Pesten kent veel verschillende gezichten. Naast de bekende vormen zoals fysiek, verbaal, psychisch of online pesten, zijn er ook combinaties of subtiele varianten die niet altijd direct in een hokje passen. Deze vormen kunnen net zo schadelijk zijn en verdienen evenveel aandacht. Soms lijkt een opmerking onschuldig of ziet een bepaalde grap eruit als plagen, maar als het herhaald wordt en steeds tegen dezelfde persoon gericht is, kan het grote gevolgen hebben. Ook zogenoemde microagressies, kleine en vaak stiekeme steken onder water, vallen hieronder.
Wat zijn overige vormen van pesten?
Bij overige vormen van pesten gaat het vaak om combinaties van gedrag. Bijvoorbeeld iemand die fysiek wordt bedreigd én tegelijk online wordt belachelijk gemaakt. Of iemand die verbaal wordt gepest in de klas en daarnaast buiten de groep wordt gehouden in de pauze. Ook manipulatief gedrag hoort hierbij. Denk aan steeds subtiele opmerkingen maken die bedoeld zijn om iemand onzeker te maken, of iemand expres verkeerde informatie geven zodat die in de problemen komt. Daarnaast bestaan er vormen zoals het constant controleren of kleineren van iemand. Bijvoorbeeld een leidinggevende die een medewerker voortdurend kleineert of hem of haar elke fout zwaar aanrekent, of een sportcoach die een speler constant bekritiseert en zo het zelfvertrouwen breekt.
Voorbeelden op school
- Een leerling kan bijvoorbeeld steeds “voor de grap” op een kwetsende manier nagedaan worden, terwijl anderen lachen. Ook kan het gaan om iemand telkens net buitensluiten bij spelletjes, opdrachten of uitstapjes, zonder dat het openlijk wordt uitgesproken.
- Soms wordt een combinatie gebruikt: eerst roddelen achter iemands rug, daarna openlijk uitschelden en vervolgens negeren. Het effect is dat het slachtoffer zich nergens meer veilig voelt.
Voorbeelden op het werk
- Op het werk kan een medewerker zowel verbaal als psychisch gepest worden. Bijvoorbeeld door iemand steeds belachelijk te maken tijdens vergaderingen, roddels te verspreiden én diegene buiten belangrijke overleggen te houden.
- Ook kan het gaan om passief-agressief gedrag: iemand negeren, opdrachten niet duidelijk geven of expres fouten toeschrijven aan die persoon. Deze subtiele vormen van pesten kunnen het werkplezier volledig wegnemen en leiden tot uitval of vertrek.
Voorbeelden in sportteams en verenigingen
- In sportteams kan het gaan om het steeds bekritiseren van een speler, gecombineerd met hem of haar geen bal toespelen tijdens wedstrijden of negeren bij teamactiviteiten.
- Soms worden spelers online belachelijk gemaakt in teamapps, terwijl ze tegelijkertijd op het veld buitengesloten worden. Deze mix maakt het voor slachtoffers extra moeilijk om zich te verweren en versterkt het gevoel van machteloosheid.
Voorbeelden in de zorg
- In de zorg kan pesten ontstaan door bewoners die anderen stelselmatig kleineren, roddelen of iemand negeren tijdens gezamenlijke activiteiten. Bij medewerkers kan het gaan om pesten in een combinatie van subtiele opmerkingen, roddels en het isoleren tijdens pauzes of overlegmomenten.
- Door de vaak hechte werkrelaties en afhankelijkheid in zorgteams kan pesten extra impact hebben en leiden tot langdurige spanningen.
Hoe kun je deze vormen van pesten herkennen?
Omdat deze vormen vaak subtiel en complex zijn, is het lastig ze meteen te zien. Let op kleine signalen: iemand die steeds stiller wordt, fouten begint te maken uit onzekerheid, of opeens niet meer meedoet aan gezamenlijke activiteiten. Vaak zijn er patronen van herhaling, kleine opmerkingen, geruchten of kleine daden die samen een groot effect hebben. Deze kleine signalen vormen samen een duidelijk beeld van structureel pesten.
Wil je meer weten over de vormen van pesten of hoe je pesten herkent? Bekijk onze themapagina’s en ontdek hoe jij kunt helpen. Samen maken we de groep. Themapagnina’s
- Cyberpesten
- Fysiek pesten
- Online buitensluiten
- Psychisch en relationeel pesten
- Verbaal pesten
- Wat kun jij doen?
Wat kun je doen?
- Als je merkt dat iemand gepest wordt, hoe subtiel het ook lijkt, praat erover. Vraag hoe het gaat en bied steun. Spreek het gedrag aan als dat veilig is of schakel hulp in van een leraar, leidinggevende, coach of vertrouwenspersoon.
- Leg samen duidelijke grenzen vast: we roddelen niet, we sluiten niemand buiten en we accepteren geen neerbuigende opmerkingen. Een veilige groep begint bij gezamenlijke verantwoordelijkheid.
- Ben je zelf slachtoffer? Praat erover met iemand die je vertrouwt en verzamel voorbeelden van wat er gebeurt. Het kan helpen om met anderen samen te kijken naar oplossingen. Je staat er niet alleen voor.
Samen stoppen we alle vormen van pesten
Ook de subtiele en gecombineerde vormen van pesten kunnen grote schade aanrichten. Ze ondermijnen het zelfvertrouwen, het gevoel van veiligheid en de wil om mee te doen. Door bewust te kijken naar hoe we met elkaar omgaan, patronen te doorbreken en samen afspraken te maken, kunnen we alle vormen van pesten stoppen. Bij Stop Pesten Nu helpen we scholen, bedrijven, sportverenigingen en zorginstellingen om álle vormen van pesten te herkennen en aan te pakken. We bieden trainingen, materialen en praktische tips om samen te bouwen aan een veilige en respectvolle omgeving voor iedereen