Luc, leraar: "Ik had het niet gezien" pesten in een notendop (wie, wat, hoe, waar en signalen) | Stop Pesten NU

084-0035994

Luc, leraar: "Ik had het niet gezien" pesten in een notendop (wie, wat, hoe, waar en signalen)

 

Luc, leraar:  Ik had het niet gezien

«De stoere en slimme jongens van de klas waren de pestkoppen. En enkele meelopers. Ik had het niet gezien. Ze pesten vooral op momenten dat er geen toezicht is. Steven wou alles zelf oplossen: duwen, trekken, terugslaan. Maar dat lukte niet. Hij werd stiller in de klas en banger. Ik merkte dat niet. Je kan Steven niet echt een typisch slachtoffer noemen. Maar ze hadden hem als doelwit gekozen. Waarom? Daarom, meer niet. Tot een kleine groep van de klas vond dat het zo niet meer kon. Ze kwamen me alles vertellen. Ik heb heel nauwkeurig toezicht gedaan. Tot ik ze kon betrappen. Dan ben ik met de klas gaan praten. Hoe zou jij je voelen als pestkop, als gepeste? Het was niet in één keer opgelost, natuurlijk. Zo’n situatie is meestal al te ver misgroeid om in één twee drie op te lossen. Maar het was een begin. Nu heb ik een klassenraad met verkozenen uit de klas. Zo blijf ik o.a. beter op de hoogte van wat er zich in mijn klas afspeelt en moet niemand zich ooit de klikspaan voelen.»

Eén pestkop in elke klas

Eén op vier leerlingen in het basisonderwijs is het slachtoffer van pesterijen. In het secundair is dat nog 15 procent. Vooral kinderen tussen negen en veertien jaar pesten er duchtig op los. Na de leeftijd van vijftien jaar blijven alleen nog de extreme gevallen doorgaan: jongens en meisjes met meestal ook andere problemen. Onderzoek toont aan dat 40 procent van de slachtoffers nooit hulp krijgt.

Het probleem (wat?)

Berekend pijn doen. Pesten gebeurt berekend. De pestkop wil pijn doen, vernielen, kwetsen. Iemand laten merken dat hij waardeloos is. Dat gebeurt telkens opnieuw. Bijna altijd staat een individu alleen tegenover een groep. De pestkoppen zijn meestal dezelfden, de slachtoffers ook

Waar en wanneer?

Overal, maar niets gezien. Pesten komt vooral voor op momenten dat de klasgroep ontsnapt aan het toezicht van volwassenen: tijdens de speeltijd, in de kleedkamers van het zwembad, op uitstappen, tussen twee lesuren

Hoe?

Schelden, schoppen, stelen en negeren

  • Verbaal: spotten, uitschelden, afdreigen, roddelen, leugens verspreiden, vernederen Woorden laten geen bewijzen na en zijn makkelijk te gebruiken.
  • Lichamelijk: slaan, schoppen, vechten, krabben
  • Bezittingen stelen of vernielen: bril doen verdwijnen, met de boekentas gooien, sportzak verbergen
  • Uitsluiten en negeren: meisjes doen dit dubbel zo vaak als jongens, jongens verkiezen veeleer de directe confrontatie.

Wie?

Slachtoffers, pestkoppen en de anderen. Zowat de helft van de pesterijen gebeurt in de eigen klasgroep. Er is zelden één pester en één slachtoffer. Meestal gaat het om een groepje pesters met één of meer leidersfiguren tegen één of meer slachtoffers. De buitenstaanders merken de pesterijen wel op. Sommigen gaan supporteren, meelopen. Anderen vinden ze vervelend, maar durven niet reageren of tussenkomen. Ze zijn bang dat ze zelf slachtoffer worden.

 

Mogelijke signalen van een gepeste leerling:

  • isoleert zich van de anderen, soms met één vriend(in)
  • is vaak betrokken bij samenscholingen of opstootjes in de klas of op de speelplaats
  • is vaker afwezig, gaat niet graag naar school
  • zoekt de veiligheid van de leerkracht op
  • heeft psycho-somatische klachten (hoofdpijn, buikpijn)
  • zijn schoolresultaten gaan plots achteruit
  • wordt dikwijls als laatste gekozen bij het indelen van groepjes (sportles, groepswerk)

Naast passieve slachtoffers zijn er ook de provocerende slachtoffers. Zij vertonen vaak agressief gedrag of afwijkend sociaal gedrag (gaan vleien, klikken, afkopen) waardoor ze irritatie en spanning in hun omgeving oproepen. Een afwijkend uiterlijk kenmerk (huidskleur, gestalte, gewicht, kledij) is op zich niet de oorzaak van de pesterijen, eventueel wel de aanleiding. Het maakt de afwijzing concreet en kanaliseert de opgebouwde spanning.

 

Mogelijke signalen van een pestkop:

  • doet stoer en wil imponeren
  • is vaak fysiek sterker dan het slachtoffer
  • wil overheersen en zichzelf bewijzen, ten koste van alles
  • is impulsief en reageert agressief bij tegenwerking
  • heeft een groot idee van zichzelf
  • omringt zich met meelopers die zorgen voor zijn aanzien
  • is eerder gevreesd dan geliefd in de groep

Gevolgen?

Schuld en boete

  • Vaak leggen de slachtoffers de oorzaak van het pesten bij zichzelf. Ze voelen zich schuldig voor het verdriet dat ze zichzelf en hun ouders aandoen.
  • Sommige slachtoffers reageren agressief en gaan verbitterd anderen pesten.

  • De sfeer in de klasgroep is bedrukt en onveilig. De leerlingen wantrouwen elkaar.

  • Leerkrachten komen niet graag meer voor de klas, ze reageren korter en gebruiken minder groepsgerichte werkvormen zodat de spanning zich onderhuids weer ophoopt.

  • Onderzoek heeft uitgewezen dat hardnekkige pestkoppen meer kans hebben om later in de criminaliteit verzeild te geraken.

 

Bron