Ouderen | Wat kan ik doen | Pesten | Stop Pesten Nu

084-0035994

Foutmelding

You may not view this site from your current location.

Ouderen | Ik word gepest | Wat kan ik doen? | Pesten

Een groot aantal ouderen in verzorgingshuizen wordt gepest door medebewoners. Het gaat om zaken als het maken van nare opmerkingen en roddelen, doen alsof je iemand niet ziet of hoort, iets afpakken, spugen, het overslaan bij traktaties, niet teruggroeten en schoppen onder tafel. Over het algemeen trekken ouderen in woonzorgcentra elkaar niet aan de haren. Wel houden zij plekken bezet en sluiten zij anderen buiten. Zij negeren en blokkeren zijelkaars weg met bijvoorbeeld de rollator. Negatieve opmerkingen en blikken komen veel voor. Fsieke pesterijen zijn niet uitgesloten. Ook worden ouderen uitgesloten van activiteiten zoals het gezamenlijk nuttigen van maaltijden.

Pesten in verzorgingshuizen leidt tot isolatie en vereenzaming, praat met een organiisatie voor hulp of advies of praat met iemand die u vertrouwt.

Uit onderzoek van de Radboud Universiteit Nijmegen blijkt dat minstens 20 procent van de ouderen in woonzorgcentra worden gepest door andere bewoners. 

 

Indicaties voor pestgedrag

Slachtoffers van pestgedrag durven het meestal niet aan te geven, het is dan ook van groot belang dat het personeel en familieleden van bewoners in een woonzorgcentrum alert zijn op symptomen en patronen. Als iemand voortdurend alleen is, er angstig en onzeker uitziet of en bijna altijd door andere bewoners wordt genegeerd, kunnen dit indicaties zijn voor pestgedrag.

Oorzaken pestgedrag

Om pestgedrag onder ouderen goed aan te kunnen pakken, is het van belang om te weten wat de oorzaken hiervan zijn. Er is echter bijna geen onderzoek gedaan naar pestgedrag in woonzorgcentra. Toch zijn er veel gelijkenissen te vinden tussen pestgedrag op scholen en in woonzorgcentra. Er spelen namelijk in grote mate dezelfde groepsdynamische processen. Oorzaken van pestgedrag kunnen zijn:

  • Voortdurende evenwichtsverstoring in de groep
  • Slecht contact tussen het woonzorgcentrum en de familieleden van de ouderen
  • Autoritait gedrag van medewerkers en leiding
  • Voortdurende strijd om ‘macht’ binnen de groep
  • Zondebokmechanisme
  • Verveling
  • Persoonlijke problemen
  • Voorgeschiedenis

Aanpak pestgedrag

Dat er binnen verschillende woonzorgcentra gepest wordt is duidelijk, maar wat kan er concreet tegen gedaan worden? Het Ouderenfonds geeft enkele handige tips:
Zorg ervoor dat zowel bewoners als medewerkers van een instelling weten bij wie ze met een klacht over pesten terecht kunnen.

  • Richt binnen een afdeling een commissie van ouderen op die meedenkt over hoe pestgedrag kan worden voorkomen, om de bewoners zelf bij de problematiek rondom pesten te betrekken.
  • Breng de problematiek onder de aandacht door het organiseren van informatieavonden voor medewerkers, bewoners, familieleden en vrijwilligers. Met het bewust maken van de ernst van het pesten, is al een belangrijke stap gezet.
  • Houd, om pestgedrag te signaleren, de sfeer binnen de verschillende bewonersgroepen goed in de gaten.
  • Treedt adequaat op als er gepest wordt. Als iemand ongestraft iets kan doen wat eigenlijk niet mag, kan dat ertoe leiden dat het vaker gebeurt.
  • Begeleid nieuwe bewoners goed, introduceer diegene fatsoenlijk in de groep.
  • Betrek familieleden en partners ook bij het pestprotocol, het kan voor ouderen vaak heel moeilijk zijn om ana te geven dat zij worden gepest.

Uit bovenstaande aanpak, verschillende gesprekken met ouderen, slachtoffers en zorgprofessionals komt één duidelijke boodschap naar voren: maak pesten bespreekbaar!

(Bron: Ouderenfonds)

 

Wilt u met iemand praten over het pesten? Bij deze organisaties kunt u terecht 

Waarom is het, ook voor volwassenen, zo moeilijk om hardop te zeggen dat je gepest wordt? Patricia Bolwerk van stichting Stop Pesten Nu legt het uit. Zie video hieronder van RTL Nieuws 'Praten over pesten is super moeilijk, en dit is waarom!'

 

Het is NOOIT uw schuld als u gepest wordt!

 

  • Mind Korrelatie is een landelijke organisatie. Zij bieden anonieme, professionele, psychische, psychosociale hulp en geven individueel advies en hulp aan iedereen die hierom vraagt. Het is ook moeilijk om toe te zien als een dierbare gepest wordt, een kind, partner of ouder – maar ook als deze zelf pest. Bel 0900 - 1450  (maandag t/m vrijdag 09:00 - 18:00),  chatten, mailen of What'sappen via de website: www.mindkorrelatie.nl

  • De Luisterlijn - dag en nacht, alle dagen van de week, het hele jaar door voor een vertrouwelijk gesprek. Want praten lucht op. Bel 088 0767 000 Chatten of mailen kan via de website www.deluisterlijn.nl

  • ANBO “Tegen iedereen die veel alleen thuis zit, gepest wordt, de behoefte heeft om even z’n hart te luchten of gezellig wil praten, zegt de ANBO bel 0348 - 46 66 66 Elke dag (ook in het weekend) zijn zei van 09:00 tot 21:00 uur bereikbaar. Als u belt, staat iemand van ANBO u te woord. Of u nu wél of geen lid van ANBO bent. Websiite: www.anbo.nl

  • KBO/PCOB voor senioren van vandaag en morgen.  Voor ouderen, ook met een migratie-achtergrond, voor informatie of een luisterend oor: Senioren kunnen er terecht met vragen, signalen, en ook wordt er een luisterend oor geboden. Vanaf vandaag worden ook oudere migranten –indien gewenst in de eigen taal – te woord gestaan door een vrijwilliger die zelf een Caribische, Chinese, Italiaanse, Marokkaanse, Molukse, Spaanse, Surinaamse of Turkse achtergrond heeft. Bel: 030-3400600 op maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 17.00 uur.
  • 113 Zelfmoordpreventie (24/7) - Ken of ben jij iemand met zelfmoordgevoelens? Bel direct ► 113. Zij bieden mensen de gelegenheid over hun gedachten aan zelfmoord te spreken en zijn ook voor mensen die een dierbare door zelfmoord zijin verloren. 113 dag en nacht, alle dagen van de week, het hele jaar door. Website 113Zelfmoordpreventie 

  • Slachtofferhulp: Hulp bij geestelijke mishandeling Wordt u door iemand in uw omgeving gekleineerd, geïntimideerd of gepest? Dan kan er sprake zijn van geestelijke mishandeling. U staat er niet alleen voor. Bel 0900-0101 (gebruikelijke belkosten). Maandag t/m vrijdag tussen 08.00 en 20.00 uur en zaterdag tussen 10.00 en 17.00 uur. Website: www.slachtofferhulp.nl

 
 
 

Heeft u geen haast om snel iets te vinden?

Scroll dan rustig naar beneden op deze pagina, lees de informatie, bekijk de video's en tips.

Heeft u wel haast?

Klik dan op één van de links in het overzicht hieronder

 

 

 

Wat is pesten?

Pesten is het systematisch uitoefenen van psychische- en/of fysieke mishandeling door één of meerdere personen van één persoon die niet in staat is zichzelf te verdedigen. Soms lijkt het alsof iemand zich prima kan verweren of zelfs pesterijen uitlokt door provocerende gedragingen of opmerkingen. Maar dit betekent niet dat het de eigen schuld van deze persoon is. De één ondergaat pesterijen angstig en teruggetrokken, de ander probeert zich op andere manieren te verweren.

Pesten is iets anders dan plagen. Bij pesten is sprake van een ongelijke machtsverdeling en worden de gebeurtenissen als negatief ervaren door het slachtoffer. Pesten is systematisch en gericht op één persoon, terwijl plagen vaak eenmalig of over en weer plaatsvindt. In het onderzoek van de Radboud Universiteit Nijmegen wordt bewust niet gesproken van pesten, maar van relationele agressie. De reden daarvoor is dat pesten geassocieerd wordt met gedrag van kinderen. Pesten is doorgaans een groepsfenomeen. Om die reden vindt pestgedrag ook vaker plaats op plekken waar mensen voor een langere tijd bij elkaar zijn, zoals op scholen en in woonzorgcentra.

 

Hoe kan pestgedrag worden herkend?

Over het algemeen trekken ouderen in woonzorgcentra elkaar niet aan de haren. Wel houden zij plekken bezet en sluiten zij anderen buiten. Ook kunnen zij elkaar negeren en blokkeren zij elkaars weg met bijvoorbeeld de rollator. Negatieve opmerkingen en blikken komen veel voor.

Fysieke pesterijen kunnen in woonzorgcentra ook voorkomen. Meestal durven slachtoffers van pestgedrag dit niet goed aan te geven. Het is daarom van belang om alert te zijn op symptomen en patronen. Enkele voorbeelden:

  • Iemand is vrijwel voortdurend alleen
  • Anderen luisteren niet naar de betreffende persoon of hij wordt genegeerd
  • De oudere ziet er angstig en onzeker uit 

Deze gedragingen zijn geen bewijs van pestgedrag, maar kunnen wel een indicatie zijn.

In deze gevallen is het belangrijk om de betreffende persoon nauwlettender in de gaten te houden of hem (ongezien) te vragen naar eventueel pestgedrag. Pesten kan per ongeluk gebeuren. Iemand kan het gevoel hebben genegeerd te worden, terwijl in feite sprake is van slechtziend- of slechthorendheid van de ander.

Uit het onderzoek van de Radboud Universiteit Nijmegen blijkt dat 20% van de ouderen aangeeft weleens gepest te worden. Het verzorgend personeel geeft aan dat het zelfs om 40% van de ouderen gaat. Deze cijfers zijn vergelijkbaar met die van kinderen op scholen, maar het is verbazingwekkend dat vrijwel geen onderzoek naar pestgedrag onder ouderen is gedaan. Bovendien zijn geen antipestprogramma’s voor woonzorgcentra beschikbaar, terwijl dit probleem zich in zo’n grote mate voordoet in woonzorgcentra.

 

Wat zijn oorzaken van pestgedrag?

Om pestgedrag onder ouderen goed aan te kunnen pakken, is het van belang om te weten wat de oorzaken hiervan zijn. Er is nagenoeg geen onderzoek gedaan naar pestgedrag in woonzorgcentra. Daarom baseren wij ons grotendeels op onderzoek naar pestgedrag op scholen. Op scholen en in woonzorgcentra spelen in grote mate dezelfde groepsdynamische processen. Achter elke oorzaak staat een suggestie voor verandering.

Voortdurende evenwichtsverstoring in de groep

Wanneer het evenwicht voortdurend wordt verstoord in een groep, neemt de kans op pestgedrag tussen ouderen toe. Het evenwicht kan bijvoorbeeld verstoord worden door frustraties van verzorgend personeel of autoritair gedrag van medewerkers en leiding. Deze en andere oorzaken worden hieronder toegelicht.

Slecht contact tussen het woonzorgcentrum en de familieleden van de oudere

Het gebeurt helaas geregeld dat de familie een conflict heeft met een medewerker over de zorg voor de oudere. De frustraties kunnen hoog oplopen en deze kunnen vervolgens gemakkelijk worden afgereageerd op de oudere of andere bewoners. Dit beïnvloedt de onderlinge sfeer in de groep negatief en werkt pestgedrag in de hand. Het is daarom van belang om een goed klachtenbeleid te hebben, waarbij familie zich gehoord, medewerkers zich gesteund en ouderen zich beschermd voelen.

Autoritair gedrag van medewerkers en leiding

Autoritair gedrag is gedrag waarbij de eigen wil wordt opgelegd zonder inspraak van anderen. Dit gedrag kan diep geworteld zijn in de organisatie van woonzorgcentra, met negatieve effecten voor personeel en bewoners tot gevolg. Autoritair gedrag kan, net als een te grote werkdruk voor het personeel, leiden tot mishandeling van ouderen. Mishandeling is dan niet alleen een zeer ernstige vorm van autoritair gedrag (machtsmisbruik), maar bovendien een signaal dat iets ‘niet in de haak is’ bij de medewerker. Dat kan veroorzaakt worden door zowel psychische problemen als externe factoren. Die externe factoren kunnen te maken hebben met persoonlijke omstandigheden in familiaire kring, maar ook met autoritair gedrag door de leidinggevende of ongezonde werkdruk. Een goed personeelsbeleid is daarom van invloed op een afname van pestgedrag en andere wantoestanden zoals mishandeling.

Voortdurende strijd om de macht binnen de groep

In een groep ontstaat na verloop van tijd een hiërarchie en daar is op zich niets mis mee. Als steeds nieuwe mensen bij een groep komen of groepsleden wegvallen, verstoort dat het evenwicht in de groep voortdurend en dat veroorzaakt onrust en stress. Het is helaas onvermijdelijk dat verhoudingsgewijs veel wijzigingen in samenstelling van woonzorgcentra plaatsvinden, als gevolg van overlijden en beschikbaar gekomen plaatsen. Daaraan kan een woonzorgcentrum weinig veranderen. Wel kan geprobeerd worden om andere oorzaken van groepswijzigingen zoveel mogelijk te verminderen. Men kan proberen om een groep zoveel mogelijk als vaste groep een plek te geven en als zodanig te handhaven.

Zondebokmechanisme

Bij mens en dier is het een veel voorkomend verschijnsel dat één van de groepsleden de ziekten en frustraties van de groep op zich geprojecteerd krijgt. Als deze zondebok uit de groep wordt gehaald, lost het probleem zich niet op. De groep zal een nieuw slachtoffer uitkiezen.

De kans is groot dat ouderen zich gespannen voelen als gevolg van hun (recente) verhuizing uit hun oude, vertrouwde huis en omgeving en het al dan niet bewuste besef dat de fysieke en psychische gezondheid steeds verder afbrokkelt. Ook kan men gefrustreerd zijn over de afhankelijkheid van derden, de zorg van het woonzorgcentrum of het gebrek aan aandacht door familieleden. Het zondebokmechanisme kan worden gereduceerd door de ouderen andere manieren te leren om hun spanning af te voeren, bijvoorbeeld door gespreksgroepen.

Heterogeniteit van de groep

Het Nationaal Ouderenfonds heeft diverse berichten gekregen over pestgedrag tussen verschillende groepen in een woonzorgcentrum. Ouderen uit de ene wijk of sociale klasse kunnen ouderen uit de andere wijk of klasse buitensluiten. Groepsvorming is niet erg en het kan zinvol zijn om bij de samenstelling van een groep te kijken naar zoveel mogelijke onderlinge overeenkomsten, zodat men zich niet teveel vervreemd van de ander voelt.

Verveling

Verveling kan ontstaan doordat alles voor je geregeld wordt (hospitalisering) of doordat de dagelijkse gebeurtenissen teveel op elkaar gaan lijken. Afwisseling in het programma helpt verveling voorkomen. Daarnaast is het van belang om ouderen zoveel mogelijk eigen verantwoordelijkheid te geven. In plaats van hun onvrede over de inrichting van de woonkamer steeds te moeten aanhoren, kan een ‘commissie van ouderen’ samengesteld worden. Deze commissie krijgt als opdracht om met een nieuwe indeling van de ruimte te komen. Niet altijd zijn dergelijke initiatieven te realiseren, maar het is aan te bevelen om te zoeken naar manieren waarop de bewoners in toenemende mate medeverantwoordelijk zijn voor het leefklimaat in het woonzorgcentrum. Ouderen kan ook gevraagd worden op welke manieren zij meer betrokken willen worden.

Anonimiteit

Groepsvorming is op zich niet verkeerd. Het schept een band en geeft mensen het gevoel dat zij ergens bij horen. Het is daarbij ook van belang dat mensen zich gezien en erkend voelen. In woonzorgcentra geldt dat niet alleen voor de ouderen, maar ook voor het personeel. Wanneer te vaak verschillende medewerkers bepaalde zorg verlenen, levert dit niet alleen onrust en onveiligheid, maar ook anonimiteit op. Ouderen waarderen de zorg enorm, wanneer zij het gevoel hebben dat de zorgverlener de oudere kent en weet op welke manier hij zijn zorg het liefste krijgt.

Persoonlijke problemen

Een oudere kan het slachtoffer worden van pestgedrag als gevolg van persoonlijke problemen. Wanneer iemand bijvoorbeeld zeer veel pijn heeft bij dagelijkse bezigheden, kan deze persoon door groepsgenoten als lastig gezien worden. Groepsgenoten kunnen geen zin hebben in diens ‘gezeur’ en deze persoon buitensluiten. Deze houding van groepsgenoten kan overigens ook voortkomen uit een projectie van hun eigen frustraties (zondebokmechanisme). Gesprekken, in de groep of individueel, over klachten en frustraties dragen bij aan wederzijds begrip en tolerantie.

Voorgeschiedenis

Een oudere kan vroeger, op school of op het werk, gepest zijn. Hierdoor kan zijn vertrouwen in een groep ernstig zijn aangetast. Daardoor kan het voorkomen dat iemand al bij de eerste indruk schuw of terughoudend overkomt. Het kan ook zijn dat iemand de sociale vaardigheden niet heeft ontwikkeld om goed en zelfstandig in een groep te functioneren. In dergelijke gevallen kan het woonzorgcentrum bijdragen door een oudere te begeleiden wanneer hij voor het eerst de eetzaal betreedt. Daarbij kan de begeleider van tevoren een groep uitgezocht hebben, waarvan hij denkt dat de oudere daarbij zou kunnen passen. Hij kan de groep en de nieuweling dan actief aan elkaar voorstellen. Sociale vaardigheids- en weerbaarheidstrainingen kunnen ook in een woonzorgcentrum nog hun vruchten afwerpen. Het Nationaal Ouderenfonds heeft helaas ook moeten constateren dat ouderen die vroeger als kind gepest zijn, de jonge daders later in het woonzorgcentrum weer tegenkomen. Het pestgedrag wordt dan hervat, veelal doordat dan dezelfde groepspatronen weer ontstaan. De kans hierop is groter naarmate de keuzevrijheid voor woonzorgcentra kleiner is.

 

Wat kan concreet tegen pestgedrag gedaan worden?

  1. Zowel voor bewoners als medewerkers van een instelling moet duidelijk zijn bij wie ze met een klacht over pesten terecht kunnen. Vandaar is het van belang dat een verzorgingshuis iemand aanstelt die verantwoordelijk is voor de bestrijding en voorkoming van pestgedrag binnen de instelling.
  2. Om bewoners zelf bij de problematiek rondom pesten te betrekken kan een instelling ervoor kiezen om op iedere afdeling een commissie van ouderen samen te stellen, die meedenkt over hoe pestgedrag kan worden voorkomen.
  3. Breng de problematiek onder de aandacht door het organiseren van informatieavonden voor medewerkers, bewoners, hun kinderen en vrijwilligers. Hier kan worden verteld wat er allemaal wordt verstaan onder pesten en welke ernstige gevolgen dit voor iemands welzijn kan hebben. Met het bewust maken van de ernst van het pesten, is al een belangrijke eerste stap gezet.
  4. Om pestgedrag te signaleren is het belangrijk dat verzorgers de sfeer in de groep goed in de gaten houden. Een negatieve sfeer werkt pestgedrag in de hand. Omdat het zorgpersoneel veelal kampt met een hoge werkdruk kunnen ook vrijwilligers worden geïnstrueerd om extra alert te zijn op pestgedrag.
  5. Ongestraft iets doen wat niet mag, leidt ertoe dat het vaker gebeurt en kan ook leiden tot gevoelens van onveiligheid. Daarom is het van groot belang dat er adequaat wordt opgetreden tegen pestgedrag. Spreek de pestende oudere dus ook aan op zijn of haar gedrag. Blijft iemand na herhaaldelijk waarschuwen volharden in negatief gedrag, neem dan maatregelen en sluit iemand bijvoorbeeld uit van een volgende groepsactiviteit.
  6. Voor een nieuwe bewoner is de eerste periode in een instelling vaak extra lastig omdat hij of zij nog slechts weinig mensen kent. Het is daarom wenselijk dat een nieuweling goed wordt begeleid en voorgesteld, bijvoorbeeld de eerste keer dat hij de eetzaal betreedt.
  7. Vaak hebben ouderen zelf grote moeite om aan te geven dat zij worden gepest. Het is daarom ook van belang om een eventuele partner of kinderen bij het pestprotocol te betrekken.

Bron Nationaal Ouderenfonds

 

Uitschelden, buitensluiten en roddelen: in een bejaardenflat in Rotterdam is het aan de orde van de dag, bleek gisteren. Dat klinkt bijzonder, maar gebeurt vaker waarschuwen deskundigen die willen dat pesten onder ouderen onder de aandacht blijft.

Het Emmahuis in Rotterdam zou volgens de berichtgeving van het AD al maanden worden geterroriseerd door ongeveer twintig bewoners die hun buren uitschelden, discrimineren en lastigvallen. Na klachten gaat beheerder Laurens Wonen over op bemiddeling tussen de bejaarde pestkoppen en hun slachtoffers.

Een op de vijf gepest

De Rotterdamse flat is niet het enige ouderenhuis waar pesten voorkomt. Ook in Den Helder maakten bewoners van een zorgcomplex elkaar het leven zuur en het COC waarschuwt al jaren dat homoseksuele ouderen vaak worden gediscrimineerd in verzorgingshuizen. 

Uit eerder onderzoek van de Radboud Universiteit bleek al dat een op de vijf ouderen in verzorgingshuizen te maken krijgt met pesterijen. Ondervraagde verzorgers hadden het zelfs over vier op de tien bejaarden die slachtoffer worden van scheldpartijen, buitensluiting of zelfs geweld. Het onderzoek was reden voor het Nationaal Ouderenfonds om vijf jaar geleden een zogenoemd Pestprotocol op te stellen. Daarin stonden tips en informatie voor bewoners en verzorgend personeel om pesten te herkennen en aan te pakken. 

Als kinderen in de zandbak

Bejaardenhuis De Koperhorst  in Amersfoort ging met het protocol aan de slag, maar ziet recent weer een opleving van pestgedrag. "Het gaat van lichte pesterijen als stoelen bezet houden, tot tegen schenen aanrijden en buitensluiten", vertelt begeleidster Marjan Overberg. "Het is vaak ook afgunst, net kinderen in de zandbak die elkaars speelgoed afpakken."

"Het gebeurt vaak als er nieuwe mensen binnenkomen", vertelt een bewoonster. "Als er een nieuw iemand bij hen aan tafel wil zitten zeggen ze 'Nee, jij mag hier niet zitten'". "Er wordt wel geroddeld", geeft ook een andere bewoonster toe. "Soms is dat echt pesten, vooral aan tafel. Ik blijf vaak maar boven, dan heb ik er geen zin in". Echt uit de hand loopt het niet vaak volgens de bewoners, maar als dat gebeurt houden ze zich ook liever afzijdig. 

Korter leven door stress

Ook ouderenpsycholoog Sarah Blom ziet regelmatig pestgedrag en benadrukt dat pesten niet alleen maar bij kinderen gebeurt. "Soms is het inderdaad bijna puberaal, groepen mensen isoleren bepaalde bewoners echt. Sommige ouderen zijn van nature al negatief of narcistisch ingesteld. In zo'n tehuis komt dat er, zonder afleiding, sneller uit. Maar vaak zijn het ook negatieve gevoelens over het ouder en afhankelijker worden die ouderen tot pesten drijft."

Ouderen schamen zich er vaak voor als ze gepest worden en dus blijven ernstige gevallen soms onzichtbaar, met grote gevolgen. "Slachtoffers zijn vaak al kwetsbaar en willen het niet aankaarten omdat ze afhankelijk zijn van de zorg daar. Maar die stress kan je leven echt verkorten", waarschuwt Blom.

Camerabeelden

Ze vindt het dan ook belangrijk dat pesten onder ouderen vaker aangekaart wordt, en ook harder aangepakt. "Verzorgenden moeten echt streng zijn en consequenties aan pestgedrag verbinden, net als dat je bij kinderen zou doen." Ook kinderen van de ouderen moeten beseffen dat hun ouders hiermee te maken kunnen krijgen. "Ik hoor weleens 'mijn ouders doen dit niet' wanneer we het over pestgedrag hebben. Desnoods moet je hen dan met camerabeelden laten zien wat er gebeurt."

Zover is het nog niet gekomen in De Koperhorst, maar Overberg neemt alle klachten wel heel serieus. "Ik heb laatst iemand streng toegesproken na een officiële klacht. Je moet bewoners wel in hun waarde laten, maar zorgen dat situaties niet uit de hand lopen. Plagen mag, maar pesten absoluut niet."

Bron RTL Nieuws

 

Doelgroep: 
Bejaarden

Tip van de redactie

Tip van onze redactie met interessante informatie over pesten en online pesten (cyberpesten):