Herkenbaar uit de praktijk
Bij een groot logistiek bedrijf valt het de HR-afdeling op dat opvallend veel nieuwe medewerkers binnen het eerste half jaar weer vertrekken. Uit vertrekgesprekken blijkt dat bijna niemand een concreet incident noemt: geen ruzie, geen conflict. Wat wel steeds terugkomt, is een vaag gevoel van ‘nooit echt bij het team gehoord te hebben’. Er is geen slecht bedoeld beleid, maar er is ook geen bewust onboardingproces dat nieuwe medewerkers helpt ergens bij te horen. De HR-afdeling besluit studenten van een mbo-opleiding te vragen hiervoor een interne campagne te ontwerpen, gericht op zowel nieuwe medewerkers als bestaande teams.
Wat leren studenten?
- Zij leren een professionele interne HR-campagne ontwerpen met een duidelijke doelgroep, boodschap en kanaal.
- Zij ervaren dat het voorkomen van uitsluiting een gedeelde verantwoordelijkheid is van zowel nieuwkomers als bestaande teamleden.
- Zij oefenen met het vertalen van een organisatieprobleem (verloop, onboarding) naar een concreet communicatieproduct.
Waarom deze les?
Onderzoek naar informele initiatieritueeltjes op de werkvloer laat zien dat organisaties die vanaf de werving, aanname en onboarding expliciet aandacht besteden aan een cultuur van welkom heten, de negatieve effecten van dit soort groepsgedrag kunnen verminderen (Thomas, Cimino & Meglich, 2021). De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2024 van TNO en CBS bevestigt dat ongewenst gedrag op de werkvloer wijdverspreid is en dat dit samenhangt met verzuim en verloop. Een HR-campagne die dit onderwerp expliciet benoemt, sluit aan bij wat onderzoek aanbeveelt: bewust en zichtbaar beleid, in plaats van impliciet vertrouwen dat het ‘vanzelf goed komt’.
Doelgroep en wanneer inzetten
- Doelgroep: mbo niveau 3 en 4, in het bijzonder geschikt voor opleidingen HR, bedrijfsadministratie, marketing en communicatie
- Wanneer inzetten: Week tegen Pesten, projectweek, als onderdeel van een HR- of communicatiemodule
Praktische informatie
- Duur: 100 minuten
- Doelgroep: mbo-studenten, BOL en BBL
- Uitvoerder: docent HR of communicatie, SLB'er
- Benodigde materialen: laptop met tekstverwerker of ontwerpsoftware, of papier en stiften; het HR-campagnebrief-werkblad uit dit document
- Werkvormen: individueel of in duo's, presentatie aan de groep
► Download lesmateriaal en werkbladen
Lesopbouw
Tijd | Onderdeel | Werkvorm |
|---|---|---|
0–10 min | Introductie en waarom deze opdracht | Klassikale sprekerstekst |
10–20 min | Inspiratie: invalshoeken en technieken | Klassikale uitleg |
20–35 min | HR-campagnebrief invullen | Individueel of duo's |
35–70 min | Creatieve opdracht: campagne-uiting maken | Individueel of duo's |
70–90 min | Presenteren | Klassikaal |
90–100 min | Reflecteren en afspraken | Individueel en klassikaal |
Volledige lesuitvoering
Stap 1 — Introductie
“Vandaag ben je even de HR-afdeling van een bedrijf. Er is een probleem: veel nieuwe medewerkers vertrekken binnen een half jaar, zonder duidelijk incident, maar met het gevoel er nooit echt bij te hebben gehoord. Jij ontwerpt een interne campagne die dit moet verbeteren. Er is geen wedstrijd om het professioneelste ontwerp. Straks licht je toe wat je hebt bedacht en waarom.”
Stap 2 — Waarom deze opdracht
“Onderzoek laat zien dat organisaties die vanaf het begin bewust aandacht besteden aan een cultuur van welkom heten, minder last hebben van dit soort onzichtbare uitsluiting. Landelijke cijfers laten daarnaast zien dat ongewenst gedrag op het werk samenhangt met verzuim en vertrek. Een goede HR-campagne pakt dit aan de voorkant aan.”
Stap 3 — Inspiratie
Mogelijke invalshoeken:
- gericht op nieuwe medewerkers: wat mogen zij verwachten?
- gericht op bestaande teams: wat wordt er van hen gevraagd?
- gericht op leidinggevenden: welke rol spelen zij in de eerste honderd dagen?
- vanuit een concreet cijfer of feit, vertaald naar een pakkende boodschap
Technieken:
- Je mag kiezen voor een kort intranetbericht, een posterontwerp, of een korte e-mailtekst.
- Je mag een concrete actie voorstellen in plaats van alleen een boodschap, bijvoorbeeld een ‘buddysysteem’.
- Je mag de campagne toespitsen op één specifieke doelgroep in plaats van iedereen tegelijk.
Stap 4 — Creatieve opdracht
Studenten vullen eerst onderstaande HR-campagnebrief in, en maken daarna de daadwerkelijke campagne-uiting.
HR-campagnebrief-werkblad |
1. Doelgroep (nieuwe medewerkers, bestaande teams, of leidinggevenden?)
|
2. Kernboodschap in één zin
|
3. Kanaal (intranet, e-mail, poster op de afdeling, onboardingpakket, iets anders?)
|
4. Concrete actie die je aan de doelgroep vraagt
|
Maak vervolgens de campagne-uiting zelf, 35 minuten.
Stap 5 — Museumkaartje
Museumkaartje — HR-campagne |
Titel van de campagne:
|
Doelgroep en kanaal:
|
Toelichting (waarom dit werkt):
|
Stap 6 — Presenteren
Ieder duo of individuele student presenteert de campagne aan de groep, alsof de klas het managementteam van het bedrijf is. Geen jury, wel ruimte voor vragen.
Stap 7 — Reflecteren
Reflectieblad — HR-campagne |
1. Welke campagne van een groepsgenoot zou jij echt invoeren als je HR-manager was?
|
2. Wat zou jij zelf nodig hebben gehad op je eerste werkdag, ergens, om je welkom te voelen?
|
3. Welke concrete actie ga jij zelf toepassen als er een nieuwe collega of stagiair bijkomt?
|
Stap 8 — Vertalen naar de eigen groep
Bespreek: ‘Wat zou onze eigen opleiding kunnen overnemen uit de campagnes van vandaag, voor nieuwe studenten die instromen?’
Stap 9 — Concrete afspraken
De groep kiest gezamenlijk twee tot drie ideeën die zij zelf, als opleidingsgroep, willen toepassen op nieuwe klasgenoten.
Afspraak | Wie let erop / is verantwoordelijk | Wanneer evalueren we (datum) |
|---|---|---|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Stap 10 — Hoe houden we ons hieraan
Bespreek de gekozen ideeën met de opleidingscoördinator, zodat ze ook daadwerkelijk kunnen worden toegepast bij de instroom van nieuwe studenten. Plan een terugkommoment bij de volgende instroomperiode.
Observatiepunten voor de docent
- Welke studenten kiezen voor een abstracte, algemene boodschap in plaats van een concrete actie; vraag door naar concretisering.
- Welke studenten herkennen dit onderwerp zichtbaar vanuit eigen werkervaring.
Veelgemaakte denkfouten
- Denken dat een HR-campagne alleen over regels en beleid gaat, niet over gedrag.
- Denken dat verloop van nieuwe medewerkers altijd een individueel probleem is, niet een groepsprobleem.
- Denken dat één campagne voldoende is zonder concrete acties zoals een buddysysteem.
Differentiatie
- Studenten HR of bedrijfsadministratie: laat hen ook een kort implementatieplan schrijven (wie voert dit uit, wanneer).
- Studenten met minder affiniteit met HR: laat hen de campagne benaderen vanuit het perspectief van de nieuwe medewerker zelf.
Evaluatie
Evaluatieformulier — HR-campagne |
1. Wat vond je van het werken vanuit een HR-perspectief in plaats van je eigen perspectief?
|
2. Welk idee zou jij het liefst echt zien invoeren op je eigen opleiding of stageplek?
|
3. Wat zou je aan deze les veranderen?
|
Checklist voorbereiding
☐ Laptops met tekstverwerker of ontwerpsoftware, of papier en stiften beschikbaar.
☐ HR-campagnebrief-werkblad, museumkaartjes, reflectieblad en evaluatieformulier gekopieerd of digitaal klaargezet.
☐ Eventueel afgestemd met de opleidingscoördinator over toepasbare ideeën.
Bronnen
Thomas, B., Cimino, A., & Meglich, P. (2021). Workplace Hazing: Toward an Organizational Science of a Cryptic Group Practice. Group & Organization Management. https://aldocimino.com/thomas_cimino_meglich_2021.pdf
TNO & CBS (2025). Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2024 — Resultaten in vogelvlucht. https://publications.tno.nl/publication/34644230/blkHP7m9/TNO-2025-nea.pdf
Stop Pesten Nu: www.stoppestennu.nl
Week tegen Pesten 2026: https://www.stoppestennu.nl/week-tegen-pesten-2026-stop-pesten-nu-0
Onderwijssoort:
MBO / Middelbaar beroeps onderwijs