Anti-pestprotocol voor scholen Pesten en Online pesten
Uitgangspunt
Pesten is geen ruzie of plagen. Pesten is herhaald gedrag waarbij een leerling of groep een andere leerling bewust beschadigt, buitensluit, vernedert of bang maakt, terwijl er sprake is van machtsverschil. Dat kan openlijk gebeuren, maar ook verborgen en relationeel.
Online pesten hoort hier ook bij. Wat online gebeurt, werkt door in de klas, op het schoolplein en in het veiligheidsgevoel van leerlingen.
Pesten is een groepsproces. Daarom richt de aanpak zich niet alleen op de leerling die pest en de leerling die gepest wordt, maar op de hele groep, de groepsnorm en de rol van omstanders.
Wat verstaan wij onder pesten
Onder pesten verstaan wij onder meer:
fysiek geweld;
schelden, uitlachen of bedreigen;
negeren, buitensluiten of afwijzen;
roddelen of iemand zwartmaken;
oogrollen, zuchten, wegkijken of andere non-verbale afwijzing;
groepsdruk of meelachen;
online beledigen, bedreigen, belachelijk maken of verspreiden van berichten, foto’s of filmpjes.
Ook verborgen en relationele vormen van pesten zijn pesten.
Wat doen wij altijd direct
Bij signalen van pesten of online pesten doen wij altijd het volgende:
wij nemen signalen serieus;
wij stoppen het gedrag direct;
wij benoemen duidelijk dat het gedrag niet acceptabel is;
wij laten het niet wegzetten als grapje, plagen of iets kleins;
wij registreren wat is gezien, gehoord of gemeld;
wij onderzoeken niet alleen het incident, maar ook het patroon eronder.
Wat onderzoeken wij
Wij kijken altijd breder dan één losse gebeurtenis. Daarom onderzoeken wij:
wie wordt buitengesloten, genegeerd of afgewezen;
wie heeft veel invloed in de groep;
wie kijkt weg, lacht mee of versterkt het gedrag;
of het ook speelt in groepsapps, online of buiten school;
of er sprake is van een onveilige groepsnorm;
of meerdere leerlingen zich onveilig voelen.
Als nodig zetten wij hiervoor observatie, gesprekken of sociometrische analyse in.
Wat doen wij daarna
Na signalering volgen altijd passende vervolgstappen:
gesprek met de betrokken leerling of leerlingen;
gesprek met ouders of opvoeders;
veiligheidsafspraken voor de leerling die gepest wordt;
duidelijke gedragsafspraken met de leerling of leerlingen die pesten;
gesprek of aanpak in de groep;
extra toezicht op risicomomenten, zoals pauzes, voetbal en online contact;
vastlegging van afspraken, acties en evaluatiemomenten.
Wat doen wij in de groep
Omdat pesten een groepsproces is, werken wij altijd ook aan de groep:
wij maken groepsafspraken concreet en handelingsgericht;
wij oefenen wat leerlingen doen als iemand wordt buitengesloten of gepest;
wij spreken omstanders aan op verantwoordelijkheid;
wij maken duidelijk dat melden geen klikken is, maar beschermen;
wij reageren als team eenduidig op signalen;
wij bouwen actief aan een groepsnorm waarin uitsluiten en vernederen niet normaal zijn.
Wat doen wij bij online pesten
Bij online pesten handelen wij direct. Wij:
nemen meldingen en screenshots serieus;
laten waar mogelijk berichten, beelden of accounts verwijderen;
spreken leerlingen aan op hun online gedrag en verantwoordelijkheid;
betrekken ouders direct;
nemen online pesten mee in de veiligheidsaanpak op school;
behandelen online pesten niet als losstaand probleem, maar als onderdeel van dezelfde groepsdynamiek.
Ondersteuning
De leerling die gepest wordt krijgt steun, veiligheid en een duidelijk aanspreekpunt. De leerling die pest wordt aangesproken op gedrag en krijgt begeleiding om gedrag te veranderen. Ook omstanders kunnen begeleiding nodig hebben.
Het doel is niet alleen stoppen, maar ook herstellen.
Rollen en verantwoordelijkheid
Directie
Draagt zorg voor uitvoering, borging en evaluatie van het veiligheidsbeleid en anti-pestbeleid.
Anti-pestcoördinator / intern begeleider / zorgcoördinator
Coördineert het beleid tegen pesten en is aanspreekpunt voor leerlingen, ouders en medewerkers bij pesten.
Leerkrachten en docenten
Grijpen direct in, registreren signalen, communiceren met ouders en werken actief aan een veilige groepsnorm.
Leerlingen
Melden pesten, lachen niet mee, kijken niet weg en weten wat zij kunnen doen als iemand wordt buitengesloten.
Ouders en opvoeders
Delen signalen met school en werken samen aan veiligheid en herstel.
Sancties en consequenties
Bij pesten en online pesten volgen altijd consequente stappen. Welke stap passend is, hangt af van ernst, herhaling en impact.
Mogelijke stappen zijn:
waarschuwing en directe correctie;
gesprek met leerling en ouders;
herstelopdracht of reflectieopdracht;
tijdelijke maatregel in de klas of op school;
intensieve begeleiding;
schorsing of verdere maatregelen bij ernstig of herhaald gedrag.
Sancties staan nooit op zichzelf, maar maken deel uit van een bredere aanpak.
Registratie en monitoring
De school legt meldingen, signalen, gesprekken, afspraken en evaluaties vast volgens de schoolafspraken. De school monitort jaarlijks de veiligheidsbeleving van leerlingen met een actueel en representatief instrument en gebruikt die uitkomsten om beleid en aanpak zo nodig bij te stellen.
Ernstige incidenten en opschaling
Bij ernstige bedreiging, geweld, seksuele intimidatie, verspreiding van beelden of andere ernstige veiligheidsincidenten schaalt de school direct op volgens de geldende school- en wettelijke meldroutes. Waar nodig worden bestuur, vertrouwenspersoon, vertrouwensinspecteur of politie betrokken. De inspectie noemt expliciet wettelijke verplichtingen bij mogelijke zedenmisdrijven.
Evaluatie
Een maatregel is pas geslaagd als het pesten echt stopt en de sociale veiligheid aantoonbaar verbetert. Daarom evalueren wij altijd:
is het gedrag gestopt;
voelt de leerling zich veiliger;
is de groepsnorm veranderd;
zijn aanvullende stappen nodig.
Ons doel
Ons doel is niet alleen het stoppen van losse incidenten, maar het herstellen en bewaken van sociale veiligheid in de hele groep.