Voor meerderjarige studenten (zoals in het mbo en ho) brengt de Wet vrij en veilig onderwijs een belangrijke uitbreiding van de bestaande regels met zich mee. Waar de meld- en overlegplicht voorheen alleen gold bij vermoedens van seksueel misbruik jegens minderjarigen, verandert dit op de volgende punten:
- Invoering meld- en overlegplicht: Er komt een wettelijke meld- en overlegplicht voor incidenten van seksueel misbruik én seksuele intimidatie waarbij een meerderjarige student slachtoffer is. Dit betekent dat personeelsleden verplicht zijn signalen te melden aan het bestuur, dat vervolgens onverwijld in overleg moet treden met de vertrouwensinspecteur.
- Geen aangifteplicht (autonomie): In tegenstelling tot bij minderjarigen, wordt de aangifteplicht niet uitgebreidnaar meerderjarigen. De wetgever heeft hiervoor gekozen om de autonomie van het volwassen slachtoffer te respecteren; de student moet zelf de keuze kunnen maken of hij of zij een belastende strafrechtelijke procedure wil starten.
- Afweging door het bestuur: Hoewel er geen automatische plicht is, kan een instellingsbestuur na overleg met de vertrouwensinspectie in specifieke gevallen alsnog besluiten aangifte te doen, bijvoorbeeld wanneer het bredere belang van de veiligheid op de instelling dit vereist. Uiteraard kan de student ook altijd zelf aangifte doen.
- Erkenning afhankelijkheidspositie: De verruiming naar meerderjarigen is ingevoerd omdat studenten zich in de onderwijspraktijk vaak in een afhankelijkheidspositie bevinden ten opzichte van personeelsleden. Hierdoor voelen zij niet altijd de vrijheid om grensoverschrijdend gedrag te melden uit angst voor gevolgen voor hun opleiding.
- Geen uitzondering voor 'gelijkwaardige relaties': In eerdere versies van het voorstel werd nog gesproken over een uitzondering voor gelijkwaardige seksuele relaties in het hoger onderwijs, maar deze is geschrapt. Omdat de wet nu de term 'seksuele intimidatie' gebruikt – wat naar zijn aard ongewenst en waardigheid-aantastend is – is een dergelijke uitzondering niet langer nodig.
Kortom: voor meerderjarige studenten wordt de drempel om incidenten aan te pakken verlaagd door de verplichte betrokkenheid van de inspectie, terwijl hun eigen regie over het wel of niet doen van politie-aangifte behouden blijft.