Herkenbaar uit de praktijk
Meral begint aan haar eerste stagedag bij een installatiebedrijf. Niemand is onaardig tegen haar, maar niemand vertelt haar ook waar de koffie staat, bij wie ze terechtkan met vragen, of wat de ongeschreven regels van het team zijn. Halverwege de ochtend krijgt ze van twee monteurs een ‘grapje’ dat blijkbaar bij iedere nieuwe stagiair hoort: ze wordt naar een niet-bestaand gereedschap gestuurd, en als ze terugkomt, wordt er gelachen. De monteurs bedoelen er niets kwaads mee; het hoort er ‘gewoon bij’, zoals het bij hen ook gebeurde. Maar Meral voelt zich de rest van de dag een buitenstaander in plaats van een nieuw teamlid. Dit soort informele, vaak goedbedoelde ‘initiatieritueeltjes’ voor nieuwkomers is precies waar deze les over gaat.
Wat leren studenten?
- Zij leren dat ogenschijnlijk onschuldige ‘nieuwkomersgrapjes’ voor de ontvanger heel anders kunnen aanvoelen dan bedoeld.
- Zij oefenen met het ontwerpen van een boodschap die specifiek is gericht op de stageplek zelf, niet op de klas.
- Zij ervaren dat zij als toekomstig teamlid zelf invloed hebben op hoe nieuwe stagiairs of collega's worden ontvangen.
Waarom deze les?
Onderzoek van Thomas, Cimino en Meglich (2021, University of California Santa Barbara en University of Nebraska Omaha) naar informele ‘hazing’-praktijken op de werkvloer laat zien dat 25 tot 75 procent van de Amerikaanse werknemers weleens dit soort informele initiatieritueeltjes voor nieuwkomers heeft meegemaakt. Deze rituelen worden door de groep vaak als onschuldig of zelfs verbindend ervaren, terwijl de nieuwkomer zich er juist buitengesloten of onzeker door kan voelen. Een poster die specifiek op de stageplek zelf hangt, in plaats van alleen op school, maakt de norm rond het welkom heten van nieuwkomers zichtbaar op de plek waar het er echt toe doet.
Doelgroep en wanneer inzetten
- Doelgroep: mbo niveau 2 t/m 4, alle sectoren
- Wanneer inzetten: vóór de start van een stageperiode, Week tegen Pesten, terugkomdag
Praktische informatie
- Duur: 90 minuten
- Doelgroep: mbo-studenten, BOL en BBL
- Uitvoerder: stagebegeleider, SLB'er, mentor
- Benodigde materialen: A3-papier, stiften, of laptop met ontwerpsoftware; het posterwerkblad uit dit document
- Werkvormen: individueel of in duo's, galerijpresentatie
► Download Lesmateriaal MBO Stageposter: ‘Dit is hoe wij hier werken’
Lesopbouw
Tijd | Onderdeel | Werkvorm |
|---|---|---|
0–10 min | Introductie en waarom deze opdracht | Klassikale sprekerstekst |
10–20 min | Inspiratie: invalshoeken en technieken | Klassikale uitleg |
20–60 min | Creatieve opdracht: stageposter maken | Individueel of duo's |
60–65 min | Museumkaartje | Individueel of duo's |
65–80 min | Presenteren: galerijwandeling | Klassikaal |
80–90 min | Reflecteren en afspraken | Individueel en klassikaal |
Volledige lesuitvoering
Stap 1 — Introductie
“Vandaag ontwerp je geen poster voor school, maar een poster die je zelf op je stageplek zou kunnen ophangen of laten zien aan je praktijkopleider: een poster die duidelijk maakt hoe jullie team nieuwe stagiairs of collega's welkom heet. Er is geen wedstrijd om het mooiste ontwerp. Straks licht je toe voor wie je dit hebt gemaakt en waarom.”
Stap 2 — Waarom deze opdracht
“Onderzoek naar informele ‘initiatieritueeltjes’ op de werkvloer laat zien dat het merendeel van de werknemers dit weleens heeft meegemaakt: iets dat door de groep als grappig en verbindend wordt gezien, maar door de nieuwkomer heel anders kan worden ervaren. Een zichtbare, positieve boodschap op de werkvloer zelf helpt om dit bespreekbaar te maken, nog vóórdat het gebeurt.”
Stap 3 — Inspiratie
Mogelijke invalshoeken:
- vanuit het perspectief van de nieuwe stagiair op de eerste dag
- vanuit een concrete, kleine belofte van het team, bijvoorbeeld ‘bij ons krijg je op dag één een vast aanspreekpunt’
- vanuit een vraag, bijvoorbeeld ‘Weet de nieuwe al waar de koffie staat?’
- vanuit een voorwerp dat symbool staat voor onboarding, zoals een sleutel, een naamplaatje of een kopje koffie
Technieken:
- Je mag met weinig tekst werken.
- Je mag een concrete, kleine actie benoemen in plaats van een algemene boodschap.
- Je mag humor gebruiken, zolang de boodschap serieus overkomt.
Stap 4 — Creatieve opdracht
Studenten ontwerpen 40 minuten lang een poster die specifiek bedoeld is voor de stageplek of werkvloer, gericht op het welkom heten van nieuwe stagiairs of collega's.
Stap 5 — Museumkaartje
Museumkaartje — stageposter |
Titel van mijn poster:
|
Voor welke werkvloer of situatie is dit bedoeld?
|
Toelichting (wat hoop ik dat een nieuwe stagiair hierbij voelt):
|
Stap 6 — Presenteren
De posters worden in galerijvorm neergelegd. De groep loopt in stilte langs, pas daarna volgt een kort nagesprek. Geen stemronde voor de ‘beste poster’.
Stap 7 — Reflecteren
Reflectieblad — stageposter |
1. Heb jij weleens een ‘grapje’ meegemaakt dat bedoeld was als welkom, maar anders aanvoelde?
|
2. Wat zou jij willen dat een team doet op jouw eerste stagedag?
|
3. Welke kleine actie ga jij zelf doen als er een nieuwe stagiair of collega bij komt?
|
Stap 8 — Vertalen naar de eigen groep
Bespreek: ‘Hoe ontvangen wij zelf nieuwe klasgenoten of stagiairs? Wat zouden we daarin kunnen verbeteren?’
Stap 9 — Concrete afspraken
De groep maakt twee tot drie afspraken over het ontvangen van nieuwe stagiairs of klasgenoten, bijvoorbeeld: ‘een nieuwe stagiair krijgt op dag één een rondleiding van een medestudent’, of ‘we vragen een nieuwe stagiair aan het eind van de eerste week hoe het ging’.
Afspraak | Wie let erop / is verantwoordelijk | Wanneer evalueren we (datum) |
|---|---|---|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Stap 10 — Hoe houden we ons hieraan
Spreek af wie deze afspraken meeneemt naar de stagebegeleider of praktijkopleider, zodat ze ook buiten de klas bekend worden. Plan een terugkommoment na de eerstvolgende stageperiode.
Observatiepunten voor de docent
- Wie herkent zichtbaar een eigen ervaring met het onderwerp ‘nieuwkomersgrapjes’.
- Wie richt de poster op de klas in plaats van op de stageplek zelf; help hen de vertaalslag te maken.
Veelgemaakte denkfouten
- Denken dat een onschuldig bedoeld ‘grapje’ nooit als bullying kan aanvoelen.
- Denken dat deze poster alleen voor de klas is en niet echt mee kan naar de stageplek.
- Denken dat één poster het probleem oplost zonder gesprek of afspraken.
Differentiatie
- BBL-studenten die al werken: laat hen reflecteren op hun eigen onboardingervaring bij hun huidige werkgever.
- Studenten die nog geen stage-ervaring hebben: laat hen uitgaan van verhalen van medestudenten of familie.
Evaluatie
Evaluatieformulier — stageposter |
1. Wat vond je van het ontwerpen van een poster specifiek voor de werkvloer?
|
2. Welke afspraak ga jij zelf het beste onthouden?
|
3. Wat zou je aan deze les veranderen?
|
Checklist voorbereiding
☐ A3-papier, stiften en/of laptops met ontwerpsoftware beschikbaar.
☐ Museumkaartjes, reflectieblad en evaluatieformulier gekopieerd of digitaal klaargezet.
☐ Ruimte gereserveerd voor de galerijwandeling.
☐ Afgestemd met stagebegeleiders of de posters mogen worden meegenomen naar de stageplek.
Bronnen
Thomas, B., Cimino, A., & Meglich, P. (2021). Workplace Hazing: Toward an Organizational Science of a Cryptic Group Practice. Group & Organization Management. https://aldocimino.com/thomas_cimino_meglich_2021.pdf
Stop Pesten Nu: www.stoppestennu.nl
Week tegen Pesten 2026: https://www.stoppestennu.nl/week-tegen-pesten-2026-stop-pesten-nu-0
Onderwijssoort:
MBO / Middelbaar beroeps onderwijs