1. Denk-paar-deel
Doel: Bewustwording creëren over de gevolgen van pesten en roddelen.
Elke klas kent dat ene moment: een appgroep die ontspoort, een leerling die net iets te vaak alleen aan de kant staat, een nieuwe klas die nog moet wennen aan elkaar. Precies daar maak jij het verschil — en daarvoor geven we je vandaag nog de materialen in handen.
Bij Stop Pesten Nu vind je ruim 900 gratis lesmaterialen over pesten en online pesten. Voor PO, VO, MBO en SO, zonder registratie, direct te downloaden en te gebruiken — niet alleen tijdens de Week tegen Pesten of de Landelijke Dag tegen Pesten, maar het hele schooljaar door.
Elk jaar een nieuw thema, een nieuwe slogan, nieuwe materialen voor de Landelijke Week tegen Pesten — en zelden ruimte om echt te verdiepen. Wij kiezen voor het tegenovergestelde: één doorlopende lijn die je jaar op jaar verdiept, gebouwd rond de vragen die scholen ons het vaakst stellen. Hoe merk ik dat er iets speelt in de groep? Wat helpt volgens leerlingen zelf? Hoe pak je groepsdruk aan zonder met de vinger te wijzen?
Gratis lesmateriaal en artikelen voor het primair onderwijs (PO)
Gratis lesmateriaal en artikelen voor het voortgezet onderwijs (VO)
Gratis lesmateriaal en artikelen voor het middelbaar beroepsonderwijs (MBO)
Grijp het moment
- Start van het schooljaar & Gouden Weken — leg de basis voor een veilige groep, nog vóór groepsdruk en pikorde de overhand nemen.
- Zilveren Weken — herstel de groepssfeer na de kerstvakantie, als de verhoudingen vaak weer schuiven.
- Week tegen Pesten — ga verder dan een thema-week met lesmateriaal dat écht blijft hangen.
- De rest van het schooljaar — pesten stopt niet na oktober, en onze materialen ook niet: blijf bouwen aan groepsvorming, digitaal burgerschap en sociale veiligheid.
Casussen, escape rooms, filmpjes met gespreksvragen, rollenspellen en werkvormen over online pesten en groepsdruk — allemaal gebouwd vanuit één overtuiging: pesten is geen probleem van één dader, maar van een hele groep. Onze materialen helpen leerlingen dat proces te doorzien en samen verantwoordelijkheid te nemen voor een veilige klas.
Ga direct naar de materialen die je zoekt
- Alle lesmaterialen (900+) in één overzicht zie onderaan pagina
- Lesmateriaal voor primair onderwijs (PO)
- Lesmateriaal voor voortgezet onderwijs (VO)
- Lesmateriaal voor MBO
- Lespakket Week tegen Pesten – Pesten als groepsproces
- Uitgelichte lesmaterialen per niveau (PO en VO)
- Lesprogramma's en werkvormen tegen pesten
- Films en documentaires over cyberpesten (PO, VO, MBO) met lespakketten
- Posters tegen pesten downloaden — Kennisbank en downloadcentrum
- Prentenboek Grapje (Roxeanne Hazes) + lespakket groep 1–4
- Prentenboek Stop, hou op! (Woezel en Pip) + lesbrief groep 1–4
- Boeken over pesten:
Meer kennis voor onderwijsprofessionals
- Kenniscentrum Pesten voor scholen – beleid, wetgeving, pestprotocol en aanpak per functionaris
- Pesten aanpakken als groepsproces – de wetenschappelijke basis achter onze aanpak
- Kenniscentrum Online Pesten – alles over cyberpesten, van groepsapps tot sextortion
- Feiten en cijfers over pesten – voor onderbouwing in beleidsdocumenten en presentaties
- Verdiepen via Stop Pesten Nu Academy
Deze werkvorm is bedoeld om deelnemers te laten reflecteren op hun eigen ervaringen met pesten, of ze nu als slachtoffer, omstander, of zelfs als dader betrokken waren. Door een brief te schrijven aan hun jongere zelf, kunnen ze inzicht krijgen in hun eigen gedrag en de impact van pesten, en nadenken over hoe ze anders zouden handelen als ze toen wisten wat ze nu weten.
Werkvorm 2 MBO: Van oplossingen naar advies
Tijdsduur: 30 minuten
Materialen:
- Kaarten met probleemstellingen en lege kaarten voor oplossingen (zie bijlage)
- Bord of flip-over
- Stiften
Uitvoering:
1. Voorbereiding:
Maak kaarten met probleemstellingen over roddelen en zorg voor lege kaarten waarop de leerlingen hun oplossingen kunnen schrijven.
Voorbeelden: Probleemstellingen:
Lesbrief 3: (gr 7) Empathie en zelfbewustzijn
Doel: Leerlingen ontwikkelen hun empathie en zelfbewustzijn om bij te dragen aan een positief klas- en online klimaat.
Tijdsduur: 45 minuten
Materialen:
Werkvorm 3 MBO: Herkenning van grenzen - Wanneer gaat iets te ver?
Tijdsduur: 20 minuten
Materialen:
• Voorbeelden van situaties (zie bijlage)
• Bord of flip-over
• Stiften
Uitvoering:
1. Voorbereiding:
Schrijf verschillende situaties op waarin roddelen voorkomt, variërend van onschuldig tot schadelijk. Gebruik de onderstaande voorbeelden die meer aansluiten bij jongeren rond de 14 en 15 jaar.
Situaties:
Lesbrief 1 (gr 7): De impact van roddelen
Doel: Leerlingen bewust maken van de impact van roddelen op individuen en de klasgemeenschap.
Tijdsduur: 45 minuten
Materialen:
- Flip-over en stiften
- Kaarten met verschillende scenario's (bijlage)
- Posters met de slogan "Denk FF na!"
Introductie (10 minuten)
Instructies voor de leerkracht:
Herkenning van grenzen - Wanneer gaat iets te ver?
Lesdoel: De leerlingen leren de grenzen van acceptabel gedrag te herkennen, vooral in de context van roddelen en pesten. Ze leren situaties te beoordelen en de impact van hun acties op anderen te begrijpen.
Tijdsduur: 40-55 minuten
Benodigdheden:
Doel: Het gesprek openen over roddelen, gezamenlijke normen bepalen en inzicht krijgen in de impact van roddelen op de klas en individuen. Leerlingen leren herkennen wanneer iets te ver gaat en definiëren zelf wat roddelen betekent. Ze gaan op een eerlijke en veilige wijze het gesprek aan over stellingen en werken in groepen van ‘oplossingen naar advies’.
Tijdsduur: 20 minuten
Materialen:
- Stellingen over roddelen
- Bord of flip-over
- Stiften
Uitvoering:
Voorbereiding:
Van oplossingen naar advies
Tijdsduur: 30 minuten
Materialen:
- Kaarten met probleemstellingen en lege kaarten voor oplossingen (zie bijlage)
- Bord of flip-over
- Stiften
Uitvoering:
Werkvorm Basisschool
Doel: Het gesprek openen over roddelen, gezamenlijke normen bepalen en inzicht krijgen in de impact van roddelen op de klas en individuen. Leerlingen leren herkennen wanneer iets te ver gaat en definiëren zelf wat roddelen betekent. Ze gaan op een eerlijke en veilige wijze het gesprek aan over stellingen en werken in groepen van ‘oplossingen naar advies’.
Werkvorm 1: Gespreksstarter - Stellingen
Tijdsduur: 20 minuten
Materialen:
- Stellingen over roddelen
- Bord of flip-over
- Stiften
Uitvoering:
Doel: Leerlingen bewust maken van de gevaren van online roddelen en hen stimuleren respectvol gedrag online te vertonen.
Tijdsduur: 45 minuten
Materialen:
- Computers of tablets
- Flip-over en stiften
- Video over online pesten (bijvoorbeeld via YouTube)
Video
Werkvorm voor het VMBO en MAVO: Roddelen en de impact ervan op Pesten
Doel: Leerlingen bewust maken van de impact van roddelen en de relatie ervan met pesten. Ze leren de gevolgen te begrijpen en hoe ze kunnen bijdragen aan een positieve en veilige omgeving.
Tijdsduur: 30 minuten
Materialen:
Werkvorm 2 VMBO/MAVO: Van problemen naar oplossingen
Tijdsduur: 30 minuten
Materialen:
- Kaarten met probleemstellingen en lege kaarten voor oplossingen
- Bord of flip-over
- Stiften
Voorbereiding:
Maak kaarten met probleemstellingen over roddelen en zorg voor lege kaarten waarop de leerlingen hun oplossingen kunnen schrijven.
- Begeleidende lesbrief voor docenten - scroll met muis om bovenstaande afbeelding om te bladeren of download de PDF hier
Casus 1: Roddelen
Verhaal: Emma zat in de klas en hoorde Tom tegen een paar andere kinderen zeggen dat ze heel slecht was in voetbal. Emma voelde zich meteen heel verdrietig. Ze vond voetbal heel leuk, maar nu was ze bang dat niemand meer met haar wilde spelen.
Vragen:
- Wat doet Tom dat Emma verdrietig maakt?
- Hoe zou Emma zich kunnen voelen?
- Wat kan Emma doen om dit probleem op te lossen?
Antwoorden:
Lesdoel: De leerlingen ontwikkelen hun meningsvorming en leren hun standpunten onderbouwen en verdedigen. Ze worden zich bewust van verschillende perspectieven op pesten en leren hierover te discussiëren.
Tijdsduur: 1 lesuur (45-60 minuten)
Benodigdheden:
Herkenning van grenzen wanneer gaat iets te ver
Tijdsduur: 30 minuten
Materialen:
- Voorbeelden van situaties
- Bord of flip-over
- Stiften
Video's
Lesdoel: De leerlingen krijgen visueel inzicht in de onderwerpen roddelen, buitensluiten, negeren en pesten. Ze leren voorbeelden en gevolgen te benoemen en gezamenlijk oplossingen te bedenken.
Tijdsduur: 1 lesuur (45-60 minuten)
Benodigdheden:
Lesdoel: De leerlingen leren scenario's te herkennen waarin pesten voorkomt en bedenken praktische oplossingen om deze situaties aan te pakken. Ze worden zich bewust van de acties die ze kunnen ondernemen om pesten te stoppen.
Tijdsduur: 1 lesuur (45-60 minuten)
Benodigdheden:
De slogan van de Week Tegen Pesten 2023 is ‘Goed voor elkaar!’
Die slogan heeft twee kanten: Zijn jullie goed voor elkaar? Dan hebben jullie het goed voor elkaar! Samen zorg je voor een gezellig en veilig groepsklimaat. Het thema én de slogan sluiten een op een aan bij de doelstelling van Kwink voor sociaal-emotioneel leren, namelijk het realiseren van een sterke groep waarin kinderen voor elkaar opkomen waardoor verstorend gedrag, waaronder pesten, voorkomen kan worden. Alle reden om actief met de suggesties en informatie in dit katern aan de slag te gaan.
Scenario 1
Faiza bewerkt een foto van haarzelf en haar vriendin Jessica om ze er grappig uit te laten zien en stuurt de foto naar Jessica en hun andere vriendin Fiona via WhatsApp. Fiona voegt twee andere vrienden toe aan de groepschat, die dan de bewerkte foto kunnen zien. Leden van die groepschat plagen vervolgens Faiza en Jessica over de bewerkte foto.
- Hoe zou Fiona weten dat haar 'plagen' kwetsend is geworden en daarom geen plagen meer is?
- Hoe zouden Jessica en Faiza voor zichzelf kunnen opkomen?
- Hoe zouden omstanders kunnen helpen?
Zoek je gratis lesmateriaal over pesten en online pesten voor het voortgezet onderwijs? Op deze pagina vind je een uitgebreid aanbod van gratis lessen, werkvormen, lespakketten, werkbladen, posters, video's, spellen, puzzels, cases, boeken en films voor de brugklas, onderbouw en bovenbouw van het voortgezet onderwijs.
Zoek je gratis lesmateriaal over pesten en online pesten voor het primair onderwijs? Op deze pagina vind je een uitgebreid aanbod van gratis lessen, werkvormen, lespakketten, werkbladen, posters, video's, spellen, puzzels, verhalen, boeken en films voor groep 1 tot en met 8.
Zoek je gratis lesmateriaal over pesten en online pesten voor het middelbaar beroepsonderwijs? Op deze pagina vind je een uitgebreid aanbod van gratis lessen, werkvormen, lespakketten, werkbladen, posters, video's, cases, campagnes, podcasts, documentaires, boeken en films voor MBO-studenten.
Doelstellingen:
- Leerlingen aanmoedigen om na te denken over hun persoonlijke ervaringen met pesten of hun observaties van pestgedrag in hun omgeving.
- Empathie en begrip ontwikkelen voor de gevoelens van anderen die te maken hebben met pesten.
- Het creëren van een open en ondersteunende klasomgeving waarin leerlingen zich comfortabel voelen om hun gedachten en gevoelens te delen.
Doelgroep: Leerlingen in het Voortgezet Onderwijs en Middelbaar Beroepsonderwijs
Lesduur: 1 lesuur (45-60 minuten)
Benodigdheden:
Doelstellingen:
- Oudere leerlingen in staat stellen om hun kennis en begrip over pesten te verdiepen door hen lessen te laten ontwikkelen en presenteren.
- Jongere leerlingen voorlichten over pesten, inclusief het herkennen van pestgedrag en weten hoe ze steun kunnen zoeken.
- Empathie en verantwoordelijkheidsgevoel bij alle betrokken leerlingen bevorderen.
Doelgroep:
Het ontwikkelen van een klassencontract gericht op acties tegen pesten is essentieel op elk onderwijsniveau, inclusief het Voortgezet Onderwijs (VO) en het Middelbaar Beroepsonderwijs (MBO). Hier volgt een lesplan specifiek ontworpen voor VO en MBO om leerlingen te betrekken bij het creëren en toepassen van concrete, zinvolle afspraken tegen pesten.
Doelstellingen:
- Leerlingen leren het belang van respectvol gedrag en de impact van pesten op anderen.
- Samenwerking en klassengeest bevorderen door een gezamenlijk klassencontract te creëren.
- Een persoonlijke toewijding van elke leerling aan een pestvrije klas.
Leeftijdsgroep: 8-12 jaar
Lesduur: 1 lesuur (45-60 minuten)
Benodigdheden:
- Groot vel papier of posterbord voor het klassencontract.
- Markers of pennen.
- Voorbeelden van positief gedrag en regels die pesten tegengaan.
Doelstellingen:
- Leerlingen het belang van empathie laten begrijpen in de context van pesten.
- Leerlingen in staat stellen zich te verplaatsen in de gevoelens van anderen, specifiek diegenen die ervaring hebben met pesten.
- Het creëren van een ondersteunende en positieve gemeenschap binnen de klas.
Lesduur: 60 minuten
Benodigdheden:
Tijdens alle lessen over pesten is het heel belngrijk om deze dingen in de gaten te houden:
Tijdens alle lessen over pesten is het heel belngrijk om deze dingen in de gaten te houden:
Doelstellingen:
- Leerlingen leren over de impact van pesten door middel van persoonlijke en gedeelde ervaringen.
- Leerlingen gebruiken digitale tools om hun eigen verhalen of ervaringen over pesten te delen.
- Leerlingen ontwikkelen empathie en begrip door naar de verhalen van anderen te luisteren.
Leeftijdsgroep: 10-13 jaar
Benodigde tijd: 2-3 lesuren (afhankelijk van de beschikbare tijd en diepte van het project)
Benodigdheden:
Het doel van deze activiteit is om leerlingen in staat te stellen hun inzichten over pesten op een creatieve manier uit te drukken. Door in groepen te werken aan een poster die een anti-pestboodschap overbrengt, krijgen leerlingen de kans om hun ideeën en gedachten over het voorkomen van pesten en het bevorderen van een positieve schoolomgeving te delen.
Aimed at 7-11-year-olds, these classroom resources allow children to reflect on how best to respond to bullying.
The lesson contains 3 engaging and relevant animations which help to stimulate an important discussion around bullying.