Pesten is een ernstig probleem dat kan leiden tot mentale en emotionele schade. Veel mensen denken ten onrechte dat pesten gewoon een vorm van 'grapjes maken' is of hetzelfde is als plagen. Dit is echter niet het geval.
Er bestaat veel verwarring tussen plagen, grapjes en pesten. Toch zijn het compleet verschillende dingen. Om goed te kunnen handelen, moeten leerlingen én professionals dit onderscheid scherp hebben.
Plagen
- Plagen is altijd leuk voor iedereen.
- Het doet nooit pijn, kent geen ruw randje, en kwetst niemand.
Kenmerken van plagen
- het is wederzijds, beide partijen doen mee;
- er is geen machtsverschil;
- je kunt stoppen wanneer je wilt;
- het stopt uit zichzelf;
- rollen wisselen: soms plaag jij, soms de ander;
- niemand wordt kleiner gemaakt of belachelijk gemaakt;
- de sfeer blijft licht en speels.
Als één persoon het niet leuk vindt, is het geen plagen meer.
Maar dat betekent nog niet automatisch dat het pesten is — het kan ook gemeen gedrag zijn.
Pesten
- Pesten is nooit leuk, nooit onschuldig en nooit wederzijds.
- Uit wetenschappelijke onderzoeken nationaal en internationaal is vastgesteld dat pesten altijd een groepsproces is.
Kenmerken van pesten
- het is herhaaldelijk;
- altijd gericht op dezelfde persoon of groep;
- er is machtsongelijkheid (meer tegen één, of sociaal, fysiek of digitaal sterker);
- het doel is kwetsen, domineren of buitensluiten;
- je kunt het niet zelf stoppen, omdat de groep de norm bepaalt;
- het gebeurt vaak waar volwassenen het niet zien;
- het gaat door zolang de groep niet ingrijpt.
Gemeen gedrag
Als iets níet leuk is, is het géén plagen. Maar als het niet herhaaldelijk, niet steeds dezelfde persoon, en geen machtsongelijkheid is, dan valt het onder gemeen gedrag — nog steeds ongewenst en moet worden aangepakt, maar het is niet hetzelfde als pesten.
Grapjes
- eenmalig;
- geen kwade bedoeling;
- kan verkeerd vallen, maar is niet bedoeld om te kwetsen;
- stopt zodra iemand aangeeft dat het niet fijn is.
Ruzie
- tussen twee of meer personen, maar niet tegen één;
- geen structureel machtsverschil;
- doel is vaak zelf verdedigen, frustratie uiten of oplossen.
Conflict
- langduriger of complexer meningsverschil;
- meestal tussen gelijken;
- kan worden opgelost door gesprek, bemiddeling of afspraken.
Quiz: Plagen, Pesten, Grapjes, Ruzie of Conflict
Vraag 1: Wat is het als iemand je elke dag expres buitensluit van groepsactiviteiten?
- A) Grapjes
- B) Plagen
- C) Pesten
- D) Conflict
Vraag 2: Je vriend doet een eenmalige grap over je nieuwe kapsel, maar je vindt het niet erg. Wat is dit?
- A) Grapjes
- B) Plagen
- C) Pesten
- D) Ruzie
Vraag 3: Twee leerlingen hebben een verhitte discussie over een schoolproject. Wat is dit?
- A) Conflict
- B) Plagen
- C) Pesten
- D) Ruzie
Vraag 4: Wat moet je doen als je ziet dat iemand wordt gepest?
- A) Niks, het is niet jouw probleem.
- B) De pestkop uitlachen.
- C) Het melden bij een volwassene en de gepeste steunen.
- D) Meedoen met pesten.
Vraag 5: Je vriend noemt je steeds een bijnaam waar je niet van houdt, ook al heb je gevraagd te stoppen. Wat is dit?
- A) Grapjes
- B) Plagen
- C) Pesten
- D) Ruzie
Vraag 6: Twee leerlingen dingen naar dezelfde rol in het schooltoneelstuk en hebben daar een aanhoudende discussie over. Wat is dit?
- A) Grapjes
- B) Plagen
- C) Pesten
- D) Conflict
Vraag 7: Iemand maakt een grappige tekening van een leraar en toont het aan de klas om te lachen. Wat is dit?
- A) Grapjes
- B) Plagen
- C) Pesten
- D) Ruzie
Vraag 8: Wat is het als iemand je voortdurend kleinerende opmerkingen geeft?
- A) Grapjes
- B) Plagen
- C) Pesten
- D) Ruzie
Vraag 9: Wat moet je doen als iemand in de klas wordt uitgelachen om zijn/haar accent?
- A) Niks zeggen en meelachen
- B) De persoon die uitlacht onderbreken en zeggen dat het niet oké is
- C) Het aan niemand vertellen
- D) Het filmen en online zetten
Vraag 10: Je hebt een eenmalige woordenwisseling met je vriend over wie de gameconsole mag gebruiken. Wat is dit?
- A) Grapjes
- B) Plagen
- C) Pesten
- D) Ruzie
Achtergrondinformatie
Het is belangrijk om het verschil tussen de termen goed te begrijpen, omdat dit de basis vormt voor preventie en interventie in geval van pesten. Plagen en grapjes zijn vaak onschuldig en gebaseerd op wederzijdse interactie, terwijl pesten gaat om een machtsonevenwichtigheid en de intentie om te kwetsen.
QUIZ – Juiste antwoorden + duidelijke toelichtingen
Vraag 1
Wat is het als iemand je elke dag expres buitensluit van groepsactiviteiten?
- C) Pesten
Toelichting:
- Het is herhaaldelijk, gericht op dezelfde persoon en gebeurt met duidelijke machtsongelijkheid. Buitensluiten is een formele pestvorm.
Vraag 2
Je vriend doet een eenmalige grap over je nieuwe kapsel, maar je vindt het niet erg. Wat is dit?
- A) Grapjes
Toelichting:
- Het is eenmalig, wederzijds oké en niet bedoeld om te kwetsen. Dat past bij een grapje of soms bij plagen.
Vraag 3
Twee leerlingen hebben een verhitte discussie over een schoolproject.
- D) Ruzie
Toelichting:
- Er is geen machtsverschil, geen doel om te kwetsen, en het is geen structurele situatie. Dit is een gewone ruzie.
Vraag 4
Wat moet je doen als je ziet dat iemand wordt gepest?
- C) Het melden bij een volwassene en de gepeste steunen.
Toelichting:
- Pesten kun je nooit alleen stoppen. De groep en volwassenen zijn nodig om het gedrag te doorbreken.
Vraag 5
Je vriend noemt je steeds een bijnaam waar je niet van houdt, ook al heb je gevraagd te stoppen.
- C) Pesten
Toelichting:
- Het is herhaaldelijk en je hebt aangegeven dat het niet leuk is. Omdat hij doorgaat, wordt het pesten. De intentie is kwetsend en de grens is overschreden.
Vraag 6
Twee leerlingen dingen naar dezelfde rol in het schooltoneelstuk en hebben daar een aanhoudende discussie over.
- D) Conflict
Toelichting:
- Het is een langduriger meningsverschil tussen gelijken. Geen machtsverschil, geen structureel kwetsen.
Vraag 7
Iemand maakt een grappige tekening van een leraar en toont het aan de klas om te lachen.
- A) Grapjes
Toelichting:
- Dit is een grap, soms ongepast, maar niet gericht op één leerling.
- Let op: als het structureel of respectloos wordt, kan het veranderen in ongewenst gedrag.
Vraag 8
Wat is het als iemand je voortdurend kleinerende opmerkingen geeft?
- C) Pesten
Toelichting:
- Door de herhaling, negatieve bedoeling en machtsonevenwichtigheid valt dit onder pesten.
Vraag 9
Wat moet je doen als iemand in de klas wordt uitgelachen om zijn/haar accent?
- B) De persoon die uitlacht onderbreken en zeggen dat het niet oké is.
Toelichting:
- Niet ingrijpen is meedoen. Jongeren moeten leren dat zwijgen de pester sterker maakt. Daarna kan je melden bij een volwassene.
Vraag 10
Je hebt een eenmalige woordenwisseling met je vriend over wie de gameconsole mag gebruiken.
- D) Ruzie
Toelichting:
- Eenmalig, zonder machtsverschil, gericht op een meningsverschil.
- Dit is een gewone ruzie en heeft niets te maken met pesten.
Klik op de vraag om naar het antwoord te gaan of navigeer snel naar deze subrubrieken:
Vraag & Antwoord ...
Pesten algemene vragen
► Anti-pesten of preventie, wat is het verschil?
► Gevolgen van pesten, wat kunnen de gevolgen zijn en wat kan je daartegen doen?
► Grensoverschrijdend gedrag, is daar een voorbeeld protocol voor?
► Ik word gepest op mijn werkt, wat kan ik doen?
► Inclusie is toch van belang voor de preventie van pesten?
► Komt pesten vaker voor dan volwassenen denken?
► Misverstanden over pesten: ‘Sla gewoon terug, joh’
► Overdrijven wij de effecten van pesten niet gewoon?
► Pesten, wat is de (officiële) definitie van pesten?
► Plagen, wanneer is het nu plagen en wanneer is het pesten?
► Waarom pest iemand ... denk er eens over na
► Waarom spreken we over 'doelwit' versus 'slachtoffer' en 'kind dat pest' versus 'pestkop'?
► Woorden doen pijn, of hoe werkt dit in de hersenen?
Agressie, Conflict, Intimidatie, Ruzie of is het Pesten?
► Agressie versus pesten, wat is het verschil?
► Conflict of Pesten, wat is het verschil?
► Conflict helpen oplossen als derde, hoe kan ik dit bemiddelingsgesprek het beste aanpakken?
► Direct of indirect pesten, wat is het verschil?
► Intimidatie of is het pesten? Hoe kan ik dit herkennen?
Quiz: Plagen, Pesten, Grapjes, Ruzie of Conflict? Antwoorden en toelichtingen
Vraag 1: Wat is het als iemand je elke dag expres buitensluit van groepsactiviteiten?
- A) Grapjes
- B) Plagen
- C) Pesten
- D) Conflict
Antwoord: C) Pesten
Toelichting: Dit is een vorm van sociaal pesten waarbij er sprake is van een machtsongelijkheid en de intentie om te kwetsen.
Vraag 2: Je vriend doet een eenmalige grap over je nieuwe kapsel, maar je vindt het niet erg. Wat is dit?
- A) Grapjes
- B) Plagen
- C) Pesten
- D) Ruzie
Antwoord: A) Grapjes
Toelichting: Dit is een eenmalige grap zonder de intentie om te kwetsen, en beide partijen zijn ermee op hun gemak.
Vraag 3: Twee leerlingen hebben een verhitte discussie over een schoolproject. Wat is dit?
- A) Conflict
- B) Plagen
- C) Pesten
- D) Ruzie
Antwoord: A) Conflict
Toelichting: Dit is een voorbeeld van een conflict waarbij beide partijen actief betrokken zijn en een standpunt willen verdedigen.
Vraag 4: Wat moet je doen als je ziet dat iemand wordt gepest?
- A) Niks, het is niet jouw probleem.
- B) De pestkop uitlachen.
- C) Het melden bij een volwassene en de gepeste steunen.
- D) Meedoen met pesten.
Antwoord: C) Het melden bij een volwassene en de gepeste steunen
Toelichting: Het is belangrijk om pesten aan te pakken. Meld het bij een volwassene en bied steun aan het slachtoffer.
Vraag 5: Je vriend noemt je steeds een bijnaam waar je niet van houdt, ook al heb je gevraagd te stoppen. Wat is dit?
- A) Grapjes
- B) Plagen
- C) Pesten
- D) Ruzie
Antwoord: C) Pesten
Toelichting: Dit is een vorm van verbale intimidatie en pesten, zeker omdat het doorgaat ondanks verzoeken om te stoppen.
Vraag 6: Twee leerlingen dingen naar dezelfde rol in het schooltoneelstuk en hebben daar een aanhoudende discussie over. Wat is dit?
- A) Grapjes
- B) Plagen
- C) Pesten
- D) Conflict
Antwoord: D) Conflict
Toelichting: Dit is een voortdurende situatie waarbij beide partijen betrokken zijn en een standpunt willen verdedigen. Het is een conflict omdat het aanhoudend en complex is.
Vraag 7: Iemand maakt een grappige tekening van een leraar en toont het aan de klas om te lachen. Wat is dit?
- A) Grapjes
- B) Plagen
- C) Pesten
- D) Ruzie
Antwoord: A) Grapjes
Toelichting: Dit is een eenmalige actie die bedoeld is om mensen aan het lachen te krijgen en bevat geen bedoeling om iemand structureel te kwetsen.
Vraag 8: Wat is het als iemand je voortdurend kleinerende opmerkingen geeft?
- A) Grapjes
- B) Plagen
- C) Pesten
- D) Ruzie
Antwoord: C) Pesten
Toelichting: Dit is een vorm van pesten omdat het een doorgaande, eenzijdige actie is met de bedoeling iemand te kwetsen.
Vraag 9: Wat moet je doen als iemand in de klas wordt uitgelachen om zijn/haar accent?
- A) Niks zeggen en meelachen
- B) De persoon die uitlacht onderbreken en zeggen dat het niet oké is
- C) Het aan niemand vertellen
- D) Het filmen en online zetten
Antwoord: B) De persoon die uitlacht onderbreken en zeggen dat het niet oké is
Toelichting: Het is belangrijk om op te staan tegen pesten en discriminatie. Door het gedrag aan te pakken, kun je een positieve invloed uitoefenen op de situatie.
Vraag 10: Je hebt een eenmalige woordenwisseling met je vriend over wie de gameconsole mag gebruiken. Wat is dit?
- A) Grapjes
- B) Plagen
- C) Pesten
- D) Ruzie
Antwoord: D) Ruzie
Toelichting: Dit is een eenmalige, kortstondige ruzie waarbij beide partijen betrokken zijn, maar er is geen sprake van langdurige kwetsing of machtsongelijkheid.