Thema: Digitale uitsluiting herkennen, analyseren en doorbreken
Doelgroep: Klas 2 VO (12-14 jaar)
Duur: 50 minuten
Werkvorm: Teamchallenge + digitaal mysterie
Focus: De groep bepaalt de norm. Digitale uitsluiting ontstaat niet alleen door wat iemand doet, maar ook doordat anderen niets doen, wegkijken, niet reageren of meelachen. Onderzoek naar cyberpesten laat zien dat omstanders een belangrijke rol spelen in het versterken of stoppen van online uitsluiting.
► Download lesmateriaal en werkmaterialen
Leerdoelen
Na afloop kunnen leerlingen:
- Minimaal vijf vormen van digitale uitsluiting herkennen.
- Uitleggen waarom stilzwijgen invloed heeft op de groepssfeer.
- Benoemen welke keuzes omstanders hebben.
- Concrete acties formuleren waarmee een groep digitale uitsluiting kan stoppen.
- Reflecteren op hun eigen invloed binnen groepsapps en online groepen.
Kernboodschap
“Digitale uitsluiting gebeurt vaak niet doordat één persoon iets doet, maar doordat een groep niets doet.”
Voorbereidingschecklist docent
□ Casuskaarten printen
□ Scoreblad printen
□ Timer klaarzetten
□ Bord of scherm beschikbaar
□ Groepen van 4 leerlingen vormen
□ Pen per groep aanwezig
□ Evaluatiekaarten printen
Introductie (5 minuten)
Sprekerstekst docent
“Ik ga jullie een uitdaging geven. Jullie worden digitale rechercheurs. Jullie krijgen straks bewijsmateriaal uit een klasgroep. Niemand wordt uitgescholden. Niemand krijgt bedreigingen. Toch voelt één leerling zich steeds minder welkom.”
“De vraag is niet: wie is de schuldige?”
“De vraag is: hoe zorgt de groep ervoor dat dit blijft gebeuren?”
“Onderzoekers beschrijven pesten en online uitsluiting als een groepsproces waarbij omstanders, meelopers en zwijgers invloed hebben op wat er gebeurt. Mensen kunnen online versterken, negeren of stoppen wat er gebeurt. Iedere keuze heeft effect. Vandaag onderzoeken jullie dat.”
Challenge-opdracht
Situatie
Groep 2B heeft een klassenapp. De afgelopen weken merkt leerling Milan dat hij steeds minder betrokken wordt. Er is geen open ruzie. Er zijn geen scheldwoorden. Toch voelt Milan zich buitengesloten. Jullie krijgen zes digitale aanwijzingen.
Bij iedere aanwijzing moeten jullie bepalen:
- Wat gebeurt hier?
- Waarom is dit belangrijk?
- Welke groepsleden hebben invloed?
- Wat zou een veilige groep doen?
Bekijk de rest van de informatie in de lesmaterialen ► Download lesmateriaal en werkmaterialen
Onderwijssoort:
VO / Voortgezet onderwijs