Als schoolleider staat u vaak aan het roer van verandering. Het onderzoek van psycholoog Robert Evans, die schoolleiders adviseert over veranderingsstrategieën, benadrukt dat het essentieel is om te begrijpen dat verandering, in ieder geval in eerste instantie, door velen niet wordt gezien als groei, capaciteitsopbouw of leren, maar als verlies. Deze verschuiving in perspectief is cruciaal voor succesvolle implementatie.
Wanneer "alles al is geprobeerd" en de klas nog steeds onveilig voelt, is het tijd voor een nieuwe aanpak. Veel docenten in groep 5 ervaren een hoge werkdruk door aanhoudende conflicten en druk van ouders. Deze toolkit biedt een wetenschappelijk onderbouwde én praktische methode om de sociale dynamiek te keren.
Het herkennen van een kind dat stiekem pest is een grote uitdaging, omdat dit gedrag zich vaak buiten het gezichtsveld van volwassenen afspeelt. Kinderen zijn zich er meestal terdege van bewust dat pesten niet getolereerd wordt en zullen hun acties daarom actief verbergen voor leerkrachten en ouders.
Pesters zijn vaak sociaal zeer vaardig. Zij gebruiken agressie niet willekeurig, maar als een bewuste tactiek om hun populariteit en status in de groep te vergroten.
Na een heftig incident is het doel van herstelstrategieën (vaak Restorative Practices genoemd) niet om te straffen, maar om de relatie te herstellen en de sociale veiligheid te waarborgen.
1. Timing en setting
Het betrekken van ouders bij het handhaven van professionele grenzen is essentieel voor transparantie en een veilige leeromgeving.
Transparantie en toestemming: Zorg dat al uw acties buiten de normale rollen zo transparant mogelijk zijn. Informeer ouders over individuele begeleiding of feedbacksessies en vraag vooraf hun uitdrukkelijke instemming.
Pesten op het werk is geen onschuldig conflict of een 'kwestie van een dikkere huid kweken'. Het is een destructief patroon van herhaaldelijk gedrag, gekenmerkt door een machtsonevenwicht en de opzettelijke bedoeling om schade toe te brengen. In deze podcast duiken we in de harde realiteit van pesten binnen organisaties en bieden we de tools om dit effectief aan te pakken.
In deze aflevering bespreken we met de expertise van het Kenniscentrum Pesten:
Volgens dit rapport vormen deepfakes een specifiek en groeiend gevaar binnen cyberpesten, omdat ze door middel van kunstmatige intelligentie (AI) zeer overtuigend kunnen zijn.
De specifieke gevaren van deepfakes die in het rapport worden genoemd, zijn:
Het creëren van nepfoto's en -video's: Pesters gebruiken AI om beeldmateriaal te maken dat echt lijkt, maar volledig in scène is gezet.
Een veilige leeromgeving is geen discretionaire keuze, maar een fundamenteel recht dat onlosmakelijk verbonden is met de institutionele integriteit van de onderwijsinstelling. Dit beleidskader is gefundeerd op de missie van Najat Maalla M’jid, de Speciale Vertegenwoordiger van de Secretaris-Generaal van de VN over Geweld tegen Kinderen (SRSG-VAC).
Elke leraar herkent dit gevoel: er gebeurt iets in de klas of groep dat je niet direct kunt benoemen, maar je merkt het aan de sfeer. Blikken. Stiltes. Eén leerling die steeds stiller wordt. Een groepje dat altijd lacht als iemand anders iets zegt. Je vermoedt dat er wordt gepest — maar je hebt het (nog) niet concreet gezien.
“Ik heb geen bewijs, maar het voelt niet goed”
Toch is dit precies het moment waarop jouw handelen cruciaal is. Want wachten tot je ‘zeker weet dat het pesten is’, is meestal wachten tot het te laat is.
"Patronen van uitsluiting en vernedering tijdens je ontwikkeling kunnen een basis leggen voor hoe je later naar jezelf en de wereld kijkt", zegt psychiater en hoogleraar stress en veerkracht Christiaan Vinkers. "Ook wanneer de thuissituatie verder veilig en liefdevol was."
"Pesten, uitsluiting en grensoverschrijdend gedrag komt in de meeste organisaties niet van nieuwe medewerkers, maar van mensen die al langer in het team zitten en precies weten waar de ruimte zit. Dat maakt het lastig om te signaleren, maar niet onmogelijk. In onze trainingen laten we zien hoe je deze patronen herkent zonder dat het spanning oplevert."
Dat blijkt uit onderzoek van het NOS Jeugdjournaal en de Kindertelefoon. Eén op de vijf kinderen is zelf slachtoffer van geweld. Een groot deel van deze kinderen weet niet wat ze kunnen doen als ze met een gewelddadige situatie te maken krijgen. Het geweld gebeurt het meest op het schoolplein. Daarna op straat. Hierdoor voelen best veel kinderen zich daar onveilig. Maar geweld kan ook online gebeuren, bijvoorbeeld door bedreigingen, pesten of stalken. Vooral meisjes gaven in ons onderzoek aan dat weleens meegemaakt te hebben. Jongens krijgen vaker te maken met schoppen of slaan.
Volgens dit onderzoek is de 'think-write-pair-share' routine een cruciaal instrument voor sociale rechtvaardigheid in de klas, omdat het voorkomt dat gemarginaliseerde of gepeste leerlingen worden uitgesloten van de feedbackloop. Door participatie te structureren, is de stem van de leerling niet langer afhankelijk van hun durf, maar van de routine. U kunt deze routine specifiek inzetten om gepeste leerlingen meer stem te geven door de volgende stappen uit dit onderzoek te volgen:
Op basis van het onderzoek How children with posttraumatic stress disorder view their social networks: a qualitative study 2026 naar de sociale netwerken van kinderen met PTSS na interpersoonlijk trauma, kunnen ouders en docenten belangrijke lessen trekken over hoe deze kinderen pesten ervaren en hoe dit hun herstel beïnvloedt:
Eind vorig jaar riep het ministerie van OCW schoolbesturen op om snel werk te maken van een digitaal veilige schoolomgeving. De toegenomen cyberdreigingen in het primair en voortgezet onderwijs vragen om directe actie om leerlingen en medewerkers te beschermen.
De Week tegen Pesten is een jaarlijks terugkerend moment waarop scholen, organisaties en instellingen wereldwijdextra aandacht besteden aan sociale veiligheid. Van Nederland tot België, Engeland, Amerika en Australië: overal worden materialen, campagnes en acties ingezet om een krachtig signaal tegen pestgedrag af te geven.
De nieuwe Wet vrij en veilig onderwijs heeft als doel het veiligheidsbeleid op scholen te versterken, zodat elke leerling en elk personeelslid zich veilig en geaccepteerd voelt. Hoewel scholen vaak al veel doen aan veiligheid, introduceert dit wetsvoorstel scherpere kaders en nieuwe verplichtingen om een transparant en effectief veiligheidsklimaat te borgen.
Hieronder vindt u de belangrijkste wijzigingen die naar verwachting op 1 augustus 2026 ingaan (voor Caribisch Nederland op 1 augustus 2027).
Dit briefingdocument biedt een diepgaande synthese van de expertise en data afkomstig van Stichting Stop Pesten Nu, het centrale kenniscentrum voor pesten en online pesten in Nederland. De kern van de problematiek is dat pesten geen incidenteel conflict is tussen individuen, maar een hardnekkig, systemisch groepsproces dat voorkomt in alle lagen van de samenleving: van het basisonderwijs tot de werkvloer en de ouderenzorg.
Ouders spelen een cruciale rol bij het doorbreken van pestgedrag, zowel als partner van de school als in de directe ondersteuning van hun kind. Pesten is een complex groepsproces waarbij de driehoeksverhouding tussen school, leerling en ouders essentieel is voor een duurzame oplossing. Hieronder volgen de belangrijkste rollen en acties die ouders kunnen ondernemen volgens de bronnen:
De belangrijkste eerste stap voor ouders is het bieden van een veilige haven.
Het verschil tussen melden en ‘snitchen’ (ook wel ‘klikken’ genoemd) in de klas zit volgens de bronnen primair in de intentie en het doel van de actie. Hoewel leerlingen vaak bang zijn om als verrader te worden gezien, is er een moreel en praktisch onderscheid dat essentieel is voor een veilige sfeer.
Hieronder worden de verschillen gedetailleerd beschreven:
Het belangrijkste onderscheid ligt bij de vraag waarom iemand informatie deelt met een leraar of ouder:
Een grapje op de gang, een plagerige opmerking in de teamkamer of een geintje in de klas-appgroep: we maken het allemaal mee. Humor en plagen kunnen onderdeel zijn van een leuke sfeer op school of werk. Ze zorgen voor verbinding en kunnen de dag een stuk lichter maken. Maar er is een dunne, soms onzichtbare lijn tussen een onschuldig grapje en gedrag dat iemand diep kwetst. Het kantelpunt ontstaat vaak door een verandering in macht, herhaling of bedoeling, waardoor de ontvanger zich onveilig gaat voelen. Wanneer slaat plagen om in pesten?
Beschouwt u pesten op het werk als een simpel conflict tussen twee collega's? Die misvatting is de reden dat het probleem in veel organisaties ongestoord kan woekeren. De realiteit is veel complexer. Pesten is zelden een persoonlijk probleem, maar een symptoom van dieperliggende organisationele kwesties. Het is een stille, wijdverspreide epidemie die organisaties van binnenuit ondermijnt, productiviteit vernietigt en talent wegjaagt. In deze analyse leggen we vijf fundamentele, vaak genegeerde, waarheden bloot die traditionele opvattingen uitdagen en laten zien wat er écht speelt.
Pesten op de werkvloer leidt tot een negatieve werksfeer, verhoogd ziekteverzuim en verminderde productiviteit. Toch wordt pestgedrag in veel organisaties niet herkend of onvoldoende bespreekbaar gemaakt. Deze basistraining van Stop Pesten Nu biedt de kennis en tools om pestgedrag effectief te herkennen, te begrijpen en aan te pakken.
Wanneer is iets plagen en wanneer wordt het pesten? Die vraag is belangrijk, omdat pesten pas goed aangepakt kan worden als duidelijk is waar we het over hebben. Veel mensen gebruiken woorden als plagen, ruzie en pesten door elkaar, maar dat maakt het probleem juist onduidelijker. Wie pesten wil stoppen, moet het verschil scherp zien. In deze korte video legt Stop Pesten Nu uit wat pesten is, waarin pesten verschilt van plagen en waarom pesten altijd een groepsproces is. De video laat zien dat pesten niet alleen gaat over een pester en een slachtoffer, maar over de hele groep daaromheen.