Elke klas kent dat ene moment: een appgroep die ontspoort, een leerling die net iets te vaak alleen aan de kant staat, een nieuwe klas die nog moet wennen aan elkaar. Precies daar maak jij het verschil — en daarvoor geven we je vandaag nog de materialen in handen.
Bij Stop Pesten Nu vind je ruim 900 gratis lesmaterialen over pesten en online pesten. Voor PO, VO, MBO en SO, zonder registratie, direct te downloaden en te gebruiken — niet alleen tijdens de Week tegen Pesten of de Landelijke Dag tegen Pesten, maar het hele schooljaar door.
Elk jaar een nieuw thema, een nieuwe slogan, nieuwe materialen voor de Landelijke Week tegen Pesten — en zelden ruimte om echt te verdiepen. Wij kiezen voor het tegenovergestelde: één doorlopende lijn die je jaar op jaar verdiept, gebouwd rond de vragen die scholen ons het vaakst stellen. Hoe merk ik dat er iets speelt in de groep? Wat helpt volgens leerlingen zelf? Hoe pak je groepsdruk aan zonder met de vinger te wijzen?
Gratis lesmateriaal en artikelen voor het primair onderwijs (PO)
Gratis lesmateriaal en artikelen voor het voortgezet onderwijs (VO)
Gratis lesmateriaal en artikelen voor het middelbaar beroepsonderwijs (MBO)
Grijp het moment
- Start van het schooljaar & Gouden Weken — leg de basis voor een veilige groep, nog vóór groepsdruk en pikorde de overhand nemen.
- Zilveren Weken — herstel de groepssfeer na de kerstvakantie, als de verhoudingen vaak weer schuiven.
- Week tegen Pesten — ga verder dan een thema-week met lesmateriaal dat écht blijft hangen.
- De rest van het schooljaar — pesten stopt niet na oktober, en onze materialen ook niet: blijf bouwen aan groepsvorming, digitaal burgerschap en sociale veiligheid.
Casussen, escape rooms, filmpjes met gespreksvragen, rollenspellen en werkvormen over online pesten en groepsdruk — allemaal gebouwd vanuit één overtuiging: pesten is geen probleem van één dader, maar van een hele groep. Onze materialen helpen leerlingen dat proces te doorzien en samen verantwoordelijkheid te nemen voor een veilige klas.
Ga direct naar de materialen die je zoekt
- Alle lesmaterialen (900+) in één overzicht zie onderaan pagina
- Lesmateriaal voor primair onderwijs (PO)
- Lesmateriaal voor voortgezet onderwijs (VO)
- Lesmateriaal voor MBO
- Lespakket Week tegen Pesten – Pesten als groepsproces
- Uitgelichte lesmaterialen per niveau (PO en VO)
- Lesprogramma's en werkvormen tegen pesten
- Films en documentaires over cyberpesten (PO, VO, MBO) met lespakketten
- Posters tegen pesten downloaden — Kennisbank en downloadcentrum
- Prentenboek Grapje (Roxeanne Hazes) + lespakket groep 1–4
- Prentenboek Stop, hou op! (Woezel en Pip) + lesbrief groep 1–4
- Boeken over pesten:
Meer kennis voor onderwijsprofessionals
- Kenniscentrum Pesten voor scholen – beleid, wetgeving, pestprotocol en aanpak per functionaris
- Pesten aanpakken als groepsproces – de wetenschappelijke basis achter onze aanpak
- Kenniscentrum Online Pesten – alles over cyberpesten, van groepsapps tot sextortion
- Feiten en cijfers over pesten – voor onderbouwing in beleidsdocumenten en presentaties
- Verdiepen via Stop Pesten Nu Academy
Herkenbaar uit de praktijk
Merel loopt sinds drie weken stage bij een kapsalon. Ze merkt dat één van de collega's, Denise, structureel buiten de koffiepauzes van het team wordt gehouden en dat grapjes over haar manier van werken hardop worden gemaakt zodra ze de ruimte verlaat. De andere collega's doen mee of kijken weg. Merel weet niet goed wat haar plek is: ze is nieuw, ze is stagiair, en ze is bang dat het "niet aan haar is" om hier iets over te zeggen.
Herkenbaar uit de praktijk
Onder een Instagram-post van Lynn, waarop ze een outfit van haarzelf laat zien, verschijnen binnen een uur tientallen spottende reacties, aangevoerd door twee jongens uit haar klas. Meer dan twintig klasgenoten hebben de post gezien. Vier van hen hebben een reactie geplaatst die meelacht. De rest heeft niets gedaan: niet gereageerd, niet geliket, niet gemeld. Eén klasgenoot, Amir, twijfelt of hij iets moet zeggen. Hij is niet bevriend met Lynn, kent haar eigenlijk amper, en vraagt zich af of het wel aan hem is om iets te doen.
Leerdoel: aan het eind van deze les kan de klas benoemen wat er de afgelopen weken beter is gegaan, en heeft de klas een concrete afspraak gemaakt over hoe ze dit blijven volhouden.
Herkenbaar uit de praktijk
Tijn valt regelmatig anderen in de klas hard aan met opmerkingen, vooral zodra iemand een fout maakt tijdens een presentatie. Iedereen in de klas weet inmiddels dat het thuis bij Tijn al langere tijd niet goed gaat. Wanneer een klasgenoot het bij de mentor aankaart, krijgt ze als reactie: "Tijn heeft het gewoon moeilijk thuis, laat hem maar even." De opmerkingen van Tijn gaan door. De klasgenoot die het meldde, voelt zich niet gehoord en besluit het de volgende keer niet meer te melden.
Leerdoel: aan het eind van deze les kunnen leerlingen minstens drie kleine, snelle dingen noemen die ze kunnen doen op het moment dat ze zien dat iemand gepest of buitengesloten wordt.
Kerngegevens
Doelgroep: leerlingen van groep 6, 7 en 8 (9 tot 12 jaar).
Duur: 50 minuten, klassikaal en in tweetallen, met een individuele opdracht op het werkblad.
Herkenbaar uit de praktijk
In de eerste weken van leerjaar 1 van de opleiding Media en Vormgeving ontstaat er in klas 1D al snel een vaste toon: grappen over het uiterlijk van klasgenoten worden hardop gemaakt en beloond met gelach, en wie er niet aan meedoet, wordt zelf al snel het mikpunt. Niemand heeft hier bewust voor gekozen. Het is gewoon gegroeid, in de eerste twee weken dat de klas elkaar leerde kennen, en inmiddels voelt het voor iedereen als "hoe het hier nu eenmaal gaat".
Leerdoel: aan het eind van deze les heeft de klas samen minstens drie afspraken gemaakt over hoe ze met elkaar omgaan, en weet iedere leerling wat hij of zij zelf kan doen om deze afspraken te laten lukken.
Leerdoel: aan het eind van deze les kunnen leerlingen benoemen wat een klas leuk maakt voor iedereen, en noemen zij minstens twee kleine dingen die zij zelf kunnen doen om iemand erbij te betrekken.
Herkenbaar uit de praktijk
Kevin meldt via de digitale leeromgeving bij zijn mentor dat hij al weken wordt nagedaan en uitgelachen door twee klasgenoten zodra hij een vraag stelt tijdens de les. Twee weken lang gebeurt er niets zichtbaars: geen gesprek, geen reactie, niets. Diezelfde week grijpt een andere docent, die het pesten toevallig zelf ziet gebeuren tijdens een praktijkles, meteen in en spreekt beide klasgenoten er direct op aan. Kevin vraagt zich af waarom de ene docent wel meteen reageert en de andere niet, en of het aan hem ligt dat er niets gebeurt.
Herkenbaar uit de praktijk
Leerdoel: aan het eind van deze les kunnen leerlingen minstens drie subtiele situaties benoemen die de sfeer in de klas beïnvloeden, en begrijpen zij dat een veilige klas ontstaat door het gedrag van de hele groep, niet door het gedrag van één leerling.
Doelgroep: leerlingen van groep 6, 7 en 8 (9 tot 12 jaar).
Duur: 50 minuten, klassikaal met een individuele opdracht op het werkblad.
Voor het speciaal onderwijs bouwen we dit aanbod nog op. Op dit moment is er een kleine, gerichte lessenreeks beschikbaar, ontwikkeld voor brede groepen met een grote leeftijdsspreiding (bijvoorbeeld 6 tot 20 jaar in één klas of observatiegroep), een laag IQ en/of een autismespectrumstoornis. Dit is nieuw materiaal en we hebben nog niet kunnen toetsen of de invulling goed aansluit bij wat docenten in het SO en VSO nodig hebben.
Doelgroep: leerlingen ± 12–14 jaar, gericht op school, stage, werkvloer, sport en online omgevingen, inclusief leerlingen met gedragsproblematiek, ASS, ADHD, verstandelijke beperking en leerlingen die niet of beperkt verbaal communiceren
Duur: 55–60 minuten
Groepsgrootte: hele klas, gewerkt in vaste teams van 3–4
Herkenbaar uit de praktijk
Inleiding voor de docent
Herkenbaar uit de praktijk
Groepen functioneren beter met een klein aantal duidelijke, gezamenlijk afgesproken regels. Dit geldt des te meer voor een brede groep met sterk uiteenlopende leeftijden, waarin leerlingen met autisme baat hebben bij expliciete, zichtbare regels in plaats van ongeschreven sociale normen. Deze les laat de hele groep, van jong tot oud, samen een klein aantal regels kiezen.
Wat leren leerlingen
Herkenbaar uit de praktijk
Aan het einde van de Week tegen Pesten is het waardevol om te vieren wat de groep heeft geleerd en een blijvend ritueel te bevestigen, zodat het geleerde beklijft na de themaweek. Dit geldt voor de jongste leerling net zo goed als voor de oudste. Zonder herhaling en bekrachtiging zakken nieuwe afspraken bij deze doelgroep snel weer weg.
Wat leren leerlingen
Deze lessenreeks is de vierde en laatste van vier reeksen die Stop Pesten Nu Academy heeft ontwikkeld voor de Week tegen Pesten in het speciaal onderwijs. Deze reeks is speciaal ontwikkeld voor brede groepen waarin leerlingen van sterk uiteenlopende leeftijd, bijvoorbeeld van 6 tot 20 jaar, samen in één lokaal zitten, met een zeer laag IQ en autismespectrumstoornissen. Dit soort brede groepen komt regelmatig voor in kleinere so-scholen of observatiegroepen.
Herkenbaar uit de praktijk
Leerlingen zien regelmatig dat een klasgenoot wordt buitengesloten, maar twijfelen of ze iets moeten doen, of durven niets te doen uit angst zelf ook buitengesloten te raken. Dit geldt voor de jongste leerling in de groep net zo goed als voor de oudste. Deze les laat de hele groep, ieder op zijn eigen niveau, ervaren dat een klein gebaar al iets kan betekenen.
Wat leren leerlingen
Herkenbaar uit de praktijk
Buitensluiten in een brede groep gebeurt zelden hardop. Vaker gaat het om iemand niet aankijken, een zucht wanneer iemand aanschuift, of een groepje dat net niet opschuift zodra er iemand bij wil komen. Voor zowel jonge als oudere leerlingen met een laag IQ of autisme zijn deze signalen lastig te herkennen, juist omdat ze subtiel en stil zijn. Deze les maakt deze signalen concreet zichtbaar, op een manier die voor de hele breedte van de groep te volgen is.
Herkenbaar uit de praktijk
Tijdens de kring valt op dat er altijd wel een moment is dat overslaat: als de beurt wordt doorgegeven, wordt één leerling soms per ongeluk overgeslagen, of kijkt niemand naar diegene precies op het moment dat hij of zij aan de beurt zou zijn. Dit gebeurt niet expres, maar het overkomt sommige leerlingen in de groep vaker dan anderen, ongeacht hun leeftijd. Deze les laat de hele groep, van jong tot oud, ervaren en benoemen wat het betekent om wel of niet gezien te worden.
Herkenbaar uit de praktijk
Bij de introductiedag van een nieuwe lichting stagiairs krijgt iedereen een stapel folders over veiligheid, werktijden en bedrijfsregels. Over ongewenst gedrag en pesten op de werkvloer staat één zin, ergens onderaan een van de folders. Niemand leest hem.
Beste docent,
Bijgevoegd vind je het lespakket ‘Samen erbij’, ontwikkeld door Stop Pesten Nu Academy voor de Week tegen Pesten. Het pakket is bedoeld voor groep 1 tot en met 5 en bevat drie kant-en-klare lessen, één per bouw, die je zonder verdere voorbereiding kunt geven.
1. Lesdoel en kernboodschap
Leerlingen ervaren zelf dat mensen zich aanpassen aan wat de groep doet — zelfs als ze zelf weten dat het niet klopt of niet aardig is — en leggen die ervaring naast een schoolsituatie waarin meelachen ervoor zorgt dat pesten doorgaat. Kernboodschap: meelachen is geen neutraal ding, het is een keuze die laat zien wat de groep normaal vindt.
Herkenbaar uit de praktijk
Een docent CKV wil een project starten waarin studenten een korte documentaire maken, maar merkt dat de meeste ideeën uitkomen bij dezelfde soort onderwerpen: sport, muziek, festivals. Ondertussen vertelde een oud-student tijdens een gastles openhartig over hoe hij als stagiair buiten de groep werd gehouden zonder dat iemand het ‘pesten’ zou noemen. Die ene, oprechte vertelling maakte meer indruk dan alle eerdere documentaires samen.