Herkenbaar uit de praktijk
Bij de introductiedag van een nieuwe lichting stagiairs krijgt iedereen een stapel folders over veiligheid, werktijden en bedrijfsregels. Over ongewenst gedrag en pesten op de werkvloer staat één zin, ergens onderaan een van de folders. Niemand leest hem. Wanneer een praktijkopleider vraagt of er iets zou moeten veranderen aan de introductiedag, zegt een van de studenten: ‘Er zou eigenlijk een filmpje moeten zijn dat dit serieus uitlegt, met echte cijfers, in plaats van die ene zin die niemand leest.’ Deze les laat studenten precies dat filmpje voorbereiden: een korte, feitelijke voorlichtingsvideo.
Wat leren studenten?
- Zij leren een informatief videoscript schrijven dat feiten en cijfers combineert met een duidelijke boodschap.
- Zij oefenen met het vertalen van droge cijfers naar een begrijpelijk en overtuigend verhaal.
- Zij ervaren dat voorlichting geen opgeheven vingertje hoeft te zijn om toch serieus genomen te worden.
Waarom deze les?
De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2024 van TNO en CBS laat zien dat 17 procent van de werknemers in het voorgaande jaar met ongewenst gedrag op het werk te maken kreeg. Onderzoek van Hoel en Cooper (2002) laat daarnaast zien dat getuigen van pestgedrag op het werk vaker gezondheidsklachten en verzuim rapporteren dan mensen die er niet mee te maken kregen. Deze cijfers zijn krachtig, maar bereiken vaak niemand omdat ze verstopt zitten in een rapport of een folder die niemand leest. Een voorlichtingsvideo is een vorm die deze feiten toegankelijk maakt voor de doelgroep waar het om gaat: nieuwe medewerkers en stagiairs.
Doelgroep en wanneer inzetten
- Doelgroep: mbo niveau 2 t/m 4, alle sectoren
- Wanneer inzetten: Week tegen Pesten, voorbereiding op stage, introductiedagen
Praktische informatie
- Duur: 90 minuten voor het script; filmen en monteren kost extra tijd buiten deze les
- Doelgroep: mbo-studenten, BOL en BBL
- Uitvoerder: SLB'er, docent media of communicatie, stagebegeleider
- Benodigde materialen: het scriptwerkblad uit dit document; telefoon of camera optioneel
- Werkvormen: individueel of in duo's, klassikaal presenteren
► Download lesmateriaal en werkbladen
Lesopbouw
Tijd | Onderdeel | Werkvorm |
|---|---|---|
0–10 min | Introductie en waarom deze opdracht | Klassikale sprekerstekst |
10–20 min | Inspiratie: opbouw en technieken | Klassikale uitleg |
20–55 min | Creatieve opdracht: script schrijven | Individueel of duo's |
55–60 min | Museumkaartje | Individueel of duo's |
60–80 min | Presenteren | Klassikaal |
80–90 min | Reflecteren en afspraken | Individueel en klassikaal |
Volledige lesuitvoering
Stap 1 — Introductie
“Vandaag schrijf je het script voor een voorlichtingsvideo van maximaal twee minuten, bedoeld voor nieuwe stagiairs of medewerkers op een introductiedag. Het moet feiten en cijfers bevatten, maar mag niet klinken als een opgeheven vingertje. Je hoeft nog niet te filmen: het script is de kern van de opdracht.”
Stap 2 — Waarom deze opdracht
“Landelijke cijfers laten zien dat ongeveer 1 op de 6 werknemers vorig jaar met ongewenst gedrag op het werk te maken kreeg, en dat mensen die dit soort gedrag zien gebeuren, er zelf ook last van kunnen hebben. Deze cijfers staan vaak verstopt in een rapport. Een goede voorlichtingsvideo brengt ze onder de aandacht van precies de mensen voor wie het relevant is: nieuwe collega's en stagiairs.”
Stap 3 — Inspiratie
Mogelijke opbouw:
- begin met een herkenbare situatie in plaats van meteen met een cijfer
- gebruik één sterk cijfer in plaats van een hele lijst statistieken
- leg uit wat het cijfer betekent voor een individuele persoon, niet alleen in percentages
- sluit af met een concrete actie: wat kan de kijker zelf doen of waar kan hij of zij terecht
Technieken:
- Je mag een verteller gebruiken, of personages die een kort scenario naspelen.
- Je mag een ernstige toon kiezen, of juist een luchtige met een serieuze kern.
- Je mag het cijfer visueel maken, bijvoorbeeld door te laten zien wat het betekent voor een klas of team van een bepaalde grootte.
Stap 4 — Creatieve opdracht
Studenten schrijven het script van de voorlichtingsvideo met behulp van onderstaand werkblad.
Scriptwerkblad — voorlichtingsvideo |
1. Openingsscène of -zin (de herkenbare situatie)
|
2. Het cijfer of feit dat je gebruikt, en wat het betekent
|
3. Wat vraag je van de kijker (welke concrete actie)?
|
4. Afsluitende zin
|
Stap 5 — Museumkaartje
Museumkaartje — voorlichtingsvideo |
Titel van de video:
|
Voor welke doelgroep is deze bedoeld?
|
Toelichting (waarom dit cijfer, waarom deze aanpak):
|
Stap 6 — Presenteren
Studenten lezen hun script voor of spelen het kort na. Geen jury, wel ruimte voor korte feedback: wat werkt goed, wat zou nog scherper kunnen.
Stap 7 — Reflecteren
Reflectieblad — voorlichtingsvideo |
1. Welk script van een groepsgenoot vond jij het overtuigendst, en waarom?
|
2. Verraste een van de gebruikte cijfers jou? Welk, en waarom?
|
3. Zou jij deze video echt laten zien op een introductiedag? Waarom wel of niet?
|
Stap 8 — Vertalen naar de eigen groep
Bespreek: ‘Wat zou onze eigen opleiding kunnen doen met deze scripts? Zou een van deze video's echt gebruikt kunnen worden bij de introductie van nieuwe studenten?’
Stap 9 — Concrete afspraken
De groep kiest het script (of een combinatie van scripts) dat het meest geschikt is om daadwerkelijk verder uit te werken tot video, en spreekt af wie dit oppakt.
Afspraak | Wie let erop / is verantwoordelijk | Wanneer evalueren we (datum) |
|---|---|---|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Stap 10 — Hoe houden we ons hieraan
Bespreek met de opleidingscoördinator of stagebegeleider of de gekozen video daadwerkelijk gebruikt kan worden bij toekomstige introductiedagen. Plan een moment om de voortgang te bespreken.
Observatiepunten voor de docent
- Welke studenten gebruiken een cijfer zonder het te vertalen naar wat het concreet betekent; help hen dit concreter maken.
- Wie kiest een te ernstige of juist een te luchtige toon voor de boodschap; bespreek de balans.
Veelgemaakte denkfouten
- Denken dat meer cijfers een sterker script maken: één goed gekozen cijfer werkt vaak beter.
- Denken dat een voorlichtingsvideo per definitie saai of belerend moet klinken.
- Het script schrijven zonder concrete actie voor de kijker aan het einde.
Differentiatie
- Studenten media of communicatie: laat hen het script daadwerkelijk verfilmen als vervolgopdracht.
- Studenten die liever niet zelf in beeld komen: laat hen een script schrijven met alleen een voice-over en beeldbeschrijvingen.
Evaluatie
Evaluatieformulier — voorlichtingsvideo |
1. Wat vond je van het combineren van cijfers met een verhaal?
|
2. Welk script zou jij het liefst uitgewerkt zien tot een echte video?
|
3. Wat zou je aan deze les veranderen?
|
Checklist voorbereiding
☐ Scriptwerkblad, museumkaartjes, reflectieblad en evaluatieformulier gekopieerd of digitaal klaargezet.
☐ Eventueel telefoons of camera's beschikbaar voor wie verder wil filmen.
☐ Afgestemd met de opleidingscoördinator of stagebegeleider over mogelijk gebruik bij introductiedagen.
Bronnen
TNO & CBS (2025). Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2024 — Resultaten in vogelvlucht. https://publications.tno.nl/publication/34644230/blkHP7m9/TNO-2025-nea.pdf
Hoel, H., & Cooper, C.L. (2002). The Effects of Workplace Bullying. University of Manchester. https://research.manchester.ac.uk/en/publications/the-effects-of-workpla...
Stop Pesten Nu: www.stoppestennu.nl
Week tegen Pesten 2026: https://www.stoppestennu.nl/week-tegen-pesten-2026-stop-pesten-nu-0
Onderwijssoort:
MBO / Middelbaar beroeps onderwijs