2025 - Samenvatting rapport De Staat van het Onderwijs 2025
In de meest recente analyses van de Inspectie wordt geconcludeerd dat, hoewel de fysieke veiligheid vaak goed geregeld is, de psychosociale veiligheid op scholen onder grote druk staat. Pesten heeft binnen het funderend onderwijs nog steeds een "epidemische omvang".
Basisscholen (PO)
Binnen het basisonderwijs wordt een aanzienlijk deel van de leerlingen geconfronteerd met pestgedrag. De Inspectie signaleert een verontrustende trend: hoewel het totale aantal incidenten op de zeer lange termijn licht daalt, nemen de ernst en de duur van de pesterijen toe.
- 17% tot 19% van de leerlingen in het basisonderwijs geeft aan gepest te worden. Dit komt neer op gemiddeld vier kinderen per klas die dagelijks te maken hebben met uitsluiting of geweld.
- In het schooljaar 2024-2025 registreerden vertrouwensinspecteurs 877 dossiers over psychisch geweld, een flinke stijging ten opzichte van het jaar ervoor (708 dossiers).
- Van deze dossiers hadden er 421 specifiek betrekking op ernstig en langdurig pesten.
- Cyberpesten: De digitalisering van agressie begint steeds jonger; het percentage leerlingen in groep 6 dat online vernederd wordt (bijvoorbeeld door beschamende foto's), is meer dan verdubbeld naar 5%.
- Scholen ervaren grote moeite met de aanpak: 23% van de basisscholen geeft aan online pestsituaties lastig te kunnen beheersen.
Voortgezet (Speciaal) Onderwijs (VO & VSO)
In het voortgezet onderwijs verschuift de aard van het pesten naar subtielere, maar sociaal destructieve vormen, waarbij de nadruk ligt op sociale uitsluiting en digitale agressie.
- 9% tot 10% van de leerlingen in het reguliere VO wordt gepest.
- In het Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) ligt dit percentage aanzienlijk hoger, tussen de 17% en 22%. Jongeren met een licht verstandelijke beperking lopen hierbij extra risico door hun kwetsbaarheid online.
- Het aantal meldingen bij de Inspectie stijgt fors: er werden 510 dossiers over psychisch geweld geregistreerd, waarvan 238 dossiers specifiek over (ernstig) pesten gingen (een stijging ten opzichte van 202 dossiers het jaar daarvoor).
- Online pesten: Maar liefst 43% van de VO-scholen geeft aan grote moeite te hebben met het beheersen van online pestsituaties.
Middelbaar Beroepsonderwijs (MBO)
Binnen het mbo worden specifieke patronen van onveiligheid zichtbaar die vaak samenhangen met de overgang naar de arbeidsmarkt en stagediscriminatie.
- Gemiddeld 20% van de mbo-studenten geeft aan te maken te hebben met pesten of discriminatie.
- Er is een groot verschil tussen de niveaus: bij entreestudenten ligt het percentage slachtoffers op 26%, terwijl dit bij mbo-4-studenten 17% is.
- Hoewel monitors soms lagere algemene cijfers tonen, blijft het aantal meldingen bij de vertrouwensinspecteurs ook in deze sector stijgen.
2024 - Samenvatting rapport De Staat van het Onderwijs 2024
In "De Staat van het Onderwijs 2024" wordt pesten op verschillende niveaus van het onderwijs besproken. Hier volgt een samenvatting van de belangrijkste punten en cijfers over pesten in het primair onderwijs (PO), voortgezet onderwijs (VO), en het middelbaar beroepsonderwijs (MBO).
Basisscholen (PO)
Pesten in het primair onderwijs is een groeiend probleem. 17% van de leerlingen geeft aan gepest te worden. LHBTIQ+-leerlingen worden vaker gepest dan andere leerlingen. Scholen moeten ervoor zorgen dat deze leerlingen incidenten durven te melden en dat er opvolging is. Pesten vindt ook buiten school en steeds vaker online plaats, wat de veilige zones voor kinderen verkleint en stress veroorzaakt.
- 17% van de leerlingen in het PO wordt gepest.
- LHBTIQ+-leerlingen hebben een hogere kans om gepest te worden.
- Pesten vindt steeds vaker online en buiten school plaats.
- Leraren merken relatief minder pestgedrag op, terwijl het aantal meldingen toeneemt.
Voortgezet Onderwijs (VO)
In het voortgezet onderwijs geeft 9% van de leerlingen aan gepest te worden. Ook hier is er een significante toename in online pesten. Leraren en schoolbesturen moeten meer aandacht besteden aan het herkennen en aanpakken van pesten, aangezien vaak niets met meldingen van pesten wordt gedaan.
- 9% van de leerlingen in het VO wordt gepest.
- Er is een toename in online pesten.
- Meer dan 30% van de meldingen over pesten wordt niet opgevolgd.
2023 - Samenvatting onderzoek Monitor Integrale Veiligheid
Basisonderwijs (PO) In het basisonderwijs (PO) geeft een aanzienlijk aantal leerlingen aan gepest te worden. Deze trend is zorgwekkend, vooral omdat pesten grote gevolgen kan hebben voor het welzijn en de schoolprestaties van kinderen. Het is van groot belang dat scholen effectieve maatregelen nemen om pesten tegen te gaan en een veilige leeromgeving te creëren.
- Cijfers Basisonderwijs (PO)
- 17% van de leerlingen in het PO geeft aan gepest te worden.
- LHBTIQ+-leerlingen worden vaker gepest dan andere leerlingen.
- Er is een toename in het aantal meldingen van verbaal, fysiek, materieel en seksueel geweld.
Voortgezet Onderwijs (VO) In het voortgezet onderwijs (VO) zijn de cijfers omtrent pesten eveneens verontrustend. Het percentage leerlingen dat gepest wordt, is significant, en de impact van pesten op hun mentale gezondheid en academische prestaties is aanzienlijk. Scholen moeten een proactieve rol spelen in het aanpakken van pesten en het bieden van ondersteuning aan slachtoffers.
- Cijfers Voortgezet Onderwijs (VO)
- 9% van de leerlingen in het VO geeft aan gepest te worden.
- Er wordt in iets meer dan 30% van de meldingen over pesten in het VO niets gedaan.
- Incidenten van pesten vinden ook buiten school en steeds vaker online plaats.
2021 - Samenvatting Veiligheidsmonitor
In het schooljaar 2020- 2021 zegt 11 procent van de leerlingen in groep 6 tot en met 8 in het (speciaal) basisonderwijs soms tot vaak gepest te worden. Hiervan wordt drie procent (heel) vaak gepest en acht procent soms gepest. Vergeleken met cijfers uit de Veiligheidsmonitor 2018 is het percentage leerlingen dat gepest is niet veranderd. In het schooljaar 2020-2021 zegt vier procent van de leerlingen in de bovenbouw (groep 6,7,8) van het primair onderwijs zelf te pesten. Van deze leerlingen zegt 8 procent heel vaak te pesten en 35 procent zegt soms te pesten. In bijna de helft (48 procent) van de gevallen wordt er mondeling gepest, zoals uitschelden, roddelen, beledigende grapjes maken en bijnamen gebruiken. In 30 procent van de gevallen is het pesten lichamelijk, zoals duwen, stompen, schoppen of slaan. Bij 9 procent van de gevallen gaat het om digitaal pesten.
Deze gegevens zijn afkomstig uit de Veiligheidsmonitor, waarin elke twee jaar het veiligheidsgevoel van leerlingen en personeel in het primair en voortgezet onderwijs in kaart wordt gebracht (Van den Broek e.a, 2022).
► Zie ook de Kamerbrief van het Ministerie OCW met de cijfers over pesten in 2021
Pesten onder scholieren van 12-16 jaar
In 2021 zegt 8 procent van de leerlingen in groep 8 van de basisschool in de maanden voorafgaand aan het onderzoek vaak gepest te zijn; dat wil zeggen minstens twee keer per maand. Voor scholieren in het voortgezet onderwijs gaat het om 5,3 procent. De afgelopen tien jaar is er sprake van een daling van slachtoffers van pesten. In 2001 zei ruim 12 procent van de basisschoolleerlingen minstens twee keer per maand gepest te worden. In 2021 is dit gedaald naar 8 procent. Ook in het voortgezet onderwijs is het percentage jongeren dat gepest wordt afgenomen. In 2001 zei 9,5 procent gepest te worden, in 2021 is het gedaald naar 5,3 procent. Leerlingen is ook gevraagd of ze slachtoffer zijn geweest van online pesten. Van de basisschoolleerlingen zegt 4,5 procent hier vaak slachtoffer van geweest te zijn. Er is echter tussen jongens en meisjes hierin een significant verschil. Ruim 6 procent van de meisjes zegt hier slachtoffer van geweest te zijn. Bij jongens gaat het om 2,8 procent. In het voortgezet onderwijs komt online pesten minder voor. 3,7 procent van de middelbare scholieren zegt hier vaak slachtoffer van geweest te zijn. In het voortgezet onderwijs is geen verschil tussen jongens en meisjes. Deze gegevens zijn afkomstig uit het vierjaarlijks HBSC-onderzoek naar gezondheid en welzijn van scholieren (Boer e.a., 2022). In de meeste onderzoeken naar pesten en gepest worden, wordt aan kinderen en jongeren zelf gevraagd wat hun ervaringen hiermee zijn. Doordat elk onderzoek het begrip 'pesten' anders definieert, is het moeilijk om de resultaten onderling te vergelijken.
Pesten onder jongeren en jongvolwassenen
De Veiligheidsmonitor van het CBS en Ministerie van Veiligheid en Justitie biedt onder meer inzicht in de mate waarin jongeren (15-18 jaar) en jongvolwassenen (18-25 jaar) zijn gepest. Deze Veiligheidsmonitor is een periodiek bevolkingsonderzoek onder de bevolking van 15 jaar en ouder naar leefbaarheid, veiligheid en slachtofferschap van criminaliteit.
In 2021 zegt 33 procent van de 15-18-jarigen ooit gepest te zijn en 3,8 procent is in de afgelopen 12 maanden gepest. Van deze slachtoffers zegt 35,9 procent uitsluitend online gepest te zijn, 30,3 procent op de traditionele manier en bij 29,3 procent van de slachtoffers gaat het om beide. Van de 18-25-jarigen is 41,5 procent ooit gepest en zegt 2,0 procent in de afgelopen 12 maanden gepest te zijn. Van de slachtoffers zegt 40,7 procent uitsluitend online gepest te zijn en 21,3 procent op de traditionele manier. In 34,0 procent van de gevallen gaat het om beide vormen van pesten. Bij meer dan de helft (55,7 procent) van de 15-25-jarigen heeft het pesten geleid tot emotionele of psychische klachten, waaronder depressie, en 6,9 procent heeft er lichamelijke verwondingen of letsel aan overgehouden (Centraal Bureau voor de Statistiek, 2022). ► Zie ook de Kamerbrief van het Ministerie OCW met de cijfers over pesten in 2021