij, wat de leerkracht niet ziet
• VO onderbouw openingsles van de Week tegen Pesten, bij voorkeur op de eerste dag in het mentoruur
• VO onderbouw Zien of gemist? Signalen die tellen
• VO Klas 5 Mentor van de Groepscultuur
• VO onderbouw Kaartspel: Signaal of geen signaal?
• VO Klas 2 Challenge De Onzichtbare Verwijdering
• VO Vrije beeldende kunst: 'Het zwarte kruis'
• VO Poster: 'Wat zou jij ophangen?'
• VO bovenbouw Storyboard voor een korte video: 'Wat de camera niet vangt'
• VO onderbouw Gedicht: 'Woorden voor wat je ziet op het plein'
• VO Spoken word: 'Woorden die blijven hangen'
• VO en MBO div lesmaterialen Pesten aanpakken als groepsproces
• VO bovenbouw Pesten als groepsproces bespreken
• VO Klas 6 Peermentor-opdracht: Voorbeeldrol voor de Onderbouw
• VO klas 6 Diepteanalyse: Macht, Status en Digitale Uitsluiting
• VO Klas 5 SLB-opdracht: Mentor van de Groepscultuur
• VO Klas 5 Wetenschappelijke Analyse: Waarom Kijken We Weg?
• VO klas 4 Challenge: Crack de Groepscultuur
• VO Klas 4 Rollenspel: Het Omslagpunt
• VO klas 2 Speurtocht: Sporen in de Groepsapp
• VO brugklas Het Mysterie van de Lege Stoel
• VO brugklas - Het Groepsspel – Ontdek hoe de hele klas invloed heeft op pesten
• VO – Online of offline? Het verschil is kleiner dan je denkt
• VO Zie jij wat ik zie?
• VO Escaperoom - Doorbreek de Stilte
• VO en VSO Het Groepsrollenspel
• Les Groepsnormen veranderen – Werkvormen voor een veilige klas of groep
• Les VO WhatsApp-reactie-spel | Week tegen Pesten
• Boeken over cyberpesten voor PO, VO en MBO
• Boeken over pesten — volledig overzicht per leeftijdscategorie
• Films en video's over pesten: een overzicht voor school en thuis
• Films over Pesten voor PO, VO en MBO + lespakketten
• Kracht van film in de klas PO VO en MBO
• VO Lesmateriaal serie Adolescene

Lesmateriaal per klas

De indeling hieronder is een richtlijn op basis van leeftijd en niveau. Veel materialen zijn ook geschikt voor een andere klas dan hieronder aangegeven — gebruik je eigen inschatting van je klas.

Brugklas & onderbouw (klas 1-2)

• VO onderbouw De Ja-Lijn-Challenge: waarom lach je mee?
• VO onderbouw Kaartspel: Signaal of geen signaal?
• VO Klas 2 Challenge De Onzichtbare Verwijdering
• VO onderbouw Gedicht: 'Woorden voor wat je ziet op het plein'
• VO klas 2 Speurtocht: Sporen in de Groepsapp
• VO brugklas Het Mysterie van de Lege Stoel
• VO brugklas - Het Groepsspel – Ontdek hoe de hele klas invloed heeft op pesten
• Case klas 1 VO - Tom is 10 jaar oud en merkt dat Emma wordt gepest met inzichtvragen
• Case voor klas 1 VO Case: Jasmijn is 11 jaar oud en heeft gemerkt dat een van haar klasgenoten, Lisa, gepest wordt in de What's app

Bovenbouw (klas 4-6)

• VO bovenbouw Storyboard voor een korte video: 'Wat de camera niet vangt'
• VO bovenbouw Pesten als groepsproces bespreken
• VO Klas 6 Peermentor-opdracht: Voorbeeldrol voor de Onderbouw
• VO klas 6 Diepteanalyse: Macht, Status en Digitale Uitsluiting
• VO Klas 5 SLB-opdracht: Mentor van de Groepscultuur
• VO Klas 5 Wetenschappelijke Analyse: Waarom Kijken We Weg?
• VO klas 4 Challenge: Crack de Groepscultuur
• VO Klas 4 Rollenspel: Het Omslagpunt
• Cijfer puzzel voor bovenbouw HAVO/VWO en MBO

Gouden & Zilveren Weken (groepsvorming)

• Onze klas, onze regels Zilveren Weken
• Reflectie op teamwerk Zilveren Weken
• Teamuitdagingen groepsvorming Zilveren Weken
• Zilveren Weken Wie ben ik
• Zilveren Weken werkvorm Luisteren en spreken
• Zilveren Weken Werkvorm: "Respectdagboek" - Een Reflectieve Oefening

VO en VSO

• VO en VSO Het Groepsrollenspel

Breed inzetbaar (niet aan één klas gebonden)

• VO Vrije beeldende kunst: 'Het zwarte kruis'
• VO Poster: 'Wat zou jij ophangen?'
• VO Spoken word: 'Woorden die blijven hangen'
• VO – Online of offline? Het verschil is kleiner dan je denkt
• VO Zie jij wat ik zie?
• VO Escaperoom - Doorbreek de Stilte
• Les Groepsnormen veranderen – Werkvormen voor een veilige klas of groep
• Les VO WhatsApp-reactie-spel | Week tegen Pesten
• VO lesmaterialen pesten bespreekbaar maken
• Ideeën voor jong & oud - Landelijke Dag tegen Pesten
• Week Tegen Pesten | VO-Scholen | Gratis educatief materiaal tegen pesten
• VO Lesmateriaal serie Adolescene
• VO Pesten wat zou jij doen?
• Les VO Online buitensluiten: van inzicht naar actie
• Les VO Online buitensluiten en groepsdruk
• Les VO Online buitensluiten herkennen en benoemen
• Lesplan VO Online buitensluiten in groepsapps
• Les VO Debat en reflectie
• VO Gesprek en moreel dilemma
• VO Werkvorm "Tussenstand: hoe gaat het écht in de groep?"
• VO Reflectie-opdracht: "Wat heb je nodig om te durven ingrijpen?"
• Werkvorm: Wat als niemand iets doet?
• Rollenspelkaarten: Pestsituaties naspelen met nabespreking (PO/VO/MBO)
• Gesprekskaarten: Wie doet wat in de groep? (met voorbeeldantwoorden)
• Werkvorm Werk aan een sterke teamcultuur
• Werkblad VO "Snitch of Support?"
• Les VO Hoe we kunnen helpen als we pesten zien gebeuren
• Les VO Werkvorm Real Talk: wat werkt niet en wat wel?
• VO scholen les Samenwerken in de klas
• VO-scholen les Iedereen hoort erbij
• VO-scholen les signalen van buitensluiten en pesten
• Positieve groepsdynamiek opkomen elkaar
• 3 cases over pesten via What's App
• Acht mini cases over pesten met tips en adviezen
• Achtergrond informatie om pesten bespreekbaar te maken (VO-scholen)
• Actief afspraken maken tegen pesten
• Beyond Blame: 10 sons Activate, Disseminate, Participate! English
• brief in gesprek over Pesten
• Case Online pesten - Lara's situatie
• Case uitsluiting
• Case Whatsapp roddelen en uitsluiten
• Casus Omgaan met Pestgedrag en de Gevolgen
• Casus Whatsapp roddelen en uitsluiten
• Creatieve activiteit Anti-pest poster maken
• De grens van de grap
• Duivelse Dilemma's Film: Sex Ding (2017) + gratis materiaal
• Filipinne puzzel VO
• Groepsdiscussie van oplossing naar advies VO
• Groepsdiscussies over hypothetische conflicten en oplossingen
• Herkenning van grenzen wanneer gaat iets te ver - VO
• Hoe bouw je positieve relaties op?
• Iedere leerling in onze klas wordt gewaardeerd
• In gesprek over pesten
• Maak actie tegen pesten
• Maak je campagne tegen Online Haat (Online Pesten) zie voorbeeld iLief or Leave campagne
• Omgaan met pestgedrag ahv case
• Online quiz VO
• Ontwikkeling van sociale vaardigheden voor een positieve groepsdynamiek
• Opbouwen positieve relaties met je klasgenoten
• Opbouwen positieve relaties met je klasgenoten
• Opdracht gym coöperatief spel
• Over de Streep spel (met voorbeeldvragen)
• Pesten herkennen en stoppen VO
• Positief met elkaar omgaan
• Rechten en plichten online
• Reflecteren op pesten door schrijven
• Reflectie opdracht 'zwijgende' omstander VO
• Reflectie-opdracht pester - Reflecteer op jouw gedrag ten opzichte van jouw klasgenoot die je online hebt gepest
• Roddelen en de impact ervan op Pesten VO
• Roddelen en pesten, denk ff na | Week tegen Pesten
• Rollenspel en quiz
• Sextortion
• Skit voor VO-scholen met quiz
• Van problemen naar oplossingen VO
• Vijf voorbeelden van pesten en roddelen, Denk ff na | Week tegen Pesten

Ook geschikt voor PO en/of MBO

• VO en MBO div lesmaterialen Pesten aanpakken als groepsproces
• Week tegen Pesten voor PO, VO en MBO vele gratis lesmaterialen
• VO en MBO overzicht lesmateriaal over pesten en online pesten
• Theorie bij lesmateriaal Online Pesten VO en MBO (gratis)
• Week tegen Pesten lespakket Pesten als groepsproces - PO, VO en MBO
• Actief afspraken maken tegen pesten VO en MBO
• Interactieve puzzel VO en MBO
• Mindmap maken over roddelen, buitensluiten, negeren VO en MBO
• Reflecteren op pesten door schrijven VO en MBO
• Rekenpuzzel MBO en VO
• Stellingenspel over pesten VO en MBO
• Vijf cases over Pesten en Online Pesten MBO en VO
• Zes scenarios over pesten en online pesten MBO en VO

Boeken, films & documentaires

• Boeken over cyberpesten voor PO, VO en MBO
• Boeken over pesten — volledig overzicht per leeftijdscategorie
• Films en video's over pesten: een overzicht voor school en thuis
• Films over Pesten voor PO, VO en MBO + lespakketten
• Kracht van film in de klas PO VO en MBO
• Video voor leerkrachten Pesten als groepsproces
• Video VO en MBO De kracht van groepsdynamiek
• Video VO en MBO Pesten als groepsproces
• Docu #Challenge the challenge + gratis materiaal
• Docu Dat zijn geen grappen!
• Film 'Pisnicht the movie' en materiaal
• Film Skip en de Rythm Rangers + materiaal
• Film Spijt! met materiaal
• Freak korte film over pesten+ materiaal

Pesten herkennen als groepsproces

Pesten speelt zich niet alleen af tussen degene die pest en degene die wordt gepest. De reacties van klasgenoten hebben invloed op wat er in de groep gebeurt. Meelachen, ondersteunen, aanmoedigen, zwijgen, wegkijken, helpen of melden kunnen bepalen of pesten doorgaat of wordt gestopt. Met lessen zoals Pesten als groepsproces, De kracht van groepsdynamiek, Het groepsrollenspel, De Ja-Lijn-Challenge, Het Mysterie van de Lege Stoel en Het Groepsspel onderzoeken leerlingen welke rollen en reacties binnen een groep zichtbaar zijn. Leerlingen leren niet alleen wat pesten is, maar kijken ook naar hun eigen positie. Wat doe je wanneer iemand wordt buitengesloten? Waarom lach je soms mee terwijl je weet dat iets niet goed voelt? Wat heb je nodig om in te grijpen? En welke kleine actie kan ervoor zorgen dat de groepsnorm verandert?

Online pesten, groepsapps en sociale media

Online en offline gedrag lopen voor jongeren voortdurend door elkaar. Wat tijdens de schooldag gebeurt, kan doorgaan in WhatsApp-groepen, groepschats, sociale media, online games en andere digitale omgevingen. Op deze pagina vind je lessen over online buitensluiten, digitale groepsdruk, haatcomments, roddelen, groepsapps, sociale media, sextortion, online rechten en plichten en respectvol online gedrag.

Leerlingen kunnen onder andere werken met Speurtocht: Sporen in de Groepsapp, De Onzichtbare Verwijdering, Online of offline? Het verschil is kleiner dan je denkt, lessen over online buitensluiten en groepsdruk, het lesplan Online buitensluiten in groepsapps, het WhatsApp-reactie-spel, Snitch or Support? en cases over WhatsApp, roddelen en uitsluiten.

Deze lessen helpen leerlingen om patronen te herkennen die vaak klein beginnen. Niet worden toegevoegd aan een groepsapp, structureel genegeerd worden, uit een chat verwijderd worden of zien dat anderen over iemand praten kan onderdeel zijn van een groter patroon van uitsluiting en pesten.

Groepsdruk, macht en status

In het voortgezet onderwijs spelen status, erbij horen en groepsdruk een belangrijke rol. Leerlingen kunnen gedrag afkeuren en toch meelachen, niets zeggen of meegaan met de groep omdat zij bang zijn zelf buiten de groep te vallen. Met lessen zoals Waarom kijken we weg?, Crack de Groepscultuur, Het Omslagpunt, Macht, Status en Digitale Uitsluiting en Wat de camera niet vangt onderzoeken leerlingen waarom mensen soms niet ingrijpen en welke invloed macht, populariteit en sociale positie hebben op gedrag. De materialen helpen leerlingen om verder te kijken dan alleen de zichtbare pestsituatie: wat eraan voorafgaat, wie invloed heeft, welke groepsnorm geldt en wat nodig is om die norm te veranderen.

Actieve lessen en werkvormen

De materialen zijn ontwikkeld om leerlingen actief te laten kijken, luisteren, praten, onderzoeken, samenwerken en reflecteren: escaperooms en speurtochten, kaartspellen en reactie-oefeningen, rollenspellen en scènes, morele dilemma's en debatvormen, cases en groepsdiscussies, stellingenspellen en quizzes, reflectieopdrachten en schrijfopdrachten, gedichten en spoken word, posters en creatieve campagnes, storyboards en scripted video-opdrachten, lessen met films, documentaires en muziek, en werkvormen voor groepsnormen en klasafspraken.

Brugklas en onderbouw

Voor de brugklas en onderbouw zijn er veel materialen die aansluiten op het vormen van een nieuwe groep en de onzekerheden die daarbij horen: Het Mysterie van de Lege Stoel, Het Groepsspel, Speurtocht: Sporen in de Groepsapp, De Ja-Lijn-Challenge, Signaal of geen signaal?, Woorden voor wat je ziet op het plein, Zie jij wat ik zie?, Escaperoom Doorbreek de Stilte en groepsdiscussies, cases en rollenspellen over samenwerken, erbij horen en buitensluiten.

Bovenbouw en verdieping

Voor de bovenbouw zijn er lessen die meer ruimte bieden voor analyse, argumentatie, verantwoordelijkheid en reflectie: Storyboard Wat de camera niet vangt, Spoken word Woorden die blijven hangen, de Peermentor-opdracht Voorbeeldrol voor de Onderbouw, de Diepteanalyse Macht, Status en Digitale Uitsluiting, Mentor van de Groepscultuur, de Wetenschappelijke Analyse Waarom Kijken We Weg?, de Challenge Crack de Groepscultuur en het Rollenspel Het Omslagpunt. Deze materialen zijn geschikt voor mentorlessen, burgerschap, maatschappijleer, Nederlands, creatieve vakken en lessen waarin sociale veiligheid, groepsgedrag en verantwoordelijkheid centraal staan.

Boeken, films, documentaires en video's

Naast lessen en werkvormen vind je op deze pagina boeken, films, documentaires, korte films, video's en muziek over pesten en online pesten. Veel van deze materialen zijn aangevuld met lesbrieven, inzichtvragen, discussievragen of opdrachten. Zo kunnen leerlingen onder andere werken met films en documentaires zoals Spijt!, Pisnicht the movie, Dat zijn geen grappen!, #Challenge the challenge, Freak en verschillende korte films en video's over pesten, groepsdruk, buitensluiten en online gedrag.

Direct inzetbaar in de klas

Veel downloads bevatten een uitgewerkt lesplan, docentenhandleiding, werkbladen, voorbeeldvragen, antwoorden en praktische tips. Hierdoor kun je zonder uitgebreide voorbereiding een mentorles, klassengesprek, groepsactiviteit, debat of reflectieopdracht uitvoeren. Je kunt de materialen afzonderlijk gebruiken, combineren tot een lessenserie of verspreid over het schooljaar inzetten.

Gratis lesmateriaal van Stop Pesten Nu

Sinds 2013 ontwikkelt Stop Pesten Nu praktische en wetenschappelijk onderbouwde informatie en lesmaterialen over pesten en online pesten. De website wordt jaarlijks door honderdduizenden bezoekers gebruikt. De Koninklijke Bibliotheek heeft de website van Stop Pesten Nu geselecteerd vanwege de uitgebreide informatie over pesten, online pesten en cyberpesten. De website is opgenomen als digitaal erfgoed binnen het UNESCO Charter on the Preservation of the Digital Heritage. Bekijk de lesmaterialen, kies een les of werkvorm die past bij jouw klas en ga direct aan de slag met pesten herkennen, bespreekbaar maken en aanpakken. De materialen zijn het hele schooljaar gratis te gebruiken.