Stap 1 Wegwijzer tegen Pesten Wat is Pesten op het Werk | Stop Pesten NU

084-0035994

Stap 1 Wegwijzer tegen Pesten Wat is Pesten op het Werk

Is er sprake van herhaald ongewenst negatief gedrag waartegen iemand niet in staat is zich te verdedigen? Dan is er sprake van pesten!

De pester maakt gebruik van (een combinatie van)

  • Woorden (verbaal) gesproken (face-to-face of per telefoon) geschreven (per brief, e-mail, sms, social media)
  • Gebaren, gezichtsuitdrukkingen (non-verbaal)
  • Direct lichamelijk contact (fysiek) 

Pestgedrag kan ... 

  • direct gericht zijn tegen de persoon (zoals steeds kleinerende en vernederende opmerkingen maken, voortdurend kritiek geven, fysiek aanvallen of bedreigen met geweld).
  • meer achter de rug om plaatsvinden (zoals iemand isoleren, buiten sluiten en negeren of roddelen, het verspreiden van kwaadaardige geruchten, leugens en valse beschuldigingen).

Voorbeelden pesten op het werk

  • Organisatorische maatregelen (zoals zinloze taken, opzettelijk verkeerde beoordeling vanuit management)
  • Sociale isolatie (zoals negeren, buitensluiten, niet groeten)
  • Inbreuk op privacy (zoals imiteren, belachelijk maken, grapjes over privéleven)
  • Agressief gedrag (zoals schreeuwen, vloeken, intimidatie, fysieke agressie)
  • Roddelen
  • Attitudes aanvallen 

Het verhaal van Wouter:

Wouter kwam als jonkie binnen in de keuken van een ziekenhuis. In de broodkeuken assisteerde hij de vrouw die daar al jaren in haar eentje de scepter zwaaide. ‘Rustig aan, het werk moet over de hele dag worden uitgesmeerd’, was haar motto. Toen de collega een paar dagen ziek was en hij de keuken in die periode overnam, bleek hij het werk in een halve dag klaar te hebben. Bij terugkeer van de collega werd hem dat niet in dank afgenomen. Hij had blootgelegd dat het werk in veel minder tijd kon gebeuren en daarmee de positie van de oudere collega aangetast. De collega vermeed vanaf dat moment ieder persoonlijk contact. 

Het verhaal van Cathy:

Cathy solliciteert naar de baan van productiemedewerkster in een fabriek en wordt aangenomen. Bij het eerste meningsverschil met een collega besluit die het gesprek met de woorden: ‘Weet je wat jij bent? Een muts op poten!’ De andere collega’s moeten daarom lachen en doen ook nog eens een duit in het zakje. Cathy accepteert dit niet, wordt boos en protesteert. Vervolgens laten collega’s haar steeds links liggen en kleineren haar voortdurend door vergelijking met andere vrouwelijke productiemedewerkers in de fabriek: ‘Dat zijn tenminste competente wijven, die zitten niet de hele dag te jammeren!’ Op allerlei vragen die ze heeft over het werk, krijgt ze het antwoord: ‘Dat snap jij toch niet. Zet jij maar koffie’…

Het verhaal van Petra:

Petra is vorig jaar gaan werken bij een accountantsbureau. Onlangs heeft ze promotie gemaakt en ze is daar heel trots op, hier heeft ze keihard voor gewerkt. Haar collega Ed heeft ook gesolliciteerd naar deze hogere functie, maar tot zijn grote verbazing heeft 'de nieuweling' Petra de functie gekregen. Ed is boos en dit steekt hij niet onder stoelen of banken. Tegen iedereen die het maar horen wilt, vertelt hij dat Petra vanwege haar uiterlijk deze baan heeft gekregen, dat hij haar met de baas in het café heeft zien zitten en dat hij haar niet vertrouwt. Petra heeft elke dag minder zin om naar haar werk te gaan en probeert Ed te ontwijken. Hij weet haar echter steeds te vinden en belemmert haar werk: hij 'vergeet' belangrijke telefoontjes door te schakelen en er verdwijnen steeds vaker dossiers van haar bureau. Harde bewijzen heeft ze alleen niet.

Een samenspel van factoren (zowel organisatie- als persoonsfactoren) kan het risico op pesten op het werk vergroten

  • Risicofactoren van de pester: hierbij kun je denken aan het hebben van geringe sociale vaardigheden of het hebben van problemen in de privésfeer.
  • Risicofactoren van de gepeste: hierbij kun je denken aan een geringe eigenwaarde of niet voldoen aan de groepsnorm (zoals andere kleding, geslacht, etniciteit, intelligentie, prestatie).
  • Risicofactoren van de organisatie: hierbij kun je denken aan een sterk hiërarchische of competitieve organisatiecultuur, gebrekkige communicatie of een reorganisatie. Het gaat vooral om zaken die zorgen voor onduidelijkheid, onzekerheid, gevoelens van onrechtvaardigheid, ontevredenheid en frustratie. Belangrijke processen bij het ontstaan van pestgedrag zijn groepsvorming (en daarbij afwijking van de groepsnorm) en competitie om taken, functies, privileges, bijvoorbeeld door een reorganisatie. 

Pesten kan ernstige gevolgen hebben. Niet alleen voor de gepeste zelf maar ook voor de organisatie en maatschappij

De gepeste kan last krijgen van allerlei negatieve emoties zoals woede, angst en verdriet. Daarnaast kan de gepeste ook gezondheidsklachten ontwikkelen. De gepeste maakt zich zorgen en slaapt slecht. Fysieke klachten (zoals hoofdpijn, buikpijn en/of verhoogde bloeddruk) liggen op de loer, maar er is vooral ook een verhoogd risico op psychische klachten zoals depressieve klachten en burnoutklachten.

Pesten kan ook negatieve gevolgen hebben voor de omstanders zoals collega’s, familie en vrienden.

Daarnaast kan pesten ook allerlei gevolgen hebben voor de organisatie zoals verminderde productiviteit, meer verzuim en zelfs een verhoogde uitstroom van werknemers.

Dit laatste brengt juridische kosten (vertrekregelingen en outplacementtrajecten) maar ook kosten voor het aantrekken van vervangend personeel met zich mee.

Bron: TNO Wegwijzer