Het stoppen van pesten vereist actie van alle betrokkenen: de gepeste persoon, omstanders, de pester zelf, en de bredere omgeving zoals ouders, schoolpersoneel en online platforms. Pesten, inclusief buitensluiting (zowel online als offline), is schadelijk en kan net zo pijnlijk zijn als fysieke pijn.
Hier zijn de belangrijkste stappen en strategieën om pesten te stoppen:
Voor de persoon die wordt gepest
- Erken je gevoelens en praat erover:
- Het is nooit jouw schuld als je gepest wordt. Laat je gevoelens niet onderschatten, zelfs niet als gezegd wordt dat het "maar online" is.
- Deel je gevoelens met iemand die je vertrouwt, zoals een ouder, vriend, mentor, leraar, sportcoach, of vertrouwenspersoon. Dit helpt om je minder alleen te voelen en oplossingen te vinden.
- Kom op voor jezelf (als je je veilig voelt):
- Zeg duidelijk: "Ik vind dit niet leuk, stop ermee" en loop dan weg zonder verder te reageren. Dit kan de pester soms al stoppen, omdat pesten vaak om macht draait.
- Als je je veilig voelt, kun je de pester(s) direct aanspreken en vragen waarom ze je buitensluiten.
- Zoek positieve afleiding en dingen waar je blij van wordt:
- Doe iets wat je leuk vindt en waar je goed in bent, zoals sporten, muziek maken, dansen, of gamen. Dit helpt om je gedachten te verzetten en je zelfvertrouwen te vergroten.
- Zoek nieuwe sociale activiteiten en ontmoet nieuwe mensen door je aan te sluiten bij een club of teamsport.
- Neem een pauze van de online wereld en doe aan zelfzorg.
- Blijf niet alleen:
- Probeer bij vrienden te blijven in situaties waarin pesten vaak voorkomt, zoals in de pauze of na school. Pesters richten zich vaak op mensen die alleen zijn.
- Versterk andere vriendschappen, vooral met mensen die je waarderen om wie je bent.
- Online specifieke acties:
- Blokkeer en meld vervelende berichten bij het platform. Reageren op vervelende berichten kan het pesten erger maken.
- Bewaar bewijsmateriaal (screenshots) van berichten of foto's. Dit kan helpen als je later hulp zoekt.
- Controleer je privacy-instellingen en denk goed na voordat je iets online plaatst.
- Maak je familie bewust van wat er gebeurt.
- Meld het aan de politie als er sprake is van bedreigingen of illegale acties.
Voor omstanders (mensen die pesten zien gebeuren)
- Steun het slachtoffer:
- Laat de persoon weten dat ze niet alleen zijn. Een simpele opmerking als "Ik vind het echt niet oké wat ze tegen je zeggen" kan al veel betekenen.
- Reageer op berichten van degene die wordt buitengesloten en stuur eventueel een privébericht om steun te betuigen.
- Bied een luisterend oor en vraag hoe hij of zij zich voelt.
- Word de verandering die je in de wereld wilt zien door steun en vriendelijkheid te bieden.
- Spreek het pestgedrag direct aan (indien veilig):
- Zeg iets als: "Dit is echt niet grappig, kap ermee". Dit laat zien dat het gedrag niet getolereerd wordt en kan pesters stoppen.
- Als je ziet dat iemand online wordt buitengesloten, laat dan zien dat je het niet goedkeurt. Vraag bijvoorbeeld: "Waarom is hij of zij niet toegevoegd?" of "We zijn toch met z'n allen?".
- Voeg de persoon weer toe aan de groep als dat kan, of moedig anderen aan dit te doen.
- Blijf zelf actief reageren en negeer negatief groepsgedrag niet.
- Vraag om hulp van een volwassene:
- Als je niet weet hoe je moet reageren, of bang bent dat het erger wordt, zoek dan hulp bij een leerkracht, coach, ouder, mentor, vertrouwenspersoon of beheerder van de online groep.
- Pesten stopt waar jij begint.
Voor de pester (om te stoppen met pesten):
- Vraag jezelf af waarom je pest:
- Pesten kan voortkomen uit onzekerheid, boosheid, stress thuis of op school, of de wens om populair te zijn. Als je de oorzaak begrijpt, kun je eraan werken.
- Soms pest iemand omdat diegene zelf is gepest.
- Buitensluiten kan ook onbewust gebeuren. Reflecteer op hoe anderen reageren en neem hun gevoelens serieus.
- Zoek positieve manieren om indruk te maken:
- Maak indruk door aardig te zijn, je in te zetten voor anderen, of een talent te ontwikkelen zoals sport of muziek. Positieve aandacht is krachtiger.
- Maak indruk door aardig te zijn, je in te zetten voor anderen, of een talent te ontwikkelen zoals sport of muziek. Positieve aandacht is krachtiger.
- Zoek hulp om je gedrag te veranderen:
- Praat met een volwassene die je vertrouwt – een ouder, vriend, leraar of coach – en vraag om advies. Anderen kunnen je helpen patronen te doorbreken.
- Praat met een volwassene die je vertrouwt – een ouder, vriend, leraar of coach – en vraag om advies. Anderen kunnen je helpen patronen te doorbreken.
- Denk na over de impact van je online acties:
- Leg uit dat online buitensluiting pijn doet en schadelijk is. Wees bewust van de 'digitale voetafdruk' die je achterlaat.
- Gebruik de "THINK"-regel: Is het True (waar), Helpful (behulpzaam), Inspiring (inspirerend), Necessary (nodig), Kind (vriendelijk)?. Als je op meerdere vragen 'nee' antwoordt, is de kans groot dat het niet iets is om te delen of te liken.
- Als iemand aangeeft dat een post of opmerking kwetsend is, moet deze serieus genomen en verwijderd worden.
Algemene en systemische benaderingen (voor ouders, scholen en gemeenschap):
- Creëer een inclusieve en veilige omgeving:
- Bevorder een cultuur van positiviteit, tolerantie en saamhorigheid.
- Maak duidelijke groepsnormen en afspraken over hoe men met elkaar omgaat, zowel fysiek als digitaal.
- Stimuleer kennismaking en verbinding tussen kinderen, bijvoorbeeld door willekeurige groepjes te maken of activiteiten die de band versterken.
- Zorg ervoor dat alle kinderen toegang hebben tot belangrijke informatie, ook als deze online wordt gedeeld.
- Onderwijs over de impact van pesten en buitensluiting:
- Maak duidelijk dat online buitensluiting pijn doet en schadelijk is, net als fysieke pijn.
- Bespreek de betekenis van "likes" en of deze moeten worden uitgeschakeld, en hoe het niet geven van likes ook een vorm van buitensluiting kan zijn.
- Leer kinderen over de verschillende vormen van pesten en hoe ze zich zouden voelen in de schoenen van het slachtoffer.
- Moedig verantwoordelijk online gedrag aan:
- Leer kinderen over veilige en respectvolle omgang met technologie en de gevolgen van misbruik.
- Onderwijs over digitale voetafdrukken en de mogelijke langetermijngevolgen van online gedrag.
- Bespreek consumentisme en de invloed van reclame op kindergedrag, wat kan leiden tot gevoelens van superioriteit en minder empathie.
- Leiderschap en ondersteuning:
- Docenten, mentoren en leidinggevenden hebben een belangrijke rol in het aanpakken van buitensluiting en het creëren van een veilige omgeving.
- Ondersteun families en vrienden van digitaal uitgesloten personen om hen te helpen online te komen, bijvoorbeeld door ze te helpen met installatie of basisvaardigheden.
- Overweeg trainingen voor anti-pest ambassadeurs op scholen om studenten en personeel te empoweren.
Pesten kan diepgaande en langdurige gevolgen hebben voor de mentale gezondheid en het welzijn van slachtoffers. Door gezamenlijk en proactief op te treden, kan pestgedrag worden gestopt en kunnen veilige, inclusieve omgevingen voor iedereen worden gecreëerd.

