Herkenbaar uit de praktijk

Iedere klas heeft ongeschreven regels. Misschien merk je dat sommige studenten nooit worden gekozen voor een groepje. Of dat iedereen lacht om dezelfde persoon. Misschien is het normaal geworden om elkaar af te branden “voor de grap”. Vaak denkt niemand bewust na over deze groepsnormen, terwijl ze veel invloed hebben op hoe veilig studenten zich voelen.

In deze les ontdekken studenten dat zij samen de groepscode bepalen en dat zij deze ook kunnen veranderen.

Doelgroep

MBO niveau 1 t/m 4

Lesduur

45-50 minuten

Wanneer inzetten?

Deze les is geschikt tijdens de introductieweken, de Gouden Weken, mentorlessen, SLB, Burgerschap en wanneer je wilt werken aan een positieve groepscultuur.

Leerdoelen

Na deze les kunnen studenten:

• uitleggen wat groepsnormen zijn;
• voorbeelden geven van positieve en negatieve groepsnormen;
• herkennen welke groepsnormen in hun eigen klas bestaan;
• samen afspraken maken die bijdragen aan een veilige groep.

Benodigdheden

• Whiteboard of digibord
• Werkblad
• Pennen
• Eventueel post-its

Lesverloop

Introductie (5 minuten)

Sprekerstekst docent

• “Waarom voelt de ene klas veilig en de andere niet? Vaak komt dat niet door één persoon, maar door wat een groep normaal is gaan vinden. Dat noemen we groepsnormen: ongeschreven regels over hoe je met elkaar omgaat.”
• Vraag aan de klas:
• “Welke ongeschreven regels zie je in een klas zonder dat ze ergens op papier staan?”

Schrijf enkele antwoorden op het bord.

Opdracht 1 – Wat is normaal? (10 minuten)

Lees onderstaande situaties voor.

Vraag na iedere situatie:

“Is dit normaal geworden of is dit eigenlijk niet oké?”

Situaties

• Iedereen negeert een nieuwe student.
• Studenten lachen wanneer iemand een fout antwoord geeft.
• Niemand spreekt iemand aan op kwetsende opmerkingen.
• In de groepsapp wordt iemand expres buiten gesprekken gehouden.
• Studenten helpen elkaar als iemand vastloopt.

Bespreek waarom studenten dit vinden.

Opdracht 2 – Maak de groepscode zichtbaar (15 minuten)

Laat studenten in tweetallen het werkblad invullen.

Vraag daarna welke antwoorden het meest voorkomen.

Bespreek:

• “Welke groepsnorm willen we houden?”
• “Welke groepsnorm willen we veranderen?”

Werkblad

Onze groepscode

Naam: _______________________

Vraag 1

Welke drie positieve dingen zie jij in onze klas?

1. 1.

…………………………………………….

2. 2.

…………………………………………….

3. 3.

…………………………………………….

Vraag 2

Welke drie dingen maken een klas juist onveilig?

1. 1.

…………………………………………….

2. 2.

…………………………………………….

3. 3.

…………………………………………….

Vraag 3

Zet een ✔ achter de uitspraken die volgens jou bij een veilige groep horen.

□ We lachen mét elkaar, niet om elkaar.

□ Iedereen mag fouten maken.

□ Nieuwe studenten horen erbij.

□ Problemen lossen we samen op.

□ Online gelden dezelfde afspraken als in de klas.

Vraag 4

Welke groepsafspraak zou volgens jou direct verschil maken?

…………………………………………………………..

…………………………………………………………..

Vraag 5

Wat kun jij zelf doen om die afspraak waar te maken?

…………………………………………………………..

…………………………………………………………..

Antwoorden (docent)

Vraag 1

Alle positieve voorbeelden zijn goed, bijvoorbeeld:

• elkaar helpen;
• respectvol luisteren;
• samenwerken;
• nieuwe studenten welkom heten.

Vraag 2

Voorbeelden:

• roddelen;
• buitensluiten;
• uitlachen;
• schelden;
• online pesten;
• niets zeggen als iemand wordt gekwetst.

Vraag 3

Alle uitspraken horen bij een veilige groep en mogen worden aangevinkt.

Vraag 4

Voorbeelden:

• niemand buitensluiten;
• elkaar laten uitpraten;
• elkaar aanspreken op respectloos gedrag;
• geen kwetsende berichten in groepsapps.

Vraag 5

Iedere haalbare persoonlijke actie is goed.

Docentenhandleiding

Doel van deze les

• Studenten bewust maken dat groepsnormen niet vanzelf ontstaan. Een groep bepaalt samen wat normaal wordt gevonden. Wanneer studenten positief gedrag laten zien en elkaar aanspreken, verandert ook de groepscultuur.
• Bespreek steeds gedrag en situaties. Voorkom dat studenten klasgenoten aanwijzen of persoonlijke voorbeelden bespreken waarbij iemand herkenbaar is.
• Moedig studenten aan om na te denken over kleine, haalbare veranderingen. Grote veranderingen beginnen vaak met eenvoudige acties, zoals iemand uitnodigen om mee te doen of respectvol reageren in een groepsapp.

Afsluiting (5 minuten)

• Vraag iedere student één groepsafspraak op een post-it of briefje te schrijven.
• Lees de afspraken voor en bespreek welke drie afspraken de klas de komende maand wil toepassen.
• Schrijf deze afspraken zichtbaar op en kom er tijdens een volgende mentor- of SLB-les op terug.

Kernboodschap

Een veilige groep ontstaat niet vanzelf. De manier waarop studenten dagelijks met elkaar omgaan, bepaalt welke groepsnormen groeien. Iedereen draagt daar verantwoordelijkheid voor. Door samen positieve groepsafspraken te maken én na te leven, kan iedere klas een veiligere leeromgeving worden.