Dit rapport van kennisinstituut Movisie presenteert een grootschalig onderzoek uit 2026 naar grensoverschrijdend gedrag binnen de Nederlandse muzieksector. Uit de resultaten blijkt dat wangedrag een structureel probleem is, waarbij dertig procent van de professionals zelf negatieve ervaringen rapporteerde en de helft getuige was van incidenten. Het onderzoek belicht specifieke risicoprofielen, waarbij vooral vrouwen, jongeren, personen van kleur en freelancers kwetsbaar blijken voor emotioneel en seksueel wangedrag. Hoewel de bewustwording in de sector toeneemt, blijven meldingen vaak informeel en ervaren slachtoffers aanzienlijke drempels om officiële stappen te ondernemen. De bron concludeert dat de aanwezige machtsstructuren hardnekkig zijn en dat de impact van preventieve campagnes, zoals "Ik zet de toon", momenteel nog beperkt blijft. Ten slotte worden concrete aanbevelingen gedaan om sociale veiligheid en leiderschap op zowel organisatorisch als sectoraal niveau te verankeren. Lees het volledige rapport Onderzoeksrapport Schuivende Normen, Hardnekkige Structuren Movisie

Deze onderstaande informatie is gegenereerd met NotebookLM.

Grensoverschrijdend gedrag in de muzieksector: tijd voor een veilige toon

Grensoverschrijdend gedrag is een structureel probleem binnen de Nederlandse muzieksector. Uit recent onderzoek (2026) blijkt dat ongeveer 30% van de professionals in de afgelopen drie jaar zelf slachtoffer is geweest van enige vorm van ongewenst gedrag. Hoewel de bewustwording in de sector toeneemt, blijven hardnekkige machtsstructuren en afhankelijkheidsrelaties een veilige werkomgeving in de weg staan.

Wat is grensoverschrijdend gedrag?

In de kern gaat het om elke vorm van ongewenst verbaal, non-verbaal of fysiek gedrag dat de waardigheid van een persoon aantast of een bedreigende, vijandige of kwetsende situatie creëert. De persoonlijke grens van de getroffene is hierbij leidend. In de muzieksector maken we onderscheid tussen vier hoofdvormen:

1. Emotioneel gedrag: Zoals pesten, intimidatie en discriminatie.
2. Fysieke agressie: Mishandeling of fysiek geweld.
3. Verbaal/online seksueel gedrag: Ongewenste berichten, seksuele opmerkingen of aanstaren.
4. Fysiek seksueel gedrag: Onvrijwillig aanraken, zoenen, aanranding of verkrachting.

Pesten en emotionele intimidatie: De meest voorkomende vorm

Emotioneel grensoverschrijdend gedrag, waaronder pesten, negeren, uitsluiten en vernederen, komt het vaakst voor. Van degenen die ongewenst gedrag ervaren, geeft 28% aan hier (heel) vaak mee te maken te hebben.

Pesten in de muzieksector is vaak verweven met de hiërarchie. Professionals die gedrag aankaarten, krijgen soms te maken met dreigementen over hun contract of worden simpelweg niet meer gevraagd voor projecten. Vooral vrouwen (32%) en freelancers (36%) rapporteren dat zij vaak slachtoffer zijn van deze emotionele druk.

Online grensoverschrijdend gedrag

De digitale wereld speelt een grote rol in de sector. Verbaal of online seksueel grensoverschrijdend gedrag (zoals seksueel getinte appjes, berichten of ongewenst opdringerig contact) wordt door 64% van de slachtoffers gemeld. Van deze groep ervaart 17% dit gedrag (heel) vaak. Een zorgwekkende ontwikkeling is het gebruik van gemanipuleerde AI-beelden om mensen te chanteren of te vernederen, wat een enorme impact heeft op het veiligheidsgevoel.

Wie loopt het meeste risico?

Niet iedereen wordt in gelijke mate getroffen. Er zijn duidelijke risicoprofielen zichtbaar:

• Vrouwen: 49% ervaart grensoverschrijdend gedrag, tegenover 16% van de mannen.
• Niet-heteroseksuele personen: 39% rapporteert incidenten.
• Mensen van kleur: 39% heeft ervaringen met ongewenst gedrag, vaak in de vorm van discriminatie.
• Jongere professionals (18-44 jaar): Zij lopen met 37% aanzienlijk meer risico dan oudere collega's.
• Freelancers: Door hun afhankelijke positie en gebrek aan een vast vangnet zijn zij extra kwetsbaar voor zowel emotioneel geweld als fysieke agressie.

De impact op talent

De gevolgen van grensoverschrijdend gedrag zijn groot. Slachtoffers kampen met boosheid (72%), onzekerheid (52%) en angst (26%). Dit leidt niet zelden tot professionele schade: 19% zoekt een andere werkplek en een aanzienlijk deel overweegt zelfs de muzieksector volledig te verlaten. Hierdoor gaat kostbaar talent verloren.

Waarom wordt er zo weinig gemeld?

Hoewel 92% van de slachtoffers erover praat, gebeurt dit meestal in informele kring (vrienden of collega's). Slechts 21% doet een officiële schriftelijke melding. De belangrijkste drempels zijn:

• Twijfel over de ernst: "Is het wel erg genoeg?".
• Gebrek aan vertrouwen: De angst dat er toch niets met de melding wordt gedaan.
• Angst voor de carrière: De vrees voor negatieve gevolgen of repercussies vanuit machtige figuren in de sector.

Naar een nieuwe cultuur: "Ik zet de toon"

Om de sector veiliger te maken, is de campagne 'Ik zet de toon' gelanceerd, die oproept om mensen aan te spreken wanneer zij te ver gaan. Hoewel de bewustwording groeit, is er meer nodig dan alleen een gedragscode op papier.

Echte verandering vraagt om actief omstanderschap: niet wegkijken als je ziet dat een collega wordt gepest of geïntimideerd. Daarnaast ligt er een cruciale taak bij de top van organisaties om transparante meldstructuren te bieden en zichtbare consequenties te verbinden aan grensoverschrijdend gedrag. Alleen door samen de norm te bewaken, blijft de muzieksector een plek waar talent veilig kan groeien.

Wat zijn de specifieke gevolgen van online pesten in de muzieksector?

Wat zijn de belangrijkste barrières voor officiële meldingen?

Volgens dit rapport zijn er verschillende structurele en psychologische barrières die ervoor zorgen dat slachtoffers en omstanders in de muzieksector terughoudend zijn met het doen van een officiële melding. Hoewel 92% van de slachtoffers hun ervaring met iemand bespreekt, doet slechts 21% een officiële schriftelijke melding.

De belangrijkste barrières die in dit rapport worden geïdentificeerd, zijn:

• Gebrek aan vertrouwen in opvolging: De meest genoemde reden om niet te melden is de verwachting dat er toch niets met de melding gedaan wordt (41% van de slachtoffers). Het uitblijven van zichtbare actie of consequenties voor de pleger ondermijnt het vertrouwen in het meldsysteem structureel.
• Twijfel over de ernst van het incident: Veel betrokkenen (40%) vragen zich af of wat hen is overkomen wel "erg genoeg" is om officieel te maken. Er is vaak onzekerheid over waar de grens precies ligt, wat leidt tot twijfel over het nut van melden.
• Angst voor negatieve gevolgen (repercussies): Ongeveer 28% van de slachtoffers vreest voor de gevolgen voor hun eigen carrière of die van collega's. In een sector die sterk afhankelijk is van informele netwerken, reputatie en gunsten, is de angst groot om als "lastig" te worden gezien en daardoor opdrachten mis te lopen.
• Onduidelijkheid over de meldstructuur: Voor 29% van de slachtoffers is het simpelweg niet duidelijk waar zij terechtkunnen. Dit rapport benadrukt dat vooral freelancers en zzp’ers hier last van hebben, omdat zij vaak geen vaste leidinggevende of personeelsafdeling hebben en in een band of ensemble op zichzelf zijn aangewezen.
• Angst voor de reactie van de pleger: Slachtoffers (24%) zijn vaak bang voor de directe reactie of wraakacties van de persoon die het gedrag vertoont.
• Gebrek aan anonimiteit: De drempel wordt verhoogd wanneer meldingen niet anoniem behandeld kunnen worden. Sommige slachtoffers geven aan de stap naar een officiële klacht niet te durven zetten als zij hun anonimiteit verliezen.
• Machtsongelijkheid: In hiërarchische structuren worden meldingen soms niet consequent opgevolgd omdat leidinggevenden of invloedrijke personen elkaar beschermen. Slachtoffers hebben het gevoel dat daders met veel macht of invloed vaak buiten schot blijven, wat melden ontmoedigt.

Vrouwen en freelancers lopen veruit het grootste risico.

Dat klopt; uit dit rapport blijkt dat vrouwen en freelancers inderdaad tot de meest kwetsbare groepen in de muzieksector behoren als het gaat om grensoverschrijdend gedrag. De cijfers en analyses in dit rapport laten zien dat hun risicoprofiel aanzienlijk hoger ligt dan dat van hun collega's met een vast contract of van mannelijke professionals.

Hieronder volgt een verdieping van de specifieke risico's voor deze groepen:

Risico's voor vrouwen

Vrouwen in de muzieksector worden disproportioneel vaak getroffen door bijna alle vormen van ongewenst gedrag:

• Algemene prevalentie: Terwijl 16% van de mannen aangeeft slachtoffer te zijn geweest, is dit bij vrouwen maar liefst 49%.
• Seksueel grensoverschrijdend gedrag: Vrouwen lopen een extreem hoog risico op seksueel wangedrag. Zo heeft 79% van de vrouwelijke slachtoffers te maken gehad met verbaal of online seksueel gedrag, en 42% met fysiek seksueel grensoverschrijdend gedrag (tegenover respectievelijk 22% en 6% bij mannen).
• Emotionele impact en discriminatie: Vrouwen ervaren vaker en vaker herhaaldelijk emotioneel grensoverschrijdend gedrag. Bovendien gaat dit bij 80% van de vrouwelijke slachtoffers gepaard met discriminatie op grond van gender, waarbij zij aangeven harder te moeten vechten om serieus genomen te worden of door de 'old boys network' heen te breken.

Risico's voor freelancers en zzp'ers

Voor freelancers is de onveilige werkomgeving vaak direct gekoppeld aan hun afhankelijke rechtspositie en de informele structuren van de sector:

• Hogere incidentie: Freelancers rapporteren aanzienlijk meer incidenten dan mensen met een vast contract. Dit geldt voor emotioneel grensoverschrijdend gedrag (36% vs 17%) en zelfs voor fysieke agressie (21% vs 6%).
• Machtsverschillen: De sterke afhankelijkheid van netwerken, gunsten en aanbevelingen van invloedrijke personen maakt freelancers kwetsbaar voor machtsmisbruik. Het aangeven van grenzen wordt vaak gezien als een risico voor de verdere carrière; men is bang om als "lastig" te worden bestempeld en niet meer gevraagd te worden voor volgende projecten.
• Gebrek aan vangnet: Een groot probleem voor freelancers is de onduidelijkheid over meldroutes. Waar vaste medewerkers vaak een HR-afdeling of vertrouwenspersoon hebben, staan freelancers in een band of ensemble er vaak alleen voor en weten zij niet bij wie zij officieel melding kunnen maken.

Waarom juist deze groepen?

Dit rapport wijst op de hardnekkige machtsstructuren in de muzieksector als de dieperliggende oorzaak. Macht is vaak geconcentreerd bij een kleine groep (vaak mannelijke) professionals die beslissen over contracten en kansen. In zo’n hiërarchisch systeem, waar artistieke kwaliteit subjectief is en informele contacten backstage of tijdens tours essentieel zijn, ontstaat makkelijk een cultuur waarin de grenzen van minder machtige groepen, zoals vrouwen en freelancers, sneller worden overschreden.

Wat kan de top van organisaties doen aan accountability?

Volgens dit rapport ligt er een cruciale taak bij de top van organisaties om sociale veiligheid te waarborgen en accountability (verantwoordelijkheid) te verankeren in de sector. Echte verandering begint bij de top, omdat bestuurders en leidinggevenden de sfeer bepalen die in een bedrijf of instituut wordt geaccepteerd.

De top van organisaties kan de volgende specifieke stappen ondernemen om accountability te vergroten:

• Actief leiderschap en voorbeeldgedrag: Accountability gaat niet over beleid op papier, maar over actieve sturing, aanspreekbaarheid en voorbeeldgedrag. Bestuurders moeten kritisch naar zichzelf kijken en bepalen wat zij concreet bijdragen aan een veilig werkklimaat in alle lagen van de organisatie.
• Beoordeling door medewerkers: Een concrete suggestie uit dit rapport is om leidinggevenden (mede) te laten beoordelen door hun eigen medewerkers. Dit creëert een directe vorm van verantwoording naar de werkvloer toe.
• Zichtbare consequenties voor plegers: Een groot knelpunt is het uitblijven van sancties, vooral voor personen met een sterke positie. De top moet ervoor zorgen dat er duidelijke afspraken zijn over opvolging en sancties. Dit betekent ook dat er geen "beschermconstructies" in stand mogen worden gehouden voor getalenteerde personen onder het mom van ‘hij/zij is nu eenmaal goed in het vak’.
• Transparantie in besluitvorming: Om machtsmisbruik tegen te gaan, moet de top informele netwerken doorbreken door besluitvormingsprocessen transparanter en objectiever te maken.
• Structurele inbedding van meldingen: Accountability houdt ook in dat de top zorgvuldige meldstructuren faciliteert en zorgt voor zichtbare opvolging na een incident. Het structureel ondermijnen van het meldsysteem gebeurt vaak wanneer melders nooit horen wat er met hun melding is gedaan.
• Beleidsmaatregelen vertalen naar de praktijk: Gedragscodes moeten door het management worden vertaald naar concrete werkinstructies. Daarnaast moet de HR-capaciteit worden versterkt om meldingen professioneel af te kunnen handelen.

Kortom, accountability vanuit de top betekent dat sociale veiligheid een integraal onderdeel wordt van het arbeidsmarktbeleid en dat bestuurders regelmatig worden bevraagd over hun persoonlijke bijdrage aan die veiligheid.