Gevolgen | Online pesten | Cyberpesten | Stop Pesten Nu

084-0035994

Foutmelding

You may not view this site from your current location.

Gevolgen | Online pesten | Cyberpesten

Er wordt wel eens aangenomen dat cyberpesten maar bij woorden blijft en dus niet zo erg is voor het slachtoffer in vergelijking met slachtofferschap in klassieke pestvormen (zeker als er fysieke agressie gebruikt wordt). Nochtans is de emotionele impact van cyberpesten meestal groter in vergelijking met het leed veroorzaakt door klassiek pesten. Slachtoffers van cyberpesten vertonen meer symptomen van depressie, stress en angst dan slachtoffers van klassiek pesten. Bovendien is een aanzienlijke groep van de slachtoffers van cyberpesten ook slachtoffer van klassiek pesten. Deze jongeren, die slachtoffer zijn van beide vormen van pesten, lijden door de accumulatie van pesten in de offline én online omgeving doorgaans het meest onder de cyberpesterijen en zijn het vaakst depressief.

Hoewel veel aandacht in onderzoek gaat naar de emotionele problemen van slachtoffers en zij vaak op meer medeleven kunnen rekenen dan pestkoppen, hebben ook pestkoppen met emotionele en psychosociale problemen te maken. Ten eerste is er een aanzienlijk deel van de cyberpestkoppen dat zelf ook slachtoffer is geweest van cyberpesten of klassiek pesten. Bovenop een mogelijke depressie, angst- en stressgevoelens als slachtoffer, ervaren ze de psychosociale problemen die bij cyberpestkoppen vaker voorkomen, zoals een gebrekkige impulscontrole, gedragsproblemen en middelenmisbruik. Ten tweede is er bij cyberpestkoppen vaker sprake van conflicten thuis, is er vaak een slechte band met de ouders en veel pestkoppen hebben het gevoel dat de leerkrachten niet om hen geven. Het pesten kan men dan in sommige gevallen beschouwen als een uitlaatklep om met negatieve gevoelens om te gaan.

Omdat zowel dader als slachtoffer lijden onder een emotionele druk, wordt aanbevolen geen strategieën te gebruiken die de pestkop isoleren en afstraffen, maar verkiest men om zoals in een “No Blame” of “Whole School” benadering zowel voor pestkop als slachtoffer ondersteuning te bieden.

Bij cyberpesten hebben we veel aandacht voor het slachtoffer, maar ook voor de pester zelf.  De omstanders die het pesten zien gebeuren kunnen veel doen om het pesten te voorkomen en te verhelpen.

Navigeer snel naar

 

Profiel Online Pestkop (Cyberpester)

  • Meer jongens dan meisjes
  • Surfen vele uren op internet, wat het risicovol maakt.
  • Band met de ouders in minder ok; laten minder gebruik van nieuwe media toe.
  • Vaker slachtoffer en omstaander van cyberpesten en minder steun van vrienden.
  • Kunnen zich minder inleven en zijn brutaler.
  • Het is ook vaak een dader van klassiek pesten.
  • Ze zijn niet erg met school bezig.
  • Ze overschatten de beloning van cyberpesten; denken meer te winnen dan ze eigenlijk doen.

Wat pestkoppen nodig hebben = 'Zeg me dat ik ertoe doe!'

Gevolgen Online Pestkop (Cyberpester)

  • Gaan soms te ver: stalking, hacking, smaad, racisme,...
  • Hebben een grotere kans op ernstige problemen als ze ouder worden (adolescentie):
    • ze komen vaker met justitie in aanraking, drinken meer alcohol en plegen vaker zelfmoord.
    • jongens die pesten zijn later vaker bij vechtpartijen betrokken.
  • Zijn niet bewust van de impact van hun daden.

 

Profiel Omstanders

  • 35% is getuige van cyberpesten
  • Omstaanders beginnen met zichzelf te onderhandelen om op die manier te beslissen wat de beste reactie is:
    • wat zijn de gevolgen voor mezelf?
    • wat zijn de gevolgen voor het slachtoffer?
    • wat zijn eventuele oplossingen?
  • Omstaanders kunnen verschillende reacties hebben:
    • hulp geboden (eerder discreet) = 45,6%
    • mee gepest = 5%
    • niets gedaan = 56,9% --> Jongeren weten soms niet wat ze moeten doen, anderen zijn bang om nadien zelf gepest te worden en het grootste deel zegt dat het hun zaken niet zijn.
  • Uit onderzoek kunnen we de volgende feiten concluderen:
    • dat jongeren sneller zullen helpen als de situatie ernstig is.
    • dat jongeren meer en sneller in privé situaties helpen dan in het openbaar.
    • dat andere omstaanders een heel belangrijke invloed hebben.
    • dat de normen van ouders een belangrijke rol spelen.

 

Gevolgen Slachtoffer online pesten (cyberpesten) 

  • Dit hangt af van de persoonlijkheid van het slachtoffer:
    • gaan zichzelf minder leuk vinden
    • vertrouwen hun leeftijdsgenoten niet
    • zijn bang om naar school te gaan
    • leidt tot isolement en depressieve gevoelens
  • Dit hangt af of ze steun hebben van hun omgeving of niet.
  • Cyberpesten met foto's en video's vinden jongeren erger dan beledigingen via gsm/online.
  • Het effect wordt erger wanneer de jongere geen controle heeft over de situatie.
  • Schadelijk effect op korte en lange termijn:
    • funtioneren op school komt onder druk
    • psychisch en lichamelijk in de knoei
    • omgaan met anderen wordt moeilijk(er)
    • kans op drepressie, zelfdoding, maar ook crimineel gedrag verhoogt.

 

 

Cyberpesten en gezondheid

Uit zowel internationaal onderzoek als uit de Friendly Attac-bevraging in Vlaanderen blijkt dat jongeren die het slachtoffer zijn van cyberpesten vaker te maken hebben met psychosomatische klachten, zoals duizeligheid, zenuwachtigheid, futloosheid, rugpijn, humeurigheid, slaapproblemen, buikpijn of hoofdpijn. Opvallend is ook dat cyberpestkoppen zelf psychosomatische klachten ervaren, wat bevestigt dat ook zij met stressklachten of psychische problemen te kampen hebben.

Psychosomatische klachten kunnen een signaalfunctie hebben dat iemand lijdt onder pestervaringen. Uit een studie over klassiek pesten blijkt dat jongeren psychosomatische klachten ontwikkelden nadat ze werden gepest, terwijl ze voor de pestervaringen geen mentale gezondheidsklachten hadden. Bij jongeren die vage gezondheidsklachten melden, kan het daarom aangewezen zijn dat verder gevraagd wordt naar pestervaringen door de zorgleerkracht of door het CLB.

Voor wie is de impact het grootst?

Sommige jongeren ervaren een grotere negatieve impact van het cyberpesten dan andere. De verschillen in deze ervaring kunnen enerzijds te wijten zijn aan persoonskenmerken en anderzijds aan kenmerken van het pestvoorval.

Persoonskenmerken

Uit onderzoek blijkt dat jongere slachtoffers van cyberpesten (jonger dan 12 jaar) relatief meer geschokt zijn door het voorval dan oudere jongeren. Ook ervaren meisjes dat de impact van het cyberpesten op hun leven groter is dan jongens. Nochtans stelt men in onderzoek vast dat jongens die het slachtoffer zijn van cyberpesten meer gezondheidsklachten melden dan meisjes. Ook bij migrantenjongeren die minder dan 10 jaar in het land wonen blijkt de gezondheid slechter na het cyberpesten dan bij andere slachtoffers van cyberpesten.

Longitudinaal onderzoek stelde vast dat jongeren die depressieve klachten hebben, meer kans lopen om gecyberpest te worden en hierna nog een verergering vertonen van de depressieve symptomen. Zij komen als het ware in een vicieuze cirkel terecht waarbij de depressie steeds erger wordt. Dit is vooral zo voor jongens. Jongens met depressieve symptomen hebben tot achtmaal meer kans om gecyberpest te worden dan anderen.

Dat jongeren met gezondheidsproblemen vaker het slachtoffer zijn van cyberpesten en dat dit hun gezondheidstoestand niet bevordert, blijkt ook uit de cijfers van jongeren met obesitas. Uit een Vlaamse studie bij jongeren in het Zeepreventorium (De Haan) blijkt dat jongeren met obesitas meer kans lopen om gecyberpest te worden, en dat deze slachtoffers een tot vijf keer grotere kans hebben om zelfdodingsgedachten te hebben in vergelijking met jongeren met obesitas die niet gecyberpest worden.

Kenmerken van het pestvoorval

Niet enkel of men gecyberpest word hangt samen met de psychosociale beleving, maar ook hoe en hoe vaak dit gebeurt. Uit onderzoek blijkt dat als het gaat om cyberpesten via foto’s of video’s, slachtoffers dit als emotioneel meer ingrijpend beschouwen dan wanneer het om andere vormen gaat (bv. via sms). Uit onderzoek blijkt ook dat gecyberpest worden door een volwassene meer leed veroorzaakt dan gecyberpest worden door een andere jongere. Jongeren die zowel online als offline gepest worden, en vooral als ze door dezelfde mensen gepest worden, vertonen de meeste psychosociale en emotionele problemen. Ook bij jongeren die herhaaldelijk gecyberpest worden, met name minstens 3 keer, is de negatieve impact groter dan bij jongeren die minder vaak het slachtoffer van cyberpesten zijn. Die laatste groep jongeren kunnen beschouwd worden als risicogroepen waarvoor extra aandacht en begeleiding aangewezen zijn.

Cyberpesten en zelfdoding*

Een van de meest zichtbare gevolgen van cyberpesten, waarover vooral in de media gerapporteerd wordt, zijn de pogingen tot zelfdoding die sommige slachtoffers van cyberpesten ondernomen hebben. Uit internationaal onderzoek blijkt dat het risico op zelfdoding tot drie keer zo hoog is bij slachtoffers van cyberpesten in vergelijking met jongeren die niet gecyberpest worden. Uit het Vlaamse Friendly Attac onderzoek, dat in 2013 bij 1750 jongeren uit het 1e tot 3e middelbaar werd uitgevoerd, bleek dat bijna de helft van de jongeren die minstens 2 à 3 maal per maand gecyberpest werden, er vaak of heel vaak aan gedacht hebben om zelfmoord te plegen. Bij jongeren die al minstens eenmaal gecyberpest werden in de afgelopen 6 maanden, was er ongeveer een derde die er al ooit aan gedacht heeft om zelfmoord te plegen. Ook al heeft dit betrekking op een klein aantal jongeren die het slachtoffer zijn van cyberpesten, toch toont dit duidelijk de nefaste psychosociale impact aan die cyberpesten kan hebben op jongeren. 

Bij klassiek pesten kan de steun die slachtoffers ervaren, bijvoorbeeld van hun ouders, een buffer vormen tegen zelfdodingsgedachten. Bij slachtoffers van cyberpesten blijkt deze steun veel minder bescherming te bieden tegen de gedachten om uit het leven te stappen. Zelfdoding zou bij cyberpesten bovendien heel plots kunnen optreden, als een acute reactie om te ontsnappen aan een ondraaglijk gevoel van schaamte en/of vernedering. Er wordt vermoed dat cyberpesten tot meer schaamte en hopeloosheid leidt, omdat het voor iedereen zichtbaar is en vaak ook langer zichtbaar blijft en de jongere zich er niet kan tegen afschermen. Ook cyberpestkoppen denken vaker aan zelfdoding dan jongeren die niet betrokken zijn bij cyberpesten, maar in veel mindere mate dan slachtoffers van cyberpesten.

*Heb je vragen over zelfdoding, dan kan je terecht bij de Zelfmoordlijn, op het gratis nummer 1813 in België en in Nederland is dit 0900-0113 113 online.

 

Artikel

Dossier: Cyberpesten
 
Bronnen- UGent - Fysieke activiteit en Gezondheid, Mediawijisheid, Veilig Online