Pesten is geen "kleuterding"

Vaak wordt onterecht gedacht dat pesten iets is dat bij de kindertijd hoort of een onschuldige fase is waar men "hard" van wordt. De feiten laten echter een heel ander, veel ernstiger beeld zien. Pesten is een destructieve kracht die de basis van onze sociale samenhang aantast en zich absoluut niet beperkt tot het schoolplein. Het is een vorm van systematische psychische of fysieke mishandeling van personen die zich op dat moment niet effectief kunnen verdedigen.

Pesten in Nederland: de cijfers per doelgroep

Pesten is een groeiend maatschappelijk probleem dat alle levensfasen raakt — van de kleuterklas tot het verpleeghuis. De meest recente cijfers laten zien dat miljoenen Nederlanders te maken hebben met structureel pestgedrag, met ernstige gevolgen voor hun welzijn, gezondheid en toekomst.

Onderwijs, pesten op school 

• Basisonderwijs
  17-19% van de leerlingen wordt gepest — dat is gemiddeld 4 kinderen per klas die dagelijks te maken hebben met uitsluiting, pijnlijke opmerkingen of fysiek geweld. Online pesten begint steeds jonger: in groep 6 verdubbelde het percentage van 2% (2019) naar 5% (2024). Lees meer > Cijfers Pesten in het Primair Onderwijs (PO)
• Voortgezet onderwijs
  9-10% van de leerlingen in het regulier VO wordt gepest. In het voortgezet speciaal onderwijs (VSO) ligt dit cijfer veel hoger: 17-22%. Maar liefst 43% van de VO-scholen kampt met grote problemen bij het beheersen van online pestsituaties. Lees meer > Cijfers Pesten in het Voortgezet Onderwijs (VO)
• MBO
  20% van de studenten heeft te maken met pesten of discriminatie, waarbij entreestudenten het zwaarst getroffen worden (26%). Daarnaast ervaart 13,3% pestgedrag door docenten of medewerkers, en geeft 45,5% aan verbale agressie te ervaren. Lees meer > Cijfers Monitor Sociale Veiligheid in de MBO-sector (MBO)
• Hoger onderwijs
  Onder studenten rapporteert 7% pestgedrag. Bij universitair personeel ligt dit dramatisch hoger: bijna 40% maakte in de afgelopen twee jaar pesten mee, en 56% was getuige van pestgedrag bij collega's. Een opvallend cijfer: 87% van de pestincidenten vindt plaats via digitale kanalen zoals e-mail en Teams. Lees meer > Cijfers Pesten binnen Hogescholen & Universiteiten bij studenten en bij personeel 
• LHBTIQ+-leerlingen
  Deze groep wordt twee keer vaker gepest dan heteroseksuele leeftijdsgenoten en loopt een aanzienlijk verhoogd risico op ernstige pesterijen. Lees meer > Cijfers Pesten LHBTIQ+​

Pesten op het werk

Volgens de meest recente Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van TNO en CBS is ongewenst gedrag op het werk nog steeds een actueel probleem. De NEA 2025 is eind 2025 uitgevoerd onder ruim 53.000 werknemers en gepubliceerd in april 2026. Daarnaast meldde CNV in eigen onderzoek dat 27% van de werkenden weleens te maken heeft met treiteren, roddelen, uitlachen of ander vervelend gedrag op het werk. Deze cijfers zijn niet één-op-één vergelijkbaar, omdat CBS/TNO en CNV verschillende vraagstellingen en definities gebruiken. Volgens cijfers van CBS en TNO kreeg in 2024 ongeveer 17% van de werknemers in Nederland te maken met ongewenst gedrag op het werk. In sommige sectoren liggen deze cijfers aanzienlijk hoger: Zorg: 29,6%, Horeca: 20%, Onderwijs: circa 17% Recreatie, detailhandel en overheid: eveneens bovengemiddeld CBS noemt expliciet dat ongewenst gedrag relatief vaak voorkomt in sectoren waar veel vrouwen werken, zoals de zorg en het onderwijs. Lees meer >  Cijfers Pesten op het Werk 

Indirecte kosten van pesten op het werk

Pesten op de werkvloer raakt nooit alleen het slachtoffer. Het hele team en de organisatie lijden mee. Veel werkgevers focussen alleen op directe kosten zoals verzuim van het slachtoffer en zichtbaar verloop. Maar de indirecte kosten door een onveilig werkklimaat zijn vaak vele malen hoger.

• Productiviteitsverlies bij collega’s die getuige zijn van pesten
  Wanneer collega’s pestgedrag meemaken, daalt hun eigen productiviteit significant. Ze raken afgeleid door spanning, twijfelen of ze moeten ingrijpen en verliezen concentratie in een onveilige sfeer. Bij 61,5% van de hybride werkers die cyberpesten waarnemen, leidt dit tot verhoogde stress en lagere werkprestaties. Experts schatten het gemiddelde productiviteitsverlies bij getuigen op 20-40% (gangbare schatting uit literatuur over bystander-effecten in de werkcontext).
• Verhoogd teamverzuim door onveilig werkklimaat
  ​Niet alleen het slachtoffer verzuimt meer — de psychologische belasting treft het hele team. Slachtoffers van pesten hebben een verzuimpercentage van 10,1%, tegenover 5,2% landelijk gemiddelde (NEA 2024, CBS/TNO). Dit leidt landelijk tot circa 4 miljoen extra verzuimdagen en 2,3 miljard euro aan directe loonkosten. Teamleden die getuige zijn melden zich ook vaker ziek. Schattingen wijzen op een extra stijging van het teamverzuim met 15-25% bovenop het slachtofferverzuim.
• Verloop in teams door pesten
  ​43,8% van de slachtoffers verlaat uiteindelijk de organisatie. Maar ook veel collega’s zoeken stilletjes ander werk. Schattingen geven aan dat 25-35% van de teamleden binnen twee jaar vertrekt uit afdelingen met structureel pesten — vaak zonder dit te benoemen in exitgesprekken. De wervings- en inwerkkosten van deze “stille exodus” worden zelden gelinkt aan het pestprobleem.
• Innovatie en creativiteit stagneren in onveilige teams
  In teams waar gepest wordt, durven medewerkers geen risico’s meer te nemen. Ideeën blijven liggen uit angst voor spot of kritiek. In universitaire omgevingen vindt slechts 51% van de medewerkers het veilig om risico’s te nemen. Dit remt wetenschappelijke vooruitgang en innovatie. Bij bedrijven leidt een toxische cultuur vaak tot een geschatte innovatiedaling van 30-50%.
• Reputatieschade, wervingsproblemen en personeelstekorten
  Organisaties met een onveilig imago trekken minder talent aan. 
• Juridische risico’s en aansprakelijkheid voor werkgevers
  Werkgevers hebben een wettelijke zorgplicht onder de Arbowet. Bij structureel pesten dat niet wordt aangepakt, riskeer je claims, boetes, smartengeld en langdurige procedures.

Pesten in de sport: clubs en verenigingen

20% van alle sporters (ook volwassenen) — ongeveer 1,88 miljoen Nederlanders — ervaart pesten binnen hun sportclub. In de topsport heeft 43% van de sporters en 38% van de talenten te maken met ongewenst gedrag, waarbij 25% specifiek schelden en pesten rapporteert. Bij vrouwelijke topsporters komt 42% van het ongewenste gedrag van de eigen coach. Lees meer > Cijfers Pesten op Sportverenigingen 

Pesten in de ouderenzorg: verpleeghuizen en woonzorgcentra

20% van de senioren in zorgcentra is zelf slachtoffer van pesterijen. Het verzorgend personeel signaleert nog meer: 40% observeert pesterijen tussen bewoners onderling — aanzienlijk hoger dan in de schoolomgeving. Personeelstekorten verergeren het probleem, terwijl 74% van het zorgpersoneel zelf ongewenst gedrag ervaart op de werkvloer. Lees meer > Cijfers Pesten in Bejaardentehuizen/Woonzorgcentra 

Online Pesten (cyberpesten)