Voor HRM & Personeelszaken | Pesten op het Werk | Stop Pesten NU

084-0035994

Foutmelding

You may not view this site from your current location.

Voor HRM & Personeelszaken | Pesten op het Werk

Werkgerelateerde psychosociale risico’s zijn aspecten van de organisatie en management van het werk die lichamelijke of geestelijke schade kunnen veroorzaken. Deze risico’s zijn momenteel een van de grootste uitdagingen op arbogebied en houden verband met problemen zoals geweld, intimidatie en pesten op het werk.

Extern werkgerelateerd geweld refereert aan geweld door klanten, patiënten of leerlingen. Er is sprake van pesten of intimidatie wanneer iemand op de werkplek aanhoudend te maken heeft met negatief, vernederend of intimiderend gedrag. Uit de vierde Europese enquête naar de arbeidsomstandigheden uit 2007 blijkt dat in de twaalf maanden ervoor 6% van de werknemers op het werk met lichamelijk geweld was bedreigd, dat 4% slachtoffer was geweest van geweld en 5% van pesten en/of intimidatie. De kans om te worden geconfronteerd met zowel bedreigingen als daadwerkelijk geweld en pesten is het grootst in de gezondheidszorg, in het openbaar bestuur en bij defensie. Ook in de sectoren transport en communicatie, in de horeca en in het onderwijs zijn de risico’s groter dan gemiddeld. Werkgerelateerd geweld is een groot gezondheids- en veiligheidsprobleem, maar daarnaast ook een ethische kwestie die relevant is voor de dienstverlening aan klanten/patiënten. In 2007 sloten de Europese sociale partners een kaderovereenkomst ter bestrijding van agressie en geweld en pesten op het werk.

Doel

In dit richtlijnendocument Downloaden wordt een overzicht gegeven van de kernprincipes van ‘best practice’ met betrekking tot interventies bij geweld op het werk door derden (geweld door klanten) en pesten (mobbing) zoals gedefinieerd binnen het Europees kader voor de aanpak van psychosociale risico’s (PRIMA-EF). Het doel is om organisaties, sociale partners en experts die een dergelijke interventie op Europees of internationaal niveau willen implementeren een referentiepunt te bieden.

Benaderingen voor de preventie van geweld en pesten op het werk

Bij benaderingen voor de aanpak van psychosociale risico’s wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen benaderingen die zijn georiënteerd op de organisatie, de taak of het individu. Daarnaast wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende fases van preventie, namelijk primaire, secundaire en tertiaire preventie.

Primaire interventies zijn per definitie proactief en gericht op het verkleinen van de kans op geweld of pesten op het werk. Hiertoe behoren bijvoorbeeld beleid en plannen van aanpak gericht op het bestrijden van pesten, het registeren van geweldsincidenten en het herinrichten van de psychosociale werkomgeving. Secundaire interventies zijn tijdige reacties gericht op de ontwikkeling van vaardigheden van werknemers om met psychosociale risico’s om te gaan. Interventies bij geweld of pesten kunnen bijvoorbeeld trainingen, personeelsenquêtes of conflictoplossingen zijn. Tertiaire interventies zijn gericht op het beperken en herstellen van schade als gevolg van pesten en geweld. Daartoe behoren bijvoorbeeld bedrijfsovereenkom- sten, maar ook nazorg, counseling en therapie.

Kernaspecten van interventies gericht op het voorkomen en beperken van pesten en geweld op het werk

In het kader van PRIMA-EF is er pan-Europees onderzoek verricht en zijn er gesprekken gevoerd met experts om de kernaspecten van succesvolle interventies te identificeren alsmede aspecten waarmee rekening moet worden gehouden bij het bestrijden van pesten en geweld op het werk.

Pesterijen en geweld door derden zijn multidimensionale verschijnselen. Om peste- rijen en geweld op het werk te voorkomen en te beperken is een integrale benadering nodig met acties op individueel niveau, functieniveau, organisatie niveau en sociaal niveau. Een preventieve aanpak dient daarbij prioriteit te krijgen.

  • De planning van interventies dient te worden gebaseerd op kennis over de oorzaken en escalerende aard van pesten en geweldsituaties, opgedaan uit onderzoek of op basis van wetenschappelijke theorieën.
  • Er moet een goed uitgevoerde situatieanalyse of risico-inventarisatie aan de interventie ten grondslag liggen.
  • Interventies moeten worden toegespitst op de specifieke problemen en behoeften (bijvoorbeeld aan training) van de betrokken organisaties en personen.
  • Het is van cruciaal belang dat leidinggevenden de doelstellingen en implemen- tatie van interventies steunen en faciliteren.
  • Iedereen die is betrokken bij een interventie moet eigenaar zijn van het proces. Personeel gespecialiseerd in gezondheid en veiligheid op het werk vormt een goede partner om mee samen te werken, evenals vakbonden.
  • Er dient een evaluatiestrategie te worden ontwikkeld die duidelijk is gekoppeld aan de beschreven doelen van de interventie en de gesignaleerde problemen.
  • De interventie moet worden geëvalueerd aan de hand van diverse methodes (bijvoorbeeld enquêtes of (groeps-) gesprekken). Welke er precies worden gebruikt is afhankelijk van de omvang en de beschikbare middelen van het bedrijf.
  • Ook de kwaliteit en effectiviteit van de implementatie van de interventie moet systematisch worden beoordeeld.

Lees verder >>  Goede voorbeelden van interventies bij geweld en pesten op het werk van Prima EF Consortium Downloaden

 

Informatie om Pesten op de Werkvloer aan te pakken voor HRM en Personeelszaken

 

Drie HR-adviseurs en een arbeidsrechtadvocaat geven advies. Je bent volwassen en wordt geacht je eigen boontjes te kunnen doppen. 

Wanneer één of meer collega’s je het leven zuur maken, roept dat misschien schaamte op. Maar daarmee los je niets op. Hoe kun je ervoor zorgen dat het pesten stopt? Is het verstandig om er over te praten? Of wordt het dan erger? 

1. Neem je gevoel serieus

Zeventien procent van de werknemers zegt te worden gepest, zo bleek uit onderzoek in 2009 door de Universiteit Twente (Bron). Waarover gaat het dan? Om ‘uitschelden, intimideren, isoleren en belachelijk maken’, meldt de website Pesten op de Werkvloer. Maar pesten kan ook ‘op een subtielere manier door iemand bijvoorbeeld zinloze taken te geven, belangrijke informatie achter te houden of nooit koffie mee te nemen voor de bewuste collega.’

HR teamleider Cynthia van Tilborg-Felling van ADP Nederland: ‘Al dit soort gedragingen zorgen er in ieder geval allemaal voor dat de ander zich niet prettig zal voelen.’ P&O-adviseur Tamara Baars van ArtEZ: ‘Als het je overkomt, zorg dan goed voor jezelf. Kruip niet in de slachtofferrol en vertrouw op je intuïtie als je voelt: dit gaat te ver. Kom in actie, op een constructieve en niet agressieve manier.’

2. Praat over het pesten

Wat kun je doen? Baars: ‘Maak het bespreekbaar, hoe moeilijk je dat misschien ook vindt. Eerst bij de pesters zelf, maar als dat te moeilijk is, kun je het ook aankaarten bij je leidinggevende of een vertrouwenspersoon. En als dat zelfs te dichtbij is, ga dan naar je huisarts of de bedrijfsarts. Blijf er in ieder geval niet mee rondlopen.’

HR-Adviseur Gonnie de Leeuw van Claeren HRM: ‘Als de leidinggevende behoort tot het pestgroepje of het probleem niet erkent, kun je het aankaarten bij de vertrouwenspersoon binnen de organisatie of bij HR. Zij kunnen samen met jou de mogelijkheden bekijken om het pesten bespreekbaar te maken en te laten stoppen.’

3. Schaam je niet als je gepest wordt

Maak je jezelf niet nog kwetsbaarder door dit probleem aan te kaarten, bijvoorbeeld bij je leidinggevende? Baars: ‘Nee, zeker niet. Als de leidinggevende dat wel zo ziet, lijkt mij dat reden om zo snel mogelijk een andere baan te zoeken. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, maar bij zo'n werkgever wil je niet werken.’ Van Tilborg-Felling: ‘Je manager is verantwoordelijk voor het functioneren van de afdeling. Daar hoort ook de houding en gedrag van medewerkers bij.

Pesten beïnvloedt de sfeer negatief en dat heeft gevolgen voor de samenwerking en het werkplezier.’ Arbeidsjurist Floris Asscher van Pellicaan Advocaten: ‘Als je belemmerd wordt in het uitvoeren van je werk, moet je er iets aan doen. Pesterijen bespreken is geen teken van zwakte, maar juist een manier om voor je rechten op te komen.’

4. Zoek de oorzaak niet bij jezelf

Uit het eerdergenoemde onderzoek door de Universiteit Twente bleek dat ook acht procent van de leidinggevenden wordt gepest. Zij gaan echter vaak anders om met pesterijen. ‘Leidinggevenden gaan eerder de confrontatie aan, terwijl werknemers zich wat meer conflictvermijdend opstellen,’ zegt Ellen Giebels van het onderzoeksinstituut IBR van de Universiteit Twente. Baars: ‘Probeer te achterhalen waarom de pesters het op jou gemunt hebben: stel je je te soft op, reageer je gepikeerd en wordt dat grappig gevonden? Maar bedenk ook: dat de pesters pesten, zegt meer over hen dan over jou.’

5. Oefen in assertiviteit

Heb je al geprobeerd met de pesters te spreken?  De Leeuw: ‘Probeer in een vroeg stadium in te grijpen. Hoe langer je pesterijen tolereert, hoe erger het wordt.’ Asscher: ‘Spreek de persoon aan die je pest, geef op een rustige manier aan waar je grenzen zijn en probeer het zo op te lossen. Daarbij kan je ook ondersteuning vragen van de vertrouwenspersoon of een derde. Het kan bovendien helpen om eerst met een ander te bespreken waar je last van hebt en wat je er tegen kan doen.’ Baars: ‘Kies een rustig moment, dus niet tijdens een incident zelf. Er zijn overigens uitzonderingen: als het te gortig wordt, maak dan ook tijdens een pesterij duidelijk dat het voor jou “tot hier en niet verder” is.’

6. Bewandel eventueel een juridische weg

Baars: ‘Mocht het niet helpen om je probleem bij de pesters of je leidinggevende bespreekbaar te maken, en ook de steun van een bedrijfsarts of vertrouwenspersoon biedt geen soelaas, dan kun je ook een klacht indienen, mits er een interne klachtenregeling bestaat.’ Asscher: ‘De werkgever heeft een verplichting te zorgen voor een sociaal veilige werkomgeving, waar niet gepest wordt. Die plicht vloeit voort uit de Arbowetgeving als uit de verplichtingen van goed werkgeverschap die de werkgever jegens de werknemer heeft.’

7. Leg je niet neer bij ontkenning

Maar wat als degene die pest alles ontkent? Van Tilborg-Felling: ‘Dan wordt het lastiger. Probeer voorbeelden te noemen en kijk of er wellicht getuigen zijn. Maak in een gesprek in ieder geval duidelijk wat dit alles met jou doet. Om gevoel kan men niet heen.’ Baars: ‘Leg een dossier aan waarin je alle pesterijen verzamelt. Noteer datum, wat er gebeurde, wie er bij waren, wie je benaderd hebt voor hulp, enzovoort. Als er mailtjes of smsjes of appjes zijn, bewaar die dan.’

8. Hou vol 

En wat als het pesten gewoon blijft doorgaan, ondanks de acties die je hebt ondernomen? Van Tilborg-Felling: ‘Kaart dat dan aan, bijvoorbeeld met je manager. Probeer concrete afspraken te maken. Vraag je manager of hij of zij een oogje in het zeil wil houden en de betreffende medewerker op zijn of haar gedrag wil aanspreken en eventueel terzijde wil nemen voor een langer gesprek. Als dat ook niet helpt, licht de HR-afdeling dan in. Het gaat hier immers over jouw eigen functioneren en over het gedrag van werknemers. Pesten mag nooit geaccepteerd worden.’