Herkenbaar uit de praktijk

Online pesten begint vaak niet met een ernstige bedreiging of grove belediging. Het begint meestal met kleine keuzes: iemand wordt niet toegevoegd aan een groepsapp, berichten worden genegeerd, een foto wordt doorgestuurd of er wordt gelachen met emoji’s. Juist doordat veel mensen meedoen of niets zeggen, kan online pesten snel uitgroeien tot een onveilige situatie.

In deze les ontdekken studenten hoe online groepsgedrag ontstaat en welke invloed iedere deelnemer heeft.

Doelgroep

MBO niveau 1 t/m 4

Lesduur

45-50 minuten

Wanneer inzetten?

Deze les is geschikt voor mentorlessen, Burgerschap, mediawijsheid, de Week tegen Pesten en als vervolg op een incident in een groepsapp of op sociale media.

Leerdoelen

Na deze les kunnen studenten:

• signalen van online pesten herkennen;
• uitleggen hoe online groepsdruk werkt;
• benoemen welke keuzes omstanders hebben;
• aangeven hoe zij kunnen bijdragen aan een veilige online groep.

Benodigdheden

• Digibord
• Werkblad
• Pen

Lesverloop

Introductie (5 minuten)

Sprekertekst docent

• “Bij online pesten denken veel mensen aan schelden of bedreigen. Maar vaak begint het veel subtieler. Vandaag kijken we hoe een gewone groepsapp langzaam kan veranderen in een onveilige plek.”

Vraag aan de klas:

• “Wanneer vind jij iets nog een grap en wanneer wordt het pesten?”

Bespreek kort de verschillende antwoorden.

Opdracht 1 – De groepsapp (15 minuten)

Lees de berichten één voor één voor. Stop na ieder bericht en laat studenten bespreken wat zij op dat moment zouden doen.

Chat 1

• Tom: “Wie maakt straks de planning?”
• Emma: “Ik.”
• Sven: “Prima.”

Nog niets aan de hand.​

Chat 2

• Tom: “Waar is Noah eigenlijk?”
• Sven: “Geen idee.”
• Emma: “Hij hoeft er van mij niet bij.”

Bespreek: Is dit nog een grap?

Chat 3

• Er wordt een foto van Noah gedeeld.
• Iemand schrijft: “Typisch…”

Bespreek opnieuw.

Chat 4

• Noah reageert niet meer.
• Er wordt een nieuwe groepsapp gemaakt zonder Noah.

Bespreek:

• Wat gebeurt hier?
• Welke invloed heeft de groep?

Werkblad

Online keuzes

Naam: _______________________

Vraag 1

Vanaf welk moment gaat het volgens jou de verkeerde kant op?

□ Chat 1

□ Chat 2

□ Chat 3

□ Chat 4

Waarom?

………………………………………………….

Vraag 2

Welke signalen van online pesten zie je?

□ Uitlachen

□ Buitensluiten

□ Groepsdruk

□ Foto’s delen

□ Negeren

□ Nieuwe groepsapp maken

Vraag 3

Wat zou jij doen als deelnemer?

Kies minimaal twee acties.

□ Niet meelachen

□ Privé contact opnemen

□ Stop zeggen

□ Melden

□ Foto verwijderen

□ Onderwerp veranderen

Leg uit waarom.

………………………………………………….

Vraag 4

Waarom reageren veel mensen online anders dan in het echt?

………………………………………………….

Vraag 5

Welke afspraak zou jouw klas kunnen maken over groepsapps?

………………………………………………….

Antwoorden (docent)

Vraag 1

De meeste studenten zullen Chat 2 of Chat 3 kiezen. Bespreek dat online pesten vaak klein begint en langzaam escaleert.

Vraag 2

Alle aangekruiste antwoorden zijn juist.

Vraag 3

Geschikte acties zijn onder andere:

• niet reageren met lach-emoji’s;
• steun bieden aan degene die wordt buitengesloten;
• aangeven dat het niet oké is;
• melding maken wanneer het doorgaat;
• geen kwetsende foto’s of berichten doorsturen.

Vraag 4

Voorbeelden:

• online voelt afstandelijker;
• groepsdruk;
• denken dat het anoniem is;
• minder zicht op emoties van de ander.

Vraag 5

Alle afspraken die bijdragen aan een veilige online groep zijn goed.

Docentenhandleiding

Doel van deze les

• Studenten laten zien dat online pesten meestal niet ineens ontstaat, maar groeit door kleine keuzes van meerdere groepsleden. De nadruk ligt op preventie: eerder signaleren en eerder handelen.
• Bespreek geen echte groepsapps uit de klas. Gebruik uitsluitend de fictieve casus. Hierdoor blijft het gesprek veilig en voorkomt u dat studenten elkaar gaan aanwijzen.
• Maak duidelijk dat dezelfde omgangsnormen gelden in een groepsapp, op sociale media en tijdens de les.

Extra verdiepingsvraag

Vraag aan de klas:

• “Stel dat jij Noah bent. Welk bericht van een klasgenoot zou jou het meeste helpen?”

Laat studenten korte steunberichten bedenken. Bespreek welke boodschap het meest steunend is en waarom.

Afsluiting (5 minuten)

Laat iedere student de volgende zin afmaken:

• “Vanaf vandaag wil ik online…”

Bijvoorbeeld:

• “…niet meer meelachen met kwetsende berichten.”
• “…iemand steunen die wordt buitengesloten.”
• “…eerst nadenken voordat ik iets doorstuur.”
• “…respectvol reageren in groepsapps.”

Kernboodschap

Online pesten begint vaak met kleine keuzes. Door niet mee te doen, iemand te steunen of respectvol te reageren, kan iedere student bijdragen aan een veiligere online groep. Ook online bepaalt de groep of pesten doorgaat of stopt.