Ervaar hoe één leerling het verschil kan maken en ontdek hoe kleine interventies een hele groepscultuur kunnen veranderen.
Pesten stopt zelden vanzelf. Vaak is er één beslissend moment waarop een klasgenoot voelt dat er iets niet klopt, maar twijfelt om iets te zeggen. Dat korte moment van aarzeling bepaalt regelmatig of pestgedrag doorgaat of juist wordt doorbroken. In dit interactieve rollenspel ervaren leerlingen van dichtbij hoe groepsdruk werkt en ontdekken zij dat juist kleine acties van omstanders een groot verschil kunnen maken.
Tijdens verschillende realistische praktijksituaties kruipen leerlingen in de rol van aanstichter, meeloper, zwijgende omstander en verdediger. Door situaties meerdere keren te spelen en steeds opnieuw te oefenen met verschillende interventies ervaren zij hoe groepsprocessen veranderen zodra iemand de moed heeft om in te grijpen. De nadruk ligt niet op schuld of straf, maar op het versterken van een positieve groepsnorm waarin iedereen verantwoordelijkheid draagt voor een veilige klas.
Deze volledig uitgewerkte les is ontwikkeld voor leerlingen uit klas 4 van het voortgezet onderwijs en sluit aan bij de dagelijkse praktijk van middelbare scholieren. Door actief te oefenen met herkenbare situaties bouwen leerlingen vertrouwen op om ook buiten het klaslokaal eerder in actie te komen wanneer zij pesten of buitensluiten zien gebeuren.
Het lesmateriaal bevat onder andere:
- een volledig uitgewerkt lesplan met docentenhandleiding en sprekersteksten;
- realistische rollenspellen rondom groepsdruk, buitensluiten en pestgedrag;
- uitgebreide rolkaarten voor alle groepsrollen;
- meerdere uitgewerkte scenario’s uit de schoolpraktijk;
- interactieve STOP-interventies waarbij leerlingen zelf leren ingrijpen;
- werkbladen voor interventiezinnen en persoonlijke reflectie;
- antwoordmodellen en uitgebreide nabespreking;
- differentiatie voor vmbo, havo en vwo;
- praktische docenttips, evaluatieformulieren, checklist en wetenschappelijke onderbouwing.
De les duurt ongeveer 90 minuten, is direct uitvoerbaar en is zeer geschikt tijdens de Week Tegen Pesten, mentorlessen, burgerschap, groepsvorming en sociale veiligheid.
► Download les en materialen
Doelgroep: Voortgezet onderwijs – klas 4 (15–16 jaar, vmbo, havo en vwo)
Duur: ± 90 minuten
Thema’s: Pesten als groepsproces, groepsrollen, omstanders, groepsdruk, sociale veiligheid, samenwerken, burgerschap, weerbaarheid, groepsnormen en preventie van pesten.
Onderwijssoort:
VO / Voortgezet onderwijs