Docenten | Voor Scholen | Stop Pesten NU

084-0035994

Foutmelding

You may not view this site from your current location.

Docenten | Voor Scholen | Kenniscentrum Pesten

Pesten onder jongeren is een groot probleem dat ernstige gevolgen voor het welzijn van alle betrokkenen heeft. In de afgelopen jaren is er veel onderzoek naar gedaan. Beau Oldenburg: ‘Infographic Beau OldenburgUit deze onderzoeken blijkt dat pesten niet, zoals eerder werd gedacht, een interactie tussen alleen pester en slachtoffer is, maar een complex sociaal verschijnsel waarbij leerkrachten en klasgenoten een belangrijke rol spelen. 

Vijf jaar lang deed onderzoeker Beau Oldenburg van Rijksuniversiteit Groningen met een heel team onderzoek naar pesten op basisscholen. Ze maakte gebruik van data van 10.000 leerlingen van tientallen scholen. Oldenburgs conclusie is heftig:

"Leraren en scholen doen heel erg hun best om het pesten aan te pakken, maar het lukt ze in veel gevallen niet. Dat komt absoluut niet omdat leraren incapabele mensen zijn, dat komt omdat pesten heel complex is. Het gebeurt vaak stiekem en de kinderen die gepest worden, praten er vaak niet over. Dat maakt het ontzettend moeilijk om het aan te pakken."

Studies wijzen uit dat leerkrachten belangrijke actoren zijn als het gaat om pesten, dat klasgenoten als publiek voor de pester fungeren en dat relaties tussen leerlingen in de klas van invloed zijn op pesten en pestgerelateerd gedrag.’Daarnaast zijn er veel misvattingen rondom pesten.

Het is volgens haar belangrijk om die eerst weg te nemen om te kunnen bepalen hoe pesten wél aangepakt kan worden.

  • Elke leraar zou zich er van bewust moeten zijn: dat in iedere klas wordt gepest.
  • Leraren die zeggen dat in zijn of haar klassen niet wordt gepest hebben vaak ongelijk blijkt uit alle onderzoeken.
  • Pesten is subjectief, een gevoel. En dat gevoel wordt vaak niet herkend door leraren.
    • "Ik heb leerlingen en leraren apart de vraag gesteld: wie in de klas wordt er gepest? Antwoorden tussen leerlingen en leraren kwamen niet overeen."

Hoe leerkrachten denken over de oorzaken van pesten kan in grofweg twee categorieën worden verdeeld: zij kunnen het pesten toeschrijven aan factoren waarop zijzelf invloed kunnen uitoefenen (interne factoren) of aan factoren waarop zij geen of weinig invloed kunnen uitoefenen (externe factoren), (Van Hattum, 1997). Uit onderzoek (RUG) blijkt dat er meer leerlingen gepest worden als de leerkracht het pesten sterk toeschrijft aan externe factoren, zoals de thuissituatie van leerlingen. Dit komt waarschijnlijk doordat deze leerkrachten geloven dat het pesten niet door hen op te lossen is en dat het daarom weinig zin heeft om in te grijpen in pestsituaties in de klas (Van Hattum, 1997). Deze leerkrachten gaan er dus van uit dat hun handelen niet zoveel verschil zal maken. Het is belangrijk dat leerkrachten zich ervan bewust zijn dat het meestal niet mogelijk is om pesten toe te schrijven aan enkel externe of interne factoren. 

Zelfs als er externe factoren zijn die het oplossen van pesten aanzienlijk bemoeilijken - zoals een problematische thuissituatie – hebben leerkrachten wel degelijk invloed op het pesten in hun klas.

Youri MulderBeau Oldenburg (’in bijna elke basisschoolklas wordt gepest’) verrichtte vier studies met data uit surveys onder scholieren en interviews met leerkrachten. Zij vond dat leerkrachten een verschil kunnen maken als het gaat om het aantal gepeste kinderen in de klas, maar dat zij niet volledig toegerust zijn om het pesten ook daadwerkelijk aan te pakken. Leerkrachten koesteren soms incorrecte opvattingen over pesten. Zo verklaarden sommige leerkrachten dat zij het gemakkelijk vonden om pesten onder hun leerlingen aan te pakken, terwijl er in die klassen juist veel gepeste leerlingen bleken te zijn. Daarnaast leken de leerkrachten niet goed te weten wat pesten precies inhoudt. Zij herkenden sommige leerlingen die beweerden gepest te worden niet als slachtoffers. Daarnaast bestempelden zij leerlingen die volgens hun zelf-rapportages niet gepest werden juist wél als slachtoffers.

Oldenburg concludeert tevens dat het moeilijk is om te bepalen of een leerling echt gepest wordt. Leerkachten geven vaak sociaal-wenselijke antwoorden op vragen en suggereren ‘overdrijving’ van de situatie van de kant van de gepeste leerling. Oldenburg: ‘Zodra leerlingen hun gepeste klasgenoten verdedigen, is het voor de pester minder aantrekkelijk om ermee door te gaan. Daarnaast kan verdedigen als een buffer tegen de negatieve gevolgen van pesten werken – er is ten minste iemand die je helpt.

Leerkrachten zien een gepest iemand niet altijd als slachtoffer - Beau Oldenburg - socioloog RUG 

Samenvattend kan gesteld worden dat leerkrachten moeten beseffen dat pesten wordt veroorzaakt door een samenspel van interne en externe factoren waarop zij deels zelf invloed kunnen uitoefenen. Daarnaast is het belangrijk dat leerkrachten pesten niet onderschatten en zich realiseren dat zij wellicht niet van alle pestsituaties op de hoogte zijn. Ten slotte is het belangrijk dat leerkrachten pesten als onacceptabel gedrag beschouwen en dit ook uitdragen naar hun leerlingen. Lees meer over dit onderzoek 'Aantal gepeste leerlingen per klas: leerkracht maakt het verschil' van de Rijks Universiteit Groningen (RUG) Rene Veenstra en Beau Oldenburg.

Wist jij dat ... 

Pesten in 10 seconden stopt (in 57% van de gevallen) als de PEER pressure group (omstanders/leeftijdsgenoten) ingrijpt​!

 

Bekijk dit experiment met je leerlingen - Grijp jij in bij pesten

Breng snel een bezoekje aan ...

CBF keurmerk

► Kenniscentrum Pesten 
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
► Kenniscentrum Online pesten ~ Cyberpesten
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
► Kennisbank ~ Inclusief Downloadcentrum
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
► (gratis) Lesideëen & Les materialen ~ Pesten & Online Pesten
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
► Dag tegen Pesten ~ Landelijk, Jaarlijks 19 april
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
► Week tegen Pesten ~ Nationaal & Internationaal
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Wij bieden naast tips & adviezen tegen Pesten en Online Pesten, voor Scholen ook informatie, zoals (zie Kennisbank):

Beleidsinstrumenten, Factsheets, Wegwijzers, Cijfers & Feiten, Richtlijnen, Wet- en regelgevingen, Handreikingen, Protocollen, Wetenschappelijke Onderzoeken, Posters en veel gratis Lesmaterialen.

 

 

 

Pesten aanpakken is een complex probleem - Ministerie van OCW 

Pesten is een complex en universeel probleem (Swearer, e.a., 2010). Op de basisschool is circa 10% van de leerlingen er slachtoffer van. Pesten heeft tal van negatieve consequenties (Salmivalli & Peets, 2009). Slachtoffers kunnen last hebben van psychische klachten, zoals gevoelens van eenzaamheid, gebrek aan zelfwaardering, geen vertrouwen hebben in anderen of depressiviteit. Niet alleen slachtoffers ondervinden (soms blijvende) problemen, ook pesters lopen het risico in hun ontwikkeling slechter af te zijn.

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap video: Wat doe jij? Waarom is pesten aanpakken zo complex.

Bekijk bovenstaande video door op de afbeelding te klikken of op deze link waar Sander Dekker laat zien welke partijen allemaal nodig zijn om pesten aan te pakken.

"Hoewel we niet allemaal verantwoordelijk zijn voor het feit dat er wordt gepest, zijn we er wel allemaal verantwoordelijk voor dat het stopt"

 

Pesters leren niet met overleg of met begrip voor anderen iets te bereiken en blijven vaak onaangepast gedrag vertonen. Daardoor hebben ze een grotere kans om op latere leeftijd probleemgedrag te vertonen, zoals delinquentie (Nansel e.a., 2004). Klasgenoten die niet direct bij het pesten betrokken zijn, ondervinden vaak ook hinder van ernstige pesterijen; ze voelen zich minder veilig en zijn bang om het volgende slachtoffer te worden (Nishina & Juvonen, 2005). Pesten heeft tot slot ook negatieve gevolgen voor het welbevinden van leerkrachten (zie Espelage e.a., 2013).

Pesten is een groepsproces 

  • Je hebt een groep nodig om te pesten
  • Pesten is een probleem van de groep
  • Je hebt de groep nodig om het op te lossen
  • Het zijn de normen in de groep en gerelateerde groepsprocessen die bepalen of leerlingen met risicofactoren worden in- of buitengesloten, of de kans krijgen om te pesten.

Pesten en de groep

  • Bijna alle leerlingen keuren pesten af; toch zijn er veel die meedoen of die niets zeggen
  • Van belang dat alle leerlingen leren inzien dat zijzelf invloed kunnen hebben op het pesten
  • Ombuigengroepsnorm:“We willen dat pesten stopt”

Hoe wordt pesten op school aangepakt?

Scholen moeten zorgen voor een sociaal veilige omgeving en moeten pesten tegengaan. Hoe ze dit doen, mogen scholen  zelf bepalen. Ze moeten wel voldoen aan de Wet veiligheid op school.

Beleid op school

Scholen voor primair en voortgezet onderwijs zijn verplicht een veiligheidsplan op te stellen. Een pestprotocol kan een onderdeel van dit plan zijn maar dat is niet verplicht. De school moet vermelden:

  • hoe de school pestgedrag signaleert;
  • welke afspraken er zijn om pesten te voorkomen en aan te pakken;
  • wie de vertrouwenspersoon is;
  • wie het aanspreekpunt pesten is;
  • hoe de klachtenregeling werkt;’
  • waar de onafhankelijke klachtencommissie is te vinden.

"Uiteindelijk zullen we ons niet de woorden van onze vijanden herinneren, maar het zwijgen van onze vrienden”

- Martin Luther King -

 

Jarenlang werd Laura (25) gepest en durfde ze dat niet te zeggen

Uit onderzoek blijkt dat ze niet de enige is. Eén op de drie kinderen vertelt nooit aan hun leraar of ouders dat ze worden getreiterd, geplaagd en uitgesloten. Beluister haar verhaal in onderstaande video of via deze link.
"Na schooltijd spraken we af; op school wilden klasgenootjes niet met mij gezien worden."

 

Pesten is geen kleuterding ... zie de cijfers ...

Cijfers Pesten

Stop Pesten Nu cartoon copyright

 

Misverstanden over pesten

  1. Pesten is goed voor je karaktervorming en helpt je om je uit moeilijke situaties te redden.
    ONJUIST: onderzoeken tonen aan dat je van systematisch gepest worden niks leert.

  2. “Ik ben vroeger op school ook gepest, maar dat heeft geen enkele invloed op me gehad”
    ONJUIST: bovenstaande wordt vaak door mensen gezegd. Onderzoekers vragen zich dan af Was het wel écht pesten? Aangezien jarenlange onderzoeken ons leren dat iedereen die gepest is daar last van heeft'.

  3. “Als je gepest wordt, moet je juist leren om van je af te bijten”
    ONJUIST: Dit is moeilijk, gegeven het machtsverschil

 

TipBijzondere momenten om binnen de BO-, VO- en SBO scholen aandacht te besteden aan pesten & online pesten: 

 

Tip

 

Pesten is ... 

Tal van factoren Pesten en Gepeste

... een vorm van agressie waarbij één of meer personen de intentie hebben een ander steeds opnieuw schade toe te brengen waarbij de macht ongelijk verdeeld is; het slachtoffer kan zich meestal niet verdedigen

  • Pesten gebeurt steeds opnieuw
  • De pester staat sterker dan het slachtoffer
  • Pesten gebeurt met opzet

Pestgedrag op school heeft veel te maken met heersende groepsnormen, terwijl de aanpak van het pestgedrag veelal gericht is op de gepeste en de pester.

De rol van de groep is echter een belangrijke factor waardoor pestgedrag op school ontstaat en in stand gehouden wordt. 

Acties voor positief effect bij het aanpakken van pesten binnen de school

  • Organiseer voorlichtingsavonden voor ouders over pesten en online pesten (cyberpesten) en maak de richtlijnen bekend binnen de school voor hulp. 
  • Bevorder de samenwerking tussen leerkrachten OP'ers en NOP'ers rond pesten. 
  • Werk structureel aan een positieve sfeer op school en bespreek met regelmaat het onderwerp pesten en hoe kinderen voor elkaar kunnen opkomen.
  • Check of je veiligheidsplan up-to-date is en dat het hele team daar mee bekend is.

TipVraag aan je leerlingen: "Wie kan binnen 30 seconden twee of meer plekken noemen waar mensen gepest worden waar de juffen en meesters niks van weten?" Je krijgt zo meerdere antwoorden.

  • Plan en zorg voor goed toezicht op de plekken waar het 'druk' is tijdens de 'lesvrije momenten zoals pauzes' en versterk daar het toezicht: 
    • Schoolplein (achter muurtjes, heuveltjes waar je vanaf het plein geen zicht op hebt)
      • Zorg dat de leerkracht als 1e op het plein is en daaarna pas de leerlingen. Regel ook welke collega dan koffie of thee naar het schoolplein brengt.
    • Fietsenstalling
    • In de gymzaal (denk ook aan de kleedkamers en de route van en naar de gymzaal is voor velen onveilig)
    • De kapstokken en gang
      • Zorg dat bij binnenkomst van de school & klas dat de leerkracht goed zicht heeft op de gangen en kapstokken.
    • Klaslokaal
      • Zorg er als docent voor dat jij altijd als eerste in het lokaal bent. DIt is voor slachtoffers ontzettend belangrijk, dit is voor hun de veilige houvast.
      • Als een docent (al is het maar een paar minuten) later is dan is er gedonder.

TipOveral waar GEEN TOEZICHT is, wordt er gepest. Dit blijkt uit onderzoeken (in alle vormen van onderwijs).  Om deze plekken op te sporen is het leuk om samen met een collega een rondje in en rondom school te lopen met de gedachte dat jullie de grootste etterbakken zijn van de school. Waar kunnen jullie zoveel mogelijk rottigheid uithalen zonder gezien te worden?

 

Stop Pesten Nu op uw school, voor tarieven zie ons aanbod ... 

(VO, PO, Speciaal Onderwijs, Cluster 4, Middelbare scholen, Hogescholen, Universiteiten)

  • Gastles in de klas voor leerlingen over Pesten of Cyberpesten (Digitaal Pesten) 

  • Klassenmiddag / Creatieve workshop over Pesten of Cyberpesten (Digitaal Pesten) 

  • Gastles & afspraken maken 'hoe gaan wij met elkaar om', Blokuur: (2 lesuren) in de klas voor leerlingen over Pesten of Cyberpesten (Digitaal Pesten) 

  • 1e lesuur: gastles over Pesten of Cyberpesten 2e lesuur: gezamenlijke afspraken maken

  • Ouderavond / Lezing Pesten of Online gevaren voor kinderen en jongeren, Cyberpesten (Online Pesten) 

  • Studiedag pesten, online pesten (cyberpesten)

 

Algemeen

  • (Klassen/kind/team) Observatie 

    • ​Klassenobservatie: 1 observatie, 1 nabespreking, 1 verslag
    • Kindobservatie: voorgesprek met leerkracht (1x), observatie met video (1x), nabespreking (1x), verslag + begeleidingsadviezen (1x)   
  • Externe Vertrouwenspersoon op basis van een overeenkomst voor een bepaalde periode en geschat aantal uren 

  • Coaching on-the-job leerkrachten, IB'ers, anti-pestcoördinatoren, re-integratie trajecten

    • Individueel coachingstraject
    • Teamcoaching en intervisie op basis van overeenkomst (prijzen op aanvraag)

Beleid & Factsheets, Lesmaterialen, Posters, Wetenschappelijke onderzoeken

Deze documenten zijn te downloaden in ons kennisbank / downloadcentrum

 
Cyberpesten: Wat is het en wat kan je ertegen doen? Bron NJI
Plan van aanpak tegen pesten Kinderombudsman en Ministerie van Onderwijs
Routekaart Wegwijzer Pesten op school waar kan ik als ouder terecht Bron Rijksoverheid
Actieplan Sociale Veiligheid op school van PO- en VO raad
Digitaal Veiligheidsplan
Enqûete resultaten pesten op het werk per branche RTL Nieuws
Factsheet Agressie door derden op het werk van Ministerie SZW en TNO
Goede voorbeelden van interventies bij geweld en pesten op het werk van Prima EF Consortium
Groepsdynamica in de klas van School & Veiligheid
Model protocol Social Media Versus
Modelgedragscode CAO Wsw Model voor een gedragscode die is ontwikkeld door sociale partners van de Collectieve arbeidsovereenkomst voor de sociale werkvoorziening SBCM
Onderwijsprotocol tegen pesten van Vereniging Openbaar Onderwijs
Opstellen gedragscode implementatieplan #pesten in de sport Bron: TopInDeSport.be
Opstellen gedragscode in de sport Bron: TopInDeSport.be
Pesten op het Werk: Plan van Aanpak RI&E
Pesten op het Werk: Risico-Inventarisatie & -Evaluatie
Pestprotocol 'Pesten in woonzorgcentra' Nationaal Ouderenfonds
Pestprotocol Basisonderwijs Veiligheidsplan Aob
Pestprotocol O.R.S. Lek en Linge, vestiging de Lingeborgh
Pestprotocol op het werk: Aanpak Pesten, terug naar Respect Veilige Zorg Vlietland Ziekenhuis
Pestprotocol voorbeeld van Vereniging Openbaar Onderwijs
Pestprotocol Voortgezet Onderwijs Platform Veiligheid MBO
PRIMA factsheet pesten op scholen
Roadmap Aanpak Pesten voor ondernemingsraden Bron TNO en Ministerie SZW
Sport Bestuur & Beleid: Social media wat mag wel en wat niet Mijn Kind Online KNHB
Sport voor begeleiders: Voorkom digitaal pesten Mijn Kind Online KNHB
Sport voor bestuurders Pesten en Cyberpesten wat mag wel en wat niet Mijn Kind Online
Sport voor bestuurders: voorkom digitaal pesten Mijn Kind Online KNHB
Sport voor Trainers & Coaches: Sportief met social media
Sport: Hoe ga ik om met pesten binnen de volleybal vereniging? Nevobo
Succesvol samenwerken in preventie Aanpak Pesten op het Werk Bron InPreventie
Voorkom pestgedrag op het werk Arbo Unie met tips
Wat werkt tegen pesten? Anti-pestmethodes bij pesten NJI Nederlands Jeugd Instituut
Wegwijzer ongewenst gedrag TNO campagne #moettochkunnen
Wegwijzer Pesten op het Werk TNO 2015 Ministerie SZW
Wetenschappelijk onderzoek Misbruik van macht door managers en pesten op het werk 2015
 

 

Ook leerkrachten worden online door leerlingen gepest ... NOS

 Infographic Pesten op basisscholen is gemaakt door Beau Oldenburg

Beau werkt als PhD Wetenschappelijk adviseur data & onderzoeker pesten bij de Rijksuniversiteit Groningen of download hem hier

 

Stop Pesten Nu cartoon copyright