Elke klas kent dat ene moment: een appgroep die ontspoort, een leerling die net iets te vaak alleen aan de kant staat, een nieuwe klas die nog moet wennen aan elkaar. Precies daar maak jij het verschil — en daarvoor geven we je vandaag nog de materialen in handen.
Bij Stop Pesten Nu vind je ruim 900 gratis lesmaterialen over pesten en online pesten. Voor PO, VO, MBO en SO, zonder registratie, direct te downloaden en te gebruiken — niet alleen tijdens de Week tegen Pesten of de Landelijke Dag tegen Pesten, maar het hele schooljaar door.
Elk jaar een nieuw thema, een nieuwe slogan, nieuwe materialen voor de Landelijke Week tegen Pesten — en zelden ruimte om echt te verdiepen. Wij kiezen voor het tegenovergestelde: één doorlopende lijn die je jaar op jaar verdiept, gebouwd rond de vragen die scholen ons het vaakst stellen. Hoe merk ik dat er iets speelt in de groep? Wat helpt volgens leerlingen zelf? Hoe pak je groepsdruk aan zonder met de vinger te wijzen?
Casussen, escape rooms, filmpjes met gespreksvragen, rollenspellen en werkvormen over online pesten en groepsdruk — allemaal gebouwd vanuit één overtuiging: pesten is geen probleem van één dader, maar van een hele groep. Onze materialen helpen leerlingen dat proces te doorzien en samen verantwoordelijkheid te nemen voor een veilige klas.
“Op school lijkt er niets aan de hand. Maar ’s avonds ontploft de groepsapp. Er worden screenshots gedeeld, iemand wordt uit een chat verwijderd of er worden vervelende reacties geplaatst onder een filmpje. De volgende ochtend neemt iedereen die spanning weer mee de klas in.”
Tijdens het zelfstandig werken vraagt Lina of zij bij een groepje mag zitten. Een leerling schuift zijn stoel een klein stukje op, maar niemand maakt echt plaats. Wanneer Lina iets zegt, kijken twee leerlingen elkaar aan en rollen met hun ogen. Even later beginnen zij te fluisteren. Als de leerkracht langsloopt, is iedereen stil en lijkt er niets aan de hand.
“Je hebt het gevoel dat er iets speelt in de klas. Er wordt gelachen als één leerling iets zegt. In de pauze staat iemand steeds alleen. In de groepsapp reageren sommige leerlingen nergens meer op. Toch zegt niemand dat er wordt gepest.
Ontdek samen hoe kleine keuzes het verschil maken bij pesten
Pesten gebeurt zelden buiten het zicht van anderen. Vaak zijn er leerlingen die het zien gebeuren, maar niet weten wat ze kunnen doen. In deze interactieve escaperoom ontdekken leerlingen dat juist de groep de sleutel heeft om pestgedrag te doorbreken.
Leer herkennen hoe uitsluiting op de werkvloer ontstaat én hoe je als collega het verschil kunt maken
Ervaar hoe de groep het verschil maakt bij pesten
Pesten is geen probleem tussen twee leerlingen, maar een groepsproces. In deze interactieve lesactiviteit ervaren leerlingen uit het voortgezet speciaal onderwijs (VSO) zelf hoe verschillende groepsrollen bijdragen aan het ontstaan, voortduren én stoppen van pestgedrag.
Herkenbaar uit de praktijk
Op een stage of werkplek wil iedereen zich welkom voelen. Toch gebeurt het regelmatig dat iemand onbedoeld of bewust wordt buitengesloten. Een nieuwe collega blijft alleen in de kantine zitten, wordt vergeten in de teamapp of krijgt een kwetsende opmerking die wordt afgedaan als een grapje. Vaak zegt niemand iets. Juist die kleine momenten bepalen of iemand zich onderdeel voelt van de groep.
Merk je dat leerlingen soms buitensluiten zonder dat er direct sprake lijkt van ruzie? Zie je oogrollen, fluisteren, leerlingen die worden genegeerd of steeds als laatste worden gekozen, maar vind je het lastig om hierover een goed gesprek te voeren? Misschien merk je dat sommige leerlingen wel zien wat er gebeurt, maar niets doen omdat ze niet weten hoe ze kunnen reageren.
Herkenbaar uit de praktijk
Tijdens een stageoverleg wordt één student telkens vergeten in de groepsapp. Op de werkvloer worden daar grappen over gemaakt. Niemand spreekt zich uit. De student lacht mee, maar voelt zich buitengesloten. Dit soort situaties lijken klein, maar hebben grote invloed op de groepscultuur. Niet alleen degene die het gedrag inzet heeft invloed; ook de mensen die meelachen, zwijgen of wegkijken bepalen wat binnen de groep normaal wordt gevonden.
Doel: De kinderen werken samen zonder te praten en gebruiken hun ogen, handen en gezichtsuitdrukking om elkaar te begrijpen.
Benodigdheden: Duplo, blokken of bekertjes Verdeel de klas in groepjes van drie of vier kinderen.
Elk groepje krijgt precies hetzelfde aantal blokken of bekers.
De opdracht is:
Vrijwel iedere leerling gebruikt dagelijks WhatsApp, Snapchat, Instagram of andere sociale media. Via groepsapps worden afspraken gemaakt, foto’s gedeeld en gesprekken gevoerd. Soms wordt iemand buitengesloten, genegeerd of worden kwetsende opmerkingen geplaatst.
In iedere klas willen leerlingen erbij horen. Toch komt het voor dat een leerling wordt buitengesloten tijdens het spelen, samenwerken of kiezen van groepjes. Soms gebeurt dat openlijk, maar vaker zijn het kleine signalen, zoals iemand overslaan, negeren of niet laten meedoen. De reactie van de rest van de groep bepaalt vaak of dit gedrag doorgaat of juist stopt.
Pesten is geen probleem van één pester en één slachtoffer — het is een groepsproces. Daarom werkt het zo goed om een film of documentaire te gebruiken als gespreksstarter: leerlingen zien zichzelf, hun klasgenoten en hun eigen rol terug, en dat maakt het makkelijker om erover te praten. Niet alleen over de gepeste leerling en de pester, maar ook over de meelopers, de omstanders en de volwassenen die wel of niet ingrijpen.
Deze volledig uitgewerkte les voor het basisonderwijs (groep 5-8) helpt leerkrachten op een leuke en interactieve manier met leerlingen te praten over pesten. De les duurt ongeveer 60 minuten en is geschikt voor de Week tegen Pesten 2026. Centraal staat het inzicht dat pesten een groepsproces is. Leerlingen ontdekken spelenderwijs hun eigen rol en leren dat kleine moedige acties het verschil maken.
Tijdens een groepsopdracht vormen leerlingen of studenten direct vaste groepjes. Eén leerling blijft zichtbaar over. Niemand zegt iets. Uiteindelijk vraagt de docent wie er nog een groepsgenoot nodig heeft. De leerling sluit aan, maar merkt dat er nauwelijks contact wordt gemaakt. In de pauze wordt hierover niets gezegd. In de groepsapp verschijnen later wel reacties op een grap over die leerling.
Pesten en cyberpesten (online pesten) zijn hardnekkige maatschappelijke uitdagingen die diepe sporen nalaten in de mentale gezondheid en de academische prestaties van leerlingen. Als onderwijsprofessional speelt u een cruciale rol in het creëren van een sociaal veilig klassenklimaat, en audiovisuele media zijn daarbij een krachtig pedagogisch instrument.
Bouw aan een sociaal veilige school: Ontdek ons inspirerende lesmateriaal tegen (Online) Pesten
Beste docenten en onderwijsprofessionals,
Sociale veiligheid is de fundamentele voorwaarde voor de ontwikkeling van iedere leerling. Toch krijgt gemiddeld één op de zes kinderen te maken met pesten, een probleem dat zich vandaag de dag grotendeels naar de online leefwereld heeft verplaatst. Bent u klaar om tijdens de Week tegen Pesten — of op elk ander moment in het jaar — van uw klas een veilige haven te maken?
De Netflix-serie Adolescence toont hoe de online wereld de identiteit van jongeren kan vormen. Dit lesmateriaal neemt de serie als aanknopingspunt om hierover het gesprek in de klas aan te gaan. Leerlingen leren reflecteren op hun eigen gedrag, de invloed van rolmodellen en ontdekken hoe media hun blik op de wereld zowel kunnen verrijken als vervormen.
Een gratis katern van Kwink met energizers en leuke activiteiten rondom een dagthema! Om op een zinvolle manier aan de slag te gaan met het thema van de Week tegen Pesten.
Het thema is ‘schoolverbondenheid’, met de slogan ‘Kijk ‘s door een andere bril en zie: je klas is een team’.
Iedere dag wordt een ander thema behandeld. Met praktische tips en voorbeelden voor in je les!
Voor leerkrachten die tijdens de Week Tegen Pesten in de klas aan de slag willen met mentale gezondheid en praten, biedt De Kindertelefoon gratis lesmateriaal aan. Het lesmateriaal is speciaal ontwikkeld voor groep 5 t/m 8 en laat leerlingen in ca. 30 minuten op een laagdrempelige manier kennismaken met De Kindertelefoon en de kracht van praten.
Pesten: Wat zou jij doen? Uitgescholden worden, buitengesloten worden of soms zelfs een rake klap krijgen. Steeds meer jongeren krijgen te maken met pesten. Wat kun je er tegen doen?
Bekijk en bespreek onderstaande uitzending met je leerlingen om te kijken wat zij zouden antwoorden.
Bekijk deze aflevering over pesten met je leerlingen.
Sef wisselt per ongeluk van hoofd met zijn pesterige broer Jamal. Nu zijn de rollen omgedraaid. Jamal ervaart eens hoe het is om gepest te worden. En Sef verliest zich in de rol van pestkop.
Bron NPO Zapp
Hoe zorg je ervoor dat iedereen leuk met elkaar omgaat online? Hier vind je een paar do’s en don’ts:
Do’s:
Een vervelende comment plaatsen, doe jij dat ook wel eens? Quinty onderzoekt waarom mensen eigenlijk haatcomments sturen en ze spreekt iemand die online veel haatberichten krijgt. Want haatcomments zijn makkelijk en snel getypt, maar hoe is het om deze nare berichten te ontvangen
Bekijk en bespreek onderstaande uitzending van de Dikke Datashow over Haatcomments en bespreek deze met je leerlingen
Vraag 1: Wat is het als iemand je elke dag expres buitensluit van groepsactiviteiten?
Vraag 2: Je vriend doet een eenmalige grap over je nieuwe kapsel, maar je vindt het niet erg. Wat is dit?
Vraag 3: Twee leerlingen hebben een verhitte discussie over een schoolproject. Wat is dit?
Pesten is een groepsproces – alleen als groep kun je het stoppen. Stop Pesten Nu kiest daarom voor één vast hoofdthema: ‘Pesten stoppen als groepsproces’. Geen wisselende campagnes, maar een duidelijke koers, gebaseerd op wetenschappelijke inzichten en praktijkervaringen.
Wij bieden scholen het hele jaar door gratis lesmaterialen, posters, werkvormen en artikelen. Deze kun je inzetten tijdens:
de Week tegen Pesten (22–26 september 2025),
de Gouden Weken, Zilveren Weken en Bronzen Weken,
Stop Pesten Nu kiest voor één vast hoofdthema: pesten stoppen als groepsproces. Geen jaarlijks wisselende thema’s meer, maar een duidelijke koers met lesmaterialen die het hele jaar door inzetbaar zijn.
Doel: Leerlingen maken een concreet actieplan voor hun klas: wat doen wij als dit gebeurt?
Lees alle theorie en achtergrondinformatie bij Theorie bij lesmateriaal Online Pesten VO en MBO (gratis)
Duur: 50 minuten
Docent zegt:
“Tot nu toe hebben we gezien wat buitensluiten is en geoefend met reageren. Vandaag maken we samen een concreet actieplan: wat doen wij in onze klas als iemand online buitengesloten wordt?”
Doel: Leerlingen ervaren hoe groepsdruk werkt bij online buitensluiten en oefenen hoe je toch kunt ingrijpen.
Lees alle theorie en achtergrondinformatie bij Theorie bij lesmateriaal Online Pesten VO en MBO (gratis)
Duur: 50 minuten
Docent zegt:
“Waarom zeggen leerlingen vaak niks als iemand buitengesloten wordt? Omdat je bang bent zelf de volgende te zijn. Vandaag gaan we oefenen hoe je dat tóch kunt doorbreken.”
Doel: Leerlingen herkennen dat online buitensluiten pesten is en oefenen met woorden geven aan wat er gebeurt.
Lees alle theorie en achtergrondinformatie bij Theorie bij lesmateriaal Online Pesten VO en MBO (gratis)
Duur: 50 minuten
Docent zegt:
“Stel: er wordt een groepsapp gemaakt voor schoolopdrachten. Twee leerlingen worden expres niet toegevoegd. Hoe voelt dat? Is dat gewoon ‘vergeten’, of is het buitensluiten?”
Thema: Online buitensluiten in groepsapps
Lees alle theorie en achtergrondinformatie bij Theorie bij lesmateriaal Online Pesten VO en MBO (gratis)
Duur: 50 minuten
Doel: Leerlingen leren (1) herkennen dat online buitensluiten pesten is, (2) begrijpen wat de impact is, en (3) oefenen hoe je als klas positief kunt ingrijpen.
Docent leest voor:
Online buitensluiten is een vorm van pesten die vaak onzichtbaar is, maar heel pijnlijk kan zijn. Het gebeurt bijvoorbeeld in groepsapps, op sociale media of in online games. Het slachtoffer wordt bewust genegeerd, verwijderd of niet uitgenodigd, waardoor hij of zij het gevoel krijgt er niet bij te horen.
Doel: leerlingen eigenaar maken van hun eigen groepscultuur
Observatie |
|---|
Doel: leerlingen/studenten maken samen afspraken over hoe ze handelen bij pesten of buitensluiting.
Materiaal: groot vel papier of digitaal document.
Docentinstructie:
Zorg dat afspraken positief en concreet zijn.
Hang de kaart zichtbaar op (of digitaal beschikbaar in MBO).
Kom er regelmatig op terug.
“Als iemand zegt stop, luisteren we meteen.”
Doel: Leerlingen aan het denken zetten over gedrag in de groep.
“Vandaag gaan we samen nadenken over hoe we het fijn en veilig kunnen maken in onze klas. Iedereen moet zich welkom voelen en zichzelf kunnen zijn. Samen gaan we afspraken maken over hoe we met elkaar omgaan. Deze afspraken schrijven we op een grote kaart die we in de klas ophangen, zodat we elke dag kunnen zien hoe we het samen willen doen.”
Startvraag (voorlezen)
“Wat vind jij belangrijk om je fijn te voelen in de klas? Wanneer voel jij je blij en veilig?”
Vervolgvragen (voorlezen)
Door regelmatig te oefenen met gestructureerde discussies leren leerlingen respectvol communiceren over complexe en soms gevoelige onderwerpen.
Checklistpunt | Ja/Nee |
|---|---|
Zijn de afspraken samen met de klas opgesteld? | |
Sluiten de afspraken aan bij herkenbare situaties? | |
Is er besproken wat je kunt doen als je niet durft in te grijpen? | |
Is duidelijk wat de rol van klasgenoten is? | |
Worden afspraken herhaald en zichtbaar opgehangen? |
Signaal | ✔ | Aandachtspunt |
|---|---|---|
Studenten mijden groepsopdrachten of deelname | ||
Vaste ‘grappen’ of bijnamen over 1 persoon | ||
Privéberichten of appgroepen onderling verdelend | ||
Stilte wanneer iemand binnenkomt | ||
Onverklaarbare afwezigheid of motivatieverlies |
Observatiekaart voor docenten (ook bij vaklessen!)
Signaal | Ja/Nee | Toelichting |
|---|---|---|
Leerlingen durven hun mening niet te geven | ||
Hetzelfde groepje bepaalt de sfeer | ||
Bijnamen of grappen tijdens uitleg of opdrachten |
Signaal in de groep | Mogelijke interpretatie | Actie van docent |
|---|---|---|
Leerlingen lachen steeds om één persoon | Meelachend pestgedrag | Benoemen, norm stellen |
Iemand wordt standaard genegeerd bij groepjes maken | Uitsluiting / subtiel pesten | Aankaarten via kring of klassikaal moment |