Vanaf groep 4 worden groepsrollen steeds duidelijker zichtbaar. Kinderen merken wie populair is, wie vaak wordt gekozen en wie regelmatig buiten de groep valt. Juist daarom is het belangrijk dat leerlingen leren herkennen hoe subtiele vormen van buitensluiten ontstaan én welke invloed zij daar zelf op hebben. In deze interactieve les ontdekken leerlingen dat niet alleen degene die buitensluit een rol speelt, maar dat ook meelopers, zwijgende omstanders en helpers het verschil kunnen maken.
Aan de hand van een herkenbare situatie tijdens de gymles en in de kleedkamer onderzoeken leerlingen hoe subtiele signalen, zoals fluisteren, grinniken, iemand als laatste kiezen of niet uitnodigen voor een feestje, ervoor kunnen zorgen dat iemand zich buitengesloten voelt. Door klassengesprekken, een actief rollenspel en een persoonlijke reflectie leren zij dat iedere keuze invloed heeft op de veiligheid binnen de groep.
Deze volledig uitgewerkte les is speciaal ontwikkeld voor groep 4 van het primair onderwijs en sluit aan bij de sociale ontwikkeling van kinderen in deze leeftijd. Door herkenbare praktijksituaties en actieve werkvormen leren leerlingen groepsrollen herkennen, verantwoordelijkheid nemen en oefenen met concrete manieren om een klasgenoot te helpen.
► Download lesinformatie en materialen
Het lesmateriaal bevat onder andere
- een volledig uitgewerkt lesplan met sprekersteksten voor de leerkracht;
- een herkenbare praktijkcasus over teamkeuzes, buitensluiten en groepsdruk;
- analysevragen met uitgebreide antwoordmodellen;
- een interactief rollenspel ‘Wie kiest wie?’ met volledig uitgewerkte rolkaarten;
- een persoonlijke reflectieopdracht over de eigen rol binnen de groep;
- praktische docenttips, evaluatiepunten en een checklist voor de voorbereiding;
- een wetenschappelijke onderbouwing en complete bronnenlijst.
De les duurt ongeveer 60 minuten, is direct inzetbaar zonder extra voorbereiding en sluit uitstekend aan bij de Week Tegen Pesten, de Gouden Weken, lessen burgerschap, sociaal-emotionele ontwikkeling, groepsvorming en sociale veiligheid.
Doelgroep: Primair onderwijs – groep 4 (7–8 jaar)
Duur: ± 60 minuten
Thema’s: Groepsrollen, subtiel buitensluiten, omstanders, groepsdruk, pesten als groepsproces, sociale veiligheid, burgerschap en preventie.
Onderwijssoort:
PO / Primair onderwijs - basisonderwijs